ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Το μετρό της Μόσχας : υπόγεια ανάκτορα για εκατομμύρια ανθρώπους
© Sputnik/Sergey Pyatakov
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Το μετρό της Μόσχας : υπόγεια ανάκτορα για εκατομμύρια ανθρώπους

Το μετρό της Μόσχας ή μετροπολιτέν, όπως λέγεται στα ρωσικά, αποτελεί  το κυρίαρχο μέσο μαζικής μεταφοράς στη  ρωσική πρωτεύουσα. Χρησιμοποιείται τουλάχιστον από το 50% του συνόλου των επιβατών  που επιλέγουν τα  μέσα μαζικής μεταφοράς. Το μετρό της Μόσχας είναι γνωστό όχι μόνο για το συνολικό μήκος των γραμμών  που διαθέτει και την 80χρονη ιστορία του, αλλά φημίζεται  για την περίφημη αρχιτεκτονική  πολλών  στάσεων και  χώρων εισόδου.

Συρμός του Μετρό της Μόσχας

Κατά μέσο όρο περισσότεροι από 7 εκατομμύρια επιβατών χρησιμοποιούν το μετρό. Μάλιστα, τις καθημερινές το χρησιμοποιούν πάνω από 9 εκατομμύρια. Είναι το πέμπτο στον κόσμο δίκτυο μετρό, ως προς τις δυνατότητες εξυπηρέτησης επιβατικού κοινού, μετά τα μετρό του Πεκίνου, του Τόκιο, της Σεούλ και της Σαγκάη. Συνολικά το μετρό της Μόσχας διαθέτει 12 γραμμές, συνολικού μήκους 331 χιλιομέτρων και 199 σταθμούς. Έως το 2020 αναμένεται να κατασκευαστούν ακόμη 75 σταθμοί, με αποτέλεσμα το συνολικό μήκος των γραμμών του υπόγειου δικτύου του μετρό να αυξηθεί κατά 160 χιλιόμετρα.

Η πρώτη γραμμή του μετρό της Μόσχας εγκαινιάσθηκε στις 15 Μαΐου 1935, και ξεκινούσε από τον σταθμό «Σακόλνικι» για να φθάσει στον σταθμό «Παρκ Κουλτούρι». Πρόφθασαν επίσης να εγκαινιάσουν δύο ακόμη γραμμές πριν από την έναρξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Ευθύς εξαρχής, το μετρό της Μόσχας είχε κατασκευασθεί με την προοπτική να χρησιμοποιηθεί και ως καταφύγιο, και χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου όταν κατέφυγαν σ' αυτό χιλιάδες Μοσχοβίτες για να προστατευθούν από τις αεροπορικές επιδρομές.

© Sputnik/Ramil Sitdikov

Αλλά και μετά τον πόλεμο πολλοί νέοι σταθμοί σχεδιάσθηκαν με τέτοιον τρόπο ώστε να προσφέρουν προστασία από όπλα μαζικής καταστροφής.

Τα φρεάτια εξαερισμού διαθέτουν ειδικά φίλτρα, ενώ στις σήραγγες και στις εξόδους του μετρό είχαν τοποθετηθεί αεροστεγείς πόρτες, οι οποίες και σήμερα μπορούν να προστατέψουν από εκρήξεις ή πλημμύρες.

Επιπλέον, η κατασκευή της γραμμής του δακτυλίου και τμήματος της γραμμής Αρμπάτ, που ξεκίνησε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, προέβλεπε ότι σταθμοί που βρίσκονται σε μεγάλο βάθος από την επιφάνεια της γης θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως καταφύγια σε περίπτωση πυρηνικού πλήγματος.

Στα μέσα της δεκαετίας του ‘50, η έμφαση δόθηκε στην εντατικοποίηση και τη μείωση του κόστους κατασκευής των νέων γραμμών, υιοθετώντας σχέδια κοινών προδιαγραφών και όχι εξειδικευμένων. Ο κόσμος αποκαλεί «σαρανταποδαρούσες» αυτούς τους αρκετά ομοιόμορφους σταθμούς, που κατασκευάσθηκαν σε μικρό βάθος από την επιφάνεια της γης και οι οποίοι βρίσκονται σε κάθε γραμμή του μετρό, επειδή σύμφωνα με το σχέδιο κατασκευής, η οροφή του σταθμού πρέπει να υποστηρίζεται από δυο σειρές κολόνων, με 40 στήλες στην κάθε σειρά. Με την πάροδο του χρόνου ο αριθμός των κολόνων μειώθηκε, αλλά η ονομασία παρέμεινε.

