ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Τα κάλαντα “γεννήθηκαν” την παραμονή των Χριστουγέννων
© Sputnik/Alexandr Kondratyuk
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Τα κάλαντα “γεννήθηκαν” την παραμονή των Χριστουγέννων

Σήμερα, πολλοί λίγοι στη Ρωσία θυμούνται τη σημασία του έθιμου των καλάντων, αν και, αιώνες πριν, αυτή η παράδοση, η οποία έχει τις ρίζες της στον ελληνορωμαϊκό κόσμο, υπήρξε πολύ δημοφιλής στη Ρωσική Αυτοκρατορία.

Στις μέρες μας, στο δρόμο, σχεδόν δε συναντά κανείς γελαστούς μασκαράδες (κλόουν), οι οποίοι να πηγαίνουν με τα ακορντεόν τους από σπίτι σε σπίτι και να τραγουδούν ρυθμικά ευχές στους νοικοκύρηδες. Ωστόσο, τα παλιά χρόνια στις επαρχίες και τα χωριά υπήρχε το έθιμο την παραμονή των Χριστουγέννων να περιφέρονται στις αυλές των νοικοκύρηδων και να τραγουδούν τα κάλαντα.

Πρόκειται για μία από τις αρχαίες παραδόσεις, η οποία έφτασε στις μέρες μας από τα βάθη των αιώνων και συνδέεται με τις ημέρες των Χριστουγέννων. Τα κάλαντα ερμηνεύονταν κατά κύριο λόγο τη χριστουγεννιάτικη περίοδο, κατά τη διάρκεια της τελετουργικής περιφοράς από σπίτι σε σπίτι, κατ' αντιστοιχία με όλο τον κύκλο των υπόλοιπων χριστουγεννιάτικων εορτών.

Οι οικοδεσπότες από την πλευρά τους, δίνουν σε αυτούς που λένε τα κάλαντα, γλυκά, κεράσματα, ή λίγα χρήματα.

Αρχικά, με τη ρωμαϊκή γιορτή των καλάντων του Ιανουαρίου ολοκληρωνόταν ο εορταστικός κύκλος για την έλευση του νέου έτους, κοινός για ολόκληρο τον ελληνορωμαϊκό κόσμο. Αργότερα, η παγανιστική αυτή εορτή "πέρασε" στη χριστιανική πίστη και έκτοτε συνοδεύει τους εορτασμούς των Χριστουγέννων.

Τα χριστουγεννιάτικα λαϊκά τραγούδια είναι ευρέως διαδεδομένα και απαντώνται στην παράδοση τόσο των σλαβικών, όσο και πολλών ευρωπαϊκών λαών. Θεωρείται ότι η ίδια η «κάλαντα» οφείλει την ονομασία της στην ελληνορωμαϊκή εορτή για τον καινούριο χρόνο —calendae.

Κατά τη διάρκεια των καλάντων, οι άνθρωποι, μασκαρεμένοι με κοστούμια, πηγαίνουν στα σπίτια και χορεύοντας τραγουδούν με ενθουσιασμό τραγούδια, με τα οποία εύχονται στους νοικοκύρηδες χαρά και ευδαιμονία για το νέο έτος. Οι νοικοκύρηδες, με τη σειρά τους, δίνουν χριστουγεννιάτικα γλυκίσματα, φαγητά και μικρής αξίας χρηματικά ποσά. Τα κάλαντα τα τραγουδούσαν ξεχωριστά οι νεαροί, τα κορίτσια, τα παιδιά και σε μερικά χωριά και οι ηλικιωμένοι, οι φιλήσυχοι χωρικοί. Τα τραγούδια συχνά συνθέτονταν απευθείας στη διαδρομή.

«Κάλαντα εμείς ονομάζουμε τα τραγούδια που τραγουδάμε κάτω από τα παράθυρα (ενν. των σπιτιών) την παραμονή των Χριστουγέννων», έγραφε ο Νικολάι Γκόγκολ. —«Σε αυτόν που τραγουδά τα κάλαντα, η νοικοκυρά ή ο νοικοκύρης ή αυτός που μένει στο σπίτι του ρίχνει πάντοτε μια τσάντα με αλλαντικά ή ψωμί, ή χάλκινα νομίσματα, αν κάποιος ήταν πλούσιος… Τραγουδούν συνήθως για τη γέννηση του Χριστού και στο τέλος εύχονται υγεία στον νοικοκύρη, τη νοικοκυρά, τα παιδιά και σε όλο το σπίτι».

© Sputnik/Alexandr Kondratyuk

Εντούτοις, στη Ρωσία αυτό το έθιμο δεν ήταν τόσο διαδεδομένο —περισσότερο δημοφιλές ήταν μεταξύ των Ουκρανών, των Λευκορώσων, των Πολωνών και των Βουλγάρων. Οι λαοί αυτοί μέχρι σήμερα έχουν διατηρήσει αυτές τις παραδόσεις, παραλλάσσοντάς τες σε νέες μορφές —από κονσέρτα και παρελάσεις στο δρόμο έως διαγωνισμούς και λαϊκές εορταστικές εκδηλώσεις.

© Sputnik/Alexandr Kondratyuk

«Όλο και πιο δυνατά ακούγονταν στους δρόμους τα τραγούδια και οι φωνές. Τα συνωστισμένα πλήθη των πολιτών αυξάνονταν, καθώς κατέφταναν από τα γειτονικά χωριά. Τα αγόρια έκαναν αταξίες και φώναζαν πολύ. Συχνά, ανάμεσα στα κάλαντα ακουγόταν κανένα χαρούμενο τραγούδι που σκάρωνε κάποιος από τους νεαρούς Κοζάκους». (Ν. Β. Γκογκολ).

Το υλικό είναι παραγωγή της συντακτικής ομάδας του www.greece-russia2016.gr