ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Οι ...περιπέτειες του Καραγκιόζη στη Ρωσία
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Οι ...περιπέτειες του Καραγκιόζη στη Ρωσία

Όποιος έρχεται στο κουκλοθέατρο Σ. Ομπραζτσόβ και πριν από την παράσταση ή στο διάλειμμα ρίξει μια ματιά στο μουσείο, μπορεί να έχει μια γνωριμία με τον Καραγκιόζη. Μάλιστα, η φιγούρα του διάσημου πρωταγωνιστή έχει μια συναρπαστική ιστορία περιήγησης στη Ρωσία.

Το Ακαδημαϊκό Κεντρικό Κουκλοθέατρο, το οποίο δημιούργησε και διήθυνε για πολύ καιρό ο σπουδαίος εκπρόσωπος της ρωσικής τέχνης Σεργκέι Ομπραζτσόφ, υπάρχει στη Μόσχα από το 1931. Το 1937 εμφανίστηκε στο θέατρο μουσείο, το οποίο είναι το μεγαλύτερο στη Ρωσία και ένα από τα μεγαλύτερα στον κόσμο στο είδος του.

Σύμφωνα με τον διευθυντή του μουσείου, Γκόρντι Σαλτικόφ, ο Σ. Ομπραζτσόφ ήταν γνωστός σε όλο τον κόσμο ως ένας από τους διασημότερους παράγοντες του θεάτρου μαριονέτας. Γι' αυτό και σε όλες τις γωνιές του πλανήτη, στην Ανατολή, στην Ευρώπη, στην Αμερική, ακόμη και στην Αυστραλία, οι κουκλοπαίκτες θεωρούσαν τιμή τους να γνωριστούν με τον Ομπραζτσόφ και να του χαρίσουν κάτι από το εθνικό, είτε το δημιουργικό τους θέατρο.

Στα μέσα λοιπόν της δεκαετίας του 1960 κάποιος κουκλοπαίκτης από την Ελλάδα χάρισε στον Ομπραζτσόφ τη φιγούρα του καραγκιόζη. Μαζί μ' αυτή παραδόθηκαν στη συλλογή του μουσείου μερικοί φάκελοι με έγγραφα, κυρίως φυλλάδια, στην ελληνική και αγγλική γλώσσα, τα οποία ήταν αφιερωμένα σε αυτό θέατρο.

Η φιγούρα του Καραγκιόζη από χοντρό χαρτόνι, χρωματισμένη όπως και οι άλλες μαριονέτες του μουσείου, δεν έχει συμμετάσχει ποτέ σε παραστάσεις του θεάτρου. Όχι όμως επειδή το ρεπερτόριο του θεάτρου δεν περιελάμβανε παραστάσεις ανάλογες αυτού του ελληνικού είδους. Ο λόγος είναι ότι συνήθως οι κουκλοπαίκτες δώριζαν μια «ζωντανή» κούκλα, δηλαδή που την είχαν φτιάξει οι ίδιοι και με την οποία εργάζονταν. Επομένως, τα χέρια των ρώσων ηθοποιών και δημιουργών των παραστάσεων δεν μπορούσαν πλέον να την αγγίξουν.

Θεωρείται ότι το παραδοσιακό ελληνικό θέατρο σκιών, που πήρε το όνομα του πρόσχαρου Καραγκιόζη και γύρω από αυτόν δημιουργούνται τα θέματα όλων των παραστάσεων, πήρε τη μορφή του διαμέσου μιας αφομοίωσης και ελληνοποίησης του τουρκικού ανάλογου των μέσων του 19ου αιώνα. Από την άλλη πλευρά, πολλές περιπέτειες του Καραγκιόζη περιγράφονται σε αρχαία έργα.

Έως τα μέσα του 15ου αιώνα ένα πρότυπο του Καραγκιόζη εμφανιζόταν τακτικά στα αρχαιοελληνικά και αργότερα στα βυζαντινά παλκοσένικα, μέχρι να κυριευτεί η Κωνσταντινούπολη από τους Τούρκους το 1453. Τότε ο ήρωας πήρε το όνομα Καραγκιόζ. Το Θέατρο του Καραγκιόζ διαδόθηκε ευρέως σε ολόκληρη την Οθωμανική Αυτοκρατορία, τμήμα της οποίας ήταν και η Ελλάδα, στην οποία από τον 19ο αιώνα πλέον, "αποκαταστάθηκε" το όνομα του ήρωα σε Καραγκιόζη.

Το υλικό είναι παραγωγή της συντακτικής ομάδας του www.greece-russia2016.gr