ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Πρωταπριλιά στη Ρωσία,  ημέρα γέλιου: Από την αρχαιότητα έως σήμερα
© Sputnik/Kirill Kallinikov
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Πρωταπριλιά στη Ρωσία, ημέρα γέλιου: Από την αρχαιότητα έως σήμερα

Πρωταπριλιά-Ημέρα Γέλιου, μία παγκόσμια γιορτή που εορτάζεται την 1η Απριλίου σε πολλές χώρες, όπως η Νέα Ζηλανδία, η Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Αυστραλία και αλλού.Στη Ρωσία, οι ρίζες της γιορτής χάνονται στα βάθη των αιώνων.

Η Πρωταπριλιά γιορταζόταν στη Ρωσία πριν από την έλευση του Χριστιανισμού. Υπήρχε η πεποίθηση οτι εκείνη η μέρα έπρεπε να είναι αφιερωμένη στο σπίτι. Πίστευαν οτι όλον τον χειμώνα το σπίτι έπεφτε σε… χειμερία νάρκη και την άνοιξη πρέπει να ξυπνήσει, για να γίνουν οι δουλειές που είχαν συσσωρευθεί τον χειμώνα. Επειδή δεν υπήρχαν ξυπνητήρια, έκαναν ό,τι μπορούσαν για να ξυπνήσουν το σπίτι:Έλεγαν αστεία και γελούσαν. Μάλιστα, φορούσαν τα πιο περίεργα ρούχα τους και γλεντούσαν. Επρεπε να ξυπνήσουν το… σπίτι.

Με την έλευση του Χριστιανισμού αυτή η παράδοση μπήκε στο "χρονοντούλαπο". Η Πρωταπριλιά άρχισε να γιορτάζεται την εποχή του Μεγάλου Πέτρου, ο οποίος "εισήγαγε" την γιορτή αυτή στην Ρωσία, όπως και άλλες. Αρχικά, η γιορτή του γέλιου "εντοπιζόταν" μόνο στα σπίτια των ευγενών, στη συνέχεια, όμως, σταδιακά βρήκε τη "θέση" της στα σπίτια όλων των Ρώσων. Στα σπίτια των πλουσίων, κλόουν έκαναν αστεία μέσα σε χαρούμενη και εύθυμη ατμόσφαιρα, ενώ για τους πολίτες που δεν είχαν την αντίστοιχη οικονομική επιφάνεια, διοργανώνονταν παραστάσεις με γελωτοποιούς στις πλατείες. Τα αστεία άρεσαν και στον ίδιο τον τσάρο. Μία από εκείνες της ημέρες προκλήθηκε μεγάλη αναστάτωση, καθώς οι κάτοικοι της Αγίας Πετρούπολης άκουσαν συναγερμό για πυρκαγιά. Αργότερα όμως αποδείχθηκε ότι δεν ήταν πυρκαγιά, ο συναγερμός ήταν ένα προσωπικό αστείο του Μεγάλου Πέτρου, ο οποίος ήταν γνωστός για το ιδιόμορφο χιούμορ του.   

© Sputnik/Aleksandr Polyakov
 

Η πρώτη μαζική Πρωταπριλιά με αστεία, όπως έχει καταγραφεί από ιστορικούς, πραγματοποιήθηκε στη Μόσχα το 1703. Ντελάληδες βγήκαν στους δρόμους και καλούσαν τον κόσμο να πάει στην "απίστευτη παρουσίαση". Με την διαφήμιση αυτή, μαζεύτηκε πλήθος κόσμου. Οταν οι θεατές κάθησαν με ανυπομονησία στις θέσεις τους, είδαν στην σκηνή ένα πανό που έγραφε: "Πρώτη Απριλίου-μην πιστεύεις κανέναν!" Με αυτό, τελείωσε η παράσταση. Σύμφωνα με ορισμένα στοιχεία, στην παράσταση συμμετείχε και ο Μεγάλος Πέτρος. Όπως λένε, ο τσάρος εκτίμησε το αστείο και δεν τιμωρήθηκαν οι καλλιτέχνες.

Τα αστεία της Πρωταπριλιάς συχνά αναφέρονται στην λογοτεχνία. Για παράδειγμα, εδώ είναι ό, τι έγραψε ο Πούσκιν σε μια επιστολή στον Ντέλβιν:

Ο Τσάρος ζάρωσε τα φρύδια

Είπε "Χθες

υποχώρησε κάτω από μία καταιγίδα

στο μνημείο του Πέτρου"

Ηταν φοβισμένος

"Δεν ξέρω!..  αλήθεια;" —

Ο βασιλιάς γέλασε.

"Πρώτη Απριλίου αδελφέ!"

Στη σοβιετική εποχή, η παράδοση του εορτασμού της Ημέρας του γέλιου συνεχίστηκε και  κάποια αστεία δημοσιεύθηκαν ακόμη και στα μέσα μαζικής ενημέρωσης.        