Στη μεταγενέστερη σοβιετική περίοδο οι ρυθμοί κατασκευής του μετρό επιβραδύνθηκαν, αλλά οι κατασκευαστές κατάφεραν να φτιάξουν μοναδικούς σταθμούς, που ξεχωρίσουν για την όμορφη αρχιτεκτονική και την πλούσια εσωτερική διακόσμηση τους, πράγματα για τα οποία φημίζεται το Μετρό της Μόσχας. Δεν είναι όντως τυχαίο ότι οι 44 από τους 199 σταθμούς που λειτουργούν σήμερα, έχουν καταχωρηθεί ως μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς αποτελούν πραγματικά «υπόγεια ανάκτορα» που χτίσθηκαν κυρίως έως τα μέσα της δεκαετίας του ‘50.

© Sputnik/Ruslan Krivobok

Ένας από τους ωραιότερους σταθμούς του Μετρό της Μόσχας θεωρείται ο σταθμός «Καμσομόλσκαγια», στη γραμμή του δακτυλίου. Επικεφαλής της ομάδας των αρχιτεκτόνων που σχεδίασαν τον σταθμό αυτό, ήταν ο Αλεξέι Σούσεφ, ο οποίος είχε σχεδιάσει το σύμπλεγμα της γυναικείας μονής του Ελέους των Αγίων Μάρθας και Μαρίας, το κτίριο του σιδηροδρομικού σταθμού του Καζάν, το Μαυσωλείο του Λένιν και πολλά άλλα γνωστά οικοδομήματα.

Την είσοδο του σταθμού «Κομσομόλσκαγια», κοσμούν οκτώ θαυμάσιοι ψηφιδωτοί πίνακες, που έχουν φιλοτεχνηθεί με πολύτιμους λίθους και σμάλτο, και απεικονίζουν τα πολεμικά ανδραγαθήματα του ρωσικού λαού.

Ιδιαίτερα δημοφιλής στους επισκέπτες της Μόσχας είναι ο σταθμός «Μαγιακόφσκαγια», που εγκαινιάσθηκε το 1938. Ο επικεφαλής αρχιτέκτονας του σταθμού, Αλεξέι Ντούσκιν, σχεδίασε και άλλους εξίσου αξιοθαύμαστους σταθμούς, όπως τον «Πλόσαντ Ρεβολιούτσιι» (Πλατεία της Επανάστασης), «Νοβοσλαμπόντσκαγια» «Αφτοζαβόντσκαγια» και «Κροπότκινσκαγια». Τη «Μαγιακόφσκαγια» κοσμούν, επίσης, 35 πανέμορφα ψηφιδωτά, που βρίσκονται στην οροφή της κεντρικής αποβάθρας. Τα ψηφιδωτά φιλοτέχνησε ο διάσημος Σοβιετικός ζωγράφος Αλεξάντρ Ντεϊνέκα.

© Sputnik/Vladimir Astaokovich

Ο σταθμός «Πλόσαντ Ρεβολούτσιι» που εγκαινιάσθηκε επίσης το 1938 ξεχωρίζει από τους άλλους σταθμούς, επειδή την κεντρική του αποβάθρα κοσμούν 76 ορειχάλκινα γλυπτά. Όλα τα γλυπτά παρουσιάζουν τους πολίτες της ΕΣΣΔ σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Υπάρχουν πολλοί μύθοι που αναφέρονται στα ορειχάλκινα αυτά γλυπτά. Για παράδειγμα, εάν νωρίς το πρωί αγγίξεις το σημαιάκι που κρατάει ο σηματωρός του θωρηκτού «Μαράτα», η μέρα σου θα πάει καλά. Οι φοιτητές λένε ότι αν αγγίξεις τη μύτη του σκύλου που κρατάει ο «Συνοριακός φρουρός με τον σκύλο», τότε οπωσδήποτε θα περάσεις τις εξετάσεις. Γι' αυτό τον λόγο σε πολλά γλυπτά υπάρχουν ανοιχτόχρωμα σημεία, που δημιουργήθηκαν από τα πολλά και επί σειρά γενεών αγγίγματα των Μοσχοβιτών.

