ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Θέατρο Μπολσόι : 240 χρόνια ιστορίας
© Sputnik/ Evgenya Novozhenina
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Θέατρο Μπολσόι : 240 χρόνια ιστορίας

Στη Ρωσία, σχεδόν όλοι γνωρίζουν το κτίριο στο οποίο στεγάζεται το Θέατρο Μπολσόι. Αν βέβαια κάποιος δεν θυμάται πως είναι η μεγαλοπρεπής του πρόσοψη, αρκεί να δει ένα χαρτονόμισμα των 100 ρουβλίων, πάνω στο οποίο απεικονίζεται. Το Μπολσόι είναι ένα από τα βασικά σύμβολα της χώρας, και, σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας του, ανέβηκαν στη σκηνή τού, περίπου 800 παραστάσεις μπαλέτου και όπερας. Σήμερα στις παραστάσεις του παίζουν περισσότεροι από 900 ηθοποιοί. Αλλά πριν 240 χρόνια, όταν το θέατρο ξεκινούσε την ένδοξη ιστορία του, ο θίασος του ήταν πιο μικρός.

© Sputnik/Mikhail Ozerskiy

Το θέατρο Μπολσόι ξεκίνησε ως ένα ιδιωτικό θέατρο που ανήκε στον εισαγγελέα της Μόσχας, πρίγκιπα Πιότρ Ουρούσοφ. Στον θίασο του, συμμετείχαν, τότε, 42 ηθοποιοί, ηθοποιοί δουλοπάροικοι, αλλά και ηθοποιοί αστέρες της εποχής εκείνης. Το θέατρο τότε, λέγονταν Θέατρο Πετρόφσκι. Στις 28 Μαρτίου του 1776 η αυτοκράτειρα Αικατερίνη η Β' (η επονομαζόμενη Μεγάλη Αικατερίνη), με έγγραφο της, παραχώρησε στον πρίγκιπα Ουρούσοφ για δέκα χρόνια το «προνόμιο», να διοργανώνει παραστάσεις, χορούς μεταμφιεσμένων και κάθε είδους εκδηλώσεις ψυχαγωγίας. Η ημερομηνία αυτή, θεωρείται ημέρα ίδρυσης του Θεάτρου Μπολσόι.

© Sputnik/ Vladimir Vyatkin

Το πρώτο κτίριο του θεάτρου αναγέρθηκε στην δεξιά όχθη του ποταμού Νεγκλίνκα. Η πρεμιέρα της πρώτης παράστασης που έγινε το 1777, σημείωσε μεγάλη επιτυχία, σύμφωνα με τις μαρτυρίες ιστορικών. «Στις οκτώ Ιανουαρίου αποφασίστηκε να ανεβεί η πρώτη αυθεντική, όπερα… Ήταν βασισμένη σε ρωσικά τραγούδια. Λέγεται «Μεταμόρφωση». Η διεύθυνση ανησυχούσε πολύ για την εκτέλεση της όπερας. Παρά τους υπερβολικούς φόβους η παράσταση σημείωσε μεγάλη επιτυχία»-έγραφε ο ιστορικός Αράποφ για την παράσταση εκείνη.

Το θέατρο Πετρόφσκι πήγαινε καλά μέχρι το 1805 όταν το κτίριο καταστράφηκε από πυρκαγιά. Ο θίασος του θεάτρου αναγκάστηκε να εμφανίζεται σε ιδιωτικές σκηνές. Το 1819, προκηρύχθηκε διαγωνισμός για την ανέγερση του νέου κτιρίου του θεάτρου. Νικητής του διαγωνισμού αναδείχτηκε ο καθηγητής της Ακαδημίας Καλών Τεχνών Αντρέι Μιχαήλοφ, αλλά το σχέδιο του θεωρήθηκε πολύ δαπανηρό. Τότε, κλήθηκε ο αρχιτέκτονας Όσιπ Μπόβε να παρουσιάσει ένα σχέδιο μειωμένου κόστους. Το νέο κτίριο του νέου θεάτρου εγκαινιάσθηκε το 1825, και σ' αυτό συνέχισε να λειτουργεί τα επόμενα 30 χρόνια. Αλλά και αυτό το κτίριο καταστράφηκε από πυρκαγιά, η οποία, σύμφωνα με ιστορικές πηγές, κράτησε τρεις μέρες.