Έτσι, στα τέλη της δεκαετίας του 1970, η σημαντικότερη σοβιετική αθλητική εφημερίδα " Σοβιετικά σπορ", την 1η Απριλίου δημοσίευσε ένα αστείο άρθρο για τον διάσημο αμερικανό αθλητή στο ύψος, Ντιν Φόσμπουρι, ότι θεωρείτο ο εφευρέτης της τεχνικής του άλματος επί ύψους, με την ονομασία Φόζμπερι-φλοπ. Στο άρθρο εξηγούσε πως ήρθε η ιδέα αυτού του άλματος στον αμερικανό αθλητή. Μία ημέρα που σκάλιζε τον κήπο του, προσγειώθηκε εκεί ένας ιπτάμενος δίσκος από τον οποίο βγήκαν εξωγήινοι. Αυτοί πρότειναν στον Φόζμπερι να πιει ένα ζελέ, με το οποίο θα έκανε ένα μεγαλύτερο ακόμα άλμα. Ο Φόζμπερι, σύμφωνα με το άρθρο, ήπιε και μετά πήδηξε τόσο ψηλά, όσο ποτέ κανείς άλλοτε.Εκείνη την εποχή, αυτό ήταν ένα πολύ τολμηρό αστείο. Οι εύπιστοι πολίτες της τότε ΕΣΣΔ, μετά την δημοσίευση του άρθρου έστειλαν πλήθος επιστολών στην συντακτική ομάδα της εφημερίδας, με αίτημα να γράψει περισσότερες λεπτομέρειες της ιστορίας. Μέσα σε λίγες ημέρες, η εφημερίδα "Σοβιετικά σπορ", διέψευσε το άρθρο. 

© Sputnik/Aleksandr Polyakov

Σήμερα κανείς δεν εκπλήσσεται με τα πρωταπριλιάτικα αστεία. Υπάρχουν όμως και εκείνοι, που ασχολούνται σε μόνιμη βάση με αστεία, οι επαγγελματίες φαρσέρ. Οι άνθρωποι αυτοί προκαλούν με πειράγματα τα θύματά τους, αναγκάζοντάς να δώσουν απαντήσεις. Τα πάντα εξαρτώνται από το επίπεδο των επιδόσεων των φαρσέρ. Μερικές φορές η φάρσα είναι καθαρός χουλιγκανισμός, και κάποιες άλλες  μπορεί να θεωρηθεί και ως μέρος  ψυχαγωγίας της σύγχρονης δημοσιογραφίας. Ο πιό διάσημος φαρσέρ στη Ρωσία αυτοαποκαλείται εν συντομία- Βόβαν, ο οποίος έγινε γνωστός από τις τηλεφωνικές φάρσες με τον Ελτον Τζόν, την Αλεξάντρα Λουκασένκο, τον Μιχαήλ Σαακασβίλι, τον Βλαντίμιρ Τσουρόφ, τον Βιτάλι Κλίτσκο και άλλες προσωπικότητες. 

Μία από τις πιο δυνατές φάρσες ήταν εκείνη το φθινόπωρο του 2014, σε μία κούρσα αστείων, συμπεριλαμβανομένων των εκπροσώπων της Πρεσβείας των ΗΠΑ στο Κίεβο και του Μιχαήλ Σαακασβίλι. Ο Βόβαν μίλησε με τον αμερικανό στρατιωτικό Μακνίλ, εξ ονόματος του υπουργείου Εσωτερικών της Ουκρανίας. Ο αμερικανός στρατιωτικός παρέσχε πληροφορίες στον φαρσέρ για την προσφορά αμερικανικής βοήθειας στην Ουκρανία. Ανάμεσα τα θύματα του φαρσέρ συγκαταλέγεται και ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ταγίπ Ερντογάν. Τον Φεβρουάριο του 2016 ο Βόβαν μαζί με τον συνεργάτη του, Λέξους, συνομίλησαν με τον τούρκο πρόεδρο υποδυόμενοι ο ένας τον πρόεδρο της Ουκρανίας Π. Ποροσένκο και ο άλλος τον πρωθυπουργό, Αρσένι Γιάτσενουκ. 

© Sputnik/Aleksandr Polegenko

Ο Βόβαν θεωρείται ιδρυτής της φάρσςς δημοσιογραφικού στυλ, η οποία δεν στοχεύει τόσο στο ίδιο το "θύμα", όσο στο να του αποσπάσει απαραίτητες πληροφορίες, που δεν θα μπορούσαν να γίνουν γνωστές με άλλον τρόπο.  Τα αποτελέσματα αυτής της φάρσας συνήθως δημοσιεύονται στα μέσα ενημέρωσης ή στο διαδίκτυο. Ο φαρσέρ απέκτησε μεγάλη φήμη. Τον Σεπτέμβριο του 2015 μετά την τηλεφωνική φάρσα που έκανε ο Βόβαν μαζί με τον συνεργάτη του Λέξους, στον Ελτον Τζον, τον οποίο "κορόϊδεψαν" οτι συνομιλούσε με τον ρώσο πρόεδρο, ο ίδιος ο Βλαντιμίρ Πούτιν ζήτησε προσωπικά συγγνώμη για τους φαρσέρ χαρακτηρίζοντάς τους ως:  Αυτά τα παιδιά είναι άκακα, αυτό όμως δεν τα δικαιολογεί".

Το υλικό είναι παραγωγή της συντακτικής ομάδας του www.greece-russia2016.gr