Το πιο έντονο στοιχείο εσωτερικής διακόσμησης της στάσης «Νοβοσλαμπόντσκαγια», η οποία εγκαινιάσθηκε το 1952, είναι τα 32 περίτεχνα φωταγωγημένα βιτρό. Είναι δημιουργίες Λετονών ζωγράφων από γυαλί που χρησιμοποιείται για τα βιτρό εκκλησιών. Ο αλλόκοτος συνδυασμός των πολύχρωμων στοιχείων δημιουργεί ομοιότητες με φανταστικά λουλούδια, φυτά και αστέρες. Εκτός των άλλων, η μοναδική είσοδος του σταθμού, που βρίσκεται στην ομώνυμη οδό, θυμίζει εξωτερικά αρχαίο ελληνικό ναό.

Επίσης, τον τίτλο του πιο ωραίου σταθμού του Μέτρο της Μόσχας μπορούν να διεκδικήσουν οι στάσεις «Μπελορούσκαγια», «Νοβοκουζνέτσκαγια», «Ταγκάνσκαγια» «Τεατράλναγια». «Κραπότκινσκαγια», «Προσπέκτ Μίρα» και «Σμαλένσκαγια».

Τελευταίοι σταθμοί που κατασκευάσθηκαν σύμφωνα με το κλασσικό σταλινικό πρότυπο είναι οι σταθμοί «Φρούνζενσκαγια» και «Σπαρτίβναγια», που εγκαινιάσθηκαν την 1η Μαΐου του 1957. Από τους σταθμούς που κατασκευάσθηκαν τον 21ο αιώνα, ο πιο εντυπωσιακός από την άποψη της διακόσμησης, μπορεί να θεωρηθεί ο σταθμός « Σλαβιάνσκι μπουλβάρ», που εγκαινιάσθηκε το 2008.

© Sputnik/Vladimir Astapkovich

Στο Μετρό της Μόσχας υπάρχει και μια επίσης ενδιαφέρουσα παράδοση, η δημιουργία μοναδικών συρμών. Σήμερα σε διάφορες γραμμές κυκλοφορούν 11 τέτοιοι συρμοί, που είναι αφιερωμένοι στην Ιστορία, την Τέχνη και τη Λογοτεχνία. Κάθε επιβάτης, εάν είναι τυχερός, μπορεί να επιβιβασθεί, για παράδειγμα, σ τον συρμό- ρετρό, που έχει την εμφάνιση του πρώτου συρμού του Μέτρο της Μόσχας. Μπορεί ακόμη να επιβιβασθεί στο «Κράσναγια Στρελά» (Κόκκινο βέλος), που έχει διακοσμηθεί ανάλογα, προς τιμήν των 75 χρόνων της εμπορικής αμαξοστοιχίας που πραγματοποιούσε το δρομολόγιο Μόσχα-Αγία Πετρούπολη.

Στη γραμμή Σκολνιτσέσκαγιαμ πραγματοποιούνται δρομολόγια με συρμός που είναι αφιερωμένοι στη μάχη του Κουρσκ, μία από τις μεγαλύτερες μάχες του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Σε άλλες γραμμές μπορεί κάποιος να ταξιδέψει μ' ένα συρμό που έχει μετατραπεί σε πινακοθήκη, ή μ' έναν συρμό βιβλιοθήκη, ή ακόμα να επιβιβασθεί στο «Ριγωτό εξπρές», που είναι αφιερωμένο στην τίγρη του Αμούρ, τη λεοπάρδαλη της ρωσικής Άπω Ανατολής και στην προστασία του περιβάλλοντος.

Το υλικό είναι παραγωγή της συντακτικής ομάδας του www.greece-russia2016.gr