© Sputnik/Kirill Kallinikov

Το κτίριο αναγέρθηκε εκ νέου, αλλά ήταν σχεδόν τέσσερα μέτρα πιο ψηλό από το προηγούμενο. Το πάνω τμήμα του θεάτρου δεν διακοσμούσε πλέον η τρόικα, αλλά τον θεό Απόλλωνα πάνω στο άρμα του, που το σέρνουν τέσσερα άλογα. Μόλις ολοκληρώθηκαν οι επισκευαστικές εργασίες, έγιναν και άλλες αλλαγές στο εξωτερικό του κτιρίου, αλλά οι αρχιτέκτονες έδωσαν ιδιαίτερη προσοχή στην αίθουσα των θεατών και τη σκηνή. Χάρη στις διάφορες τεχνικές λύσεις που πρότειναν, το Θέατρο Μπολσόι, κατά το δεύτερο ήμισυ του 20ου αιώνα έγινε γνωστό σε όλο τον κόσμο ως ένα από τα καλύτερα θέατρα για την ακουστική του.

Το Μπαλσόι γιορτάζει. 240 χρόνια ζωής του μεγαλύτερου θεάτρου της Ρωσίας

Στο θέατρο Μπολσόι, έγιναν νέες αλλαγές μετά την επανάσταση. Στις 13 Μαρτίου του 1917, ονομάσθηκε Κρατικό Θέατρο Μπολσόι. Στην αρχή, οι Μπολσεβίκοι ήθελαν γενικά να κλείσουν αυτό το κτίριο της αστικής τάξης. Τελικά όμως η νέα εξουσία βρήκε τι θα κάνει με το θέατρο: Στη σκηνή του άρχισαν να εμφανίζονται άλλοι, πρωταγωνιστές της πολιτικής. Στο Θέατρο Μπολσόι διοργάνωναν τα συνέδρια των Σοβιέτ, τα συνέδρια της Κομμουνιστικής Διεθνούς, ενώ συνεδρίαζε η Κεντρική Εκτελεστική Επιτροπή. Ωστόσο η μεγαλύτερη πρεμιέρα εκείνης της περιόδου, ήταν όταν από τη σκηνή του θεάτρου Μπολσόι ανακοινώθηκε η ίδρυση μιας νέας χώρας, της ΕΣΣΔ.

Στη κυριολεξία όμως, η κτιριακή αντοχή του θεάτρου Μπολσόι δοκιμάστηκε την περίοδο του Β' 'Παγκοσμίου Πολέμου. Κατά τη διάρκεια των βομβαρδισμών της Μόσχας, είχαν καλύψει το θέατρο Μπολσόι με ένα ειδικό ύφασμα παραλλαγής, πάνω στο οποίο υπήρχαν απεικονίσεις κανονικών σπιτιών. Παρ 'όλα αυτά, μία από τις βόμβες έπεσε στο κτίριο του θεάτρου. Αλλά ακόμη και ο πόλεμος δεν μπορούσε να σταματήσει τις παραστάσεις.

© Sputnik/ Vladimir Vyatkin

Ένα σημαντικό τμήμα του θιάσου του μεταφέρθηκε στο Κουίμπισεφ (στην Σαμάρα), όπου το 1942 η ορχήστρα του Θεάτρου Μπολσόι έπαιξε για πρώτη φορά την Έβδομη Συμφωνία του Σοστακόβιτς. Ωστόσο μερικοί καλλιτέχνες, παρέμειναν στην Μόσχα, όπου έδιναν παραστάσεις στο παράρτημα του Μπολσόι. Η παράσταση συχνά διακόπτονταν εξαιτίας των αεροπορικών βομβαρδισμών, με αποτέλεσμα οι θεατές να τρέχουν να κρυφτούν στο καταφύγιο, για να επιστρέψουν και πάλι στις θέσεις τους μόλις έληγε ο συναγερμός.

Μετά τον πόλεμο, το κτίριο του θεάτρου, έπρεπε να ανακατασκευαστεί, παρότι οι ειδικοί έλεγαν ότι η ανακατασκευή έπρεπε να είχε γίνει την δεκαετία του 1920. Ωστόσο, καθ' όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα, δεν έγινε καμία γενική ανακατασκευή στο κτίριο του Θεάτρου Μπολσόι, παρά μόνο μερικού χαρακτήρα τοπικές επισκευαστικές εργασίες. Εκτός των άλλων, όπως υποστηρίζουν σύγχρονοι εμπειρογνώμονες, οι περισσότερες εργασίες που έγιναν για τη συντήρηση του κτιρίου, έχουν προκαλέσει τεράστιες ζημιές σε όλο αυτό το μνημείο της αρχιτεκτονικής αλλά και στην μοναδική ακουστική που έχει η αίθουσα του Μπολσόι.

Ο νέος αιώνας και η νέα σελίδα στην ιστορία του θεάτρου

Το 2005, το θέατρο Μπολσόι έκλεισε για λόγους συντήρησης και ανακατασκευής. Όσο διήρκεσαν οι εργασίες ανακατασκευής, ανακαινίσθηκαν τα θεωρεία, η κύρια είσοδος, η Λευκή είσοδος, οι αίθουσες της Χορωδίας, των Εκθεμάτων, η Στρογγυλή αίθουσα και η αίθουσα Μπετόβεν. Αποκαταστάθηκε και το σύμβολο του Θεάτρου Μπολσόι, το ορειχάλκινο γλυπτό με τον Απόλλωνα πάνω στην άμαξα με τα τέσσερα άλογα. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στην αποκατάσταση της περίφημης ακουστικής.

© Sputnik/ Vladimir Vyatkin

Εμπειρογνώμονες διεθνούς κύρους πραγματοποίησαν πολυάριθμες ακουστικές μελέτες, τηρώντας αυστηρά όλες τις τεχνολογικές προδιαγραφές.

Κατά την διάρκεια των εργασιών αποκατάστασης οι ιστορικές λεπτομέρειες αντιμετωπίσθηκαν ιδιαίτερη προσοχή. Όμως υιοθετήθηκαν και σύγχρονες λύσεις στον τομέα των μηχανισμών που χρησιμοποιούνται στα σκηνικά. Χάρη στην ανακατασκευή του, το θέατρο Μπολσόι, έγινε ένα από τα πλέον εξελιγμένα από τεχνολογικής απόψεως θέατρα στον κόσμο. Μεταξύ άλλων, αποκαταστάθηκε και η περίφημη «χρυσή» αυλαία. Αυτή η ογκώδης αυλαία τοποθετήθηκε το 1955 και επί μισό αιώνα, ήταν η κύρια διακόσμηση της σκηνής. Οι εργασίες για την αποκατάστασή της, διήρκεσαν τέσσερα χρόνια. Για την ανανέωση και τον εκσυγχρονισμό της αυλαίας (από την οποία αφαιρέθηκαν οι σοβιετικοί θυρεοί και οι σοβιετικές επιγραφές) χρησιμοποιήθηκαν μερικοί τόνοι υφάσματος που υφάνθηκε ειδικά για το σκοπό αυτό.

© Sputnik/Mikhail Voskresenskiy

Στην Πλατεία Θεάτρου της Μόσχας, βλέποντας κανείς το κτίριο του θεάτρου Μπολσόι αλλά και τον περιβάλλοντα χώρο, κυριεύεται από ένα αίσθημα ψυχικής ανάτασης. Ένας διάσημος ολλανδός ανθοκόμος και συλλέκτης λουλουδιών, που έτυχε να παρακολουθήσει στη δεκαετία του 1950, στο θέατρο Μπολσόι το μπαλέτο «Η λίμνη των Κύκνων» με την Γκαλίνα Ουλάνοβα στον ρόλο της πρίμας μπαλαρίνας, ενθουσιάστηκε τόσο πολύ με την παράσταση, που καλλιέργησε δύο νέα είδη τουλίπας, ονομάζοντας το ένα είδος «Θέατρο Μπολσόι» και το άλλο «Γκαλίνα Ουλάνοβα». Μέχρι σήμερα τα λουλούδια αυτά φυτεύονται στην Πλατεία Θεάτρου.

Το Θέατρο Μπολσόι παρά την ‘'σεβάσμια'' ηλικία του, προσπαθεί να συμβαδίσει με την εποχή του. Τον Μάρτιο του 2010, σε συνεργασία με την εταιρεία Bel Air Media άρχισαν να μεταδίδονται οι παραστάσεις του, σε κινηματογραφικές αίθουσες σε όλο τον κόσμο.

Το 2012 σε συνεργασία με την εταιρεία Google Russia, το Θέατρο Μπολσόι, άρχισε να μεταδίδει τις παραστάσεις μπαλέτου μέσω του καναλιού YouTube στην επικράτεια της Ρωσίας. Για το 2016 το Θέατρο Μπολσόι προγραμματίζει μερικές πρεμιέρες, συνεργασία και κοινές παραστάσεις με ευρωπαίους συναδέλφους, ενώ θα ολοκληρώσει την σαιζόν με μεγάλες περιοδείες του μπαλέτου και της ορχήστρας του στο Λονδίνο.

Το υλικό είναι παραγωγή της συντακτικής ομάδας του www.greece-russia2016.gr