ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Ημέρα σλαβικών γραμμάτων και πολιτισμού
© Sputnik/Sergey Pyatakov
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ημέρα σλαβικών γραμμάτων και πολιτισμού

Κάθε χρόνο στις 24 Μαΐου σε όλες τις σλαβικές χώρες, εορτάζεται η Ημέρα σλαβικών γραμμάτων και πολιτισμού. Η προέλευση αυτής της γιορτής είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη μνήμη των δημιουργών του κυριλλικού αλφαβήτου, Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου.

Οι αδελφοί Κύριλλος και Μεθόδιος γεννήθηκαν στη Θεσσαλονίκη και κατάγονταν από οικογένεια του Βυζαντίου, ενώ ο πατέρας τους ήταν στρατιωτικός. Ο Μεθόδιος αρχικά επέλεξε την στρατιωτική σταδιοδρομία, αργότερα όμως εκάρη μοναχός και έγινε ηγούμενος της μονής Πολυχρονίου στο όρος Όλυμπος της Βιθυνίας (Μικρά Ασία).

Ο Κύριλλος από νεαρή ηλικία είχε έφεση στις επιστήμες και εξαιρετικές φιλολογικές ικανότητες. Σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, όπου συναναστράφηκε τους πλέον διακεκριμένους επιστήμονες της εποχής του, όπως ήταν ο Λέων ο Γραμματικός και ο μετέπειτα Πατριάρχης Φώτιος. Χειροτονήθηκε ιερέας, λειτούργησε στην Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη και δίδαξε ως καθηγητής φιλοσοφίας.

© Sputnik/M.Yurchenko

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα δύο αδέρφια συνέλαβαν την ιδέα της δημιουργίας μίας ανεξάρτητης σλαβικής γραφής το 856. Κίνητρο για τη δημιουργία της νέας αυτής γραφής, ήταν η ιεραποστολική δραστηριότητα και το κήρυγμα του χριστιανισμού, ενώ πολλοί ηγεμόνες και κληρικοί πήγαιναν την εποχή εκείνη στην Κωνσταντινούπολη, ζητώντας να τους δώσουν τα κείμενα των προσευχών και των θρησκευτικών ύμνων στην μητρική τους γλώσσα.

Λίγα χρόνια αργότερα, το έτος 863, οι Κύριλλος και Μεθόδιος μπόρεσαν να δημιούργησαν το κυριλλικό αλφάβητο, με βάση το ελληνικό αλφάβητο. Άλλαξαν ουσιαστικά το ελληνικό αλφάβητο, προκειμένου να μεταφέρουν με μεγαλύτερη ακρίβεια του σλαβικούς ακουστικούς ήχους. Τα δύο αδέλφια χρησιμοποιώντας το νέο αλφάβητο, μετέφρασαν πολλά βιβλία της Θείας Λειτουργίας, μεταξύ των οποίων επιλεγμένα κείμενα των Ευαγγελίων, επιστολές, και το Ψαλτήρι, τα οποία συνέβαλαν στην εισαγωγή και την εξάπλωση της Θείας λειτουργίας στη σλαβική γλώσσα.

Η κληρονομιά των Κυρίλλου και Μεθοδίου είχε τεράστια επίδραση στον πολιτισμό των σλαβικών χωρών. Συγκεκριμένα της Βουλγαρίας (και μέσω αυτής της Ρωσίας και της Σερβίας), της Τσεχίας, της Κροατίας. Η νέα αυτή γραφή των δύο αδελφών άσκησε επίσης μεγάλη επιρροή στην ανάπτυξη της ρωσικής λογοτεχνίας. Στη συνείδηση πολλών σλάβικων γενεών, οι Κύριλλος και Μεθόδιος έγιναν σύμβολα των σλαβικών γραμμάτων και του σλαβικού πολιτισμού.

Η εκκλησιαστική λατρεία για τον Κύριλλο και Μεθόδιο είναι ευρέως διαδεδομένη σε όλες τις σλαβικές χώρες, τόσο στις ορθόδοξες, όσο και στις καθολικές, (τα δύο αδέλφια αγιοποιήθηκαν λίγο μετά το θάνατό τους), και ήδη κατά τον 10-11ο αιώνα η Βουλγαρική Εκκλησία είχε καθιερώσει την 11η Μαΐου ως Ημέρα μνήμης των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου (24 Μαΐου κατά το Γρηγοριανό ημερολόγιο).

Αργότερα, την εποχή της ακμής των επιστημών και του Διαφωτισμού, η ημέρα αυτή- η 24η Μαΐου- μετατράπηκε σε γιορτή της Σλαβικής Λογοτεχνίας. Ο λαός της Βουλγαρίας ήταν ο εμπνευστής των εορτασμών και ο θεματοφύλακας αυτής της παράδοσης. Τιμώντας τον Κύριλλο και Μεθόδιο ως διαφωτιστές, οι Βούλγαροι με τον καιρό ανέδειξαν την ημέρα αυτή κεντρική στην πολιτιστική και πνευματική ζωή των λαών των Βαλκανίων.

Στη Ρωσία, ο εορτασμός της μνήμης των αγίων αδελφών έχει, επίσης, τις ρίζες του στο μακρινό παρελθόν. Σε κρατικό όμως επίπεδο, η Ημέρα σλαβικής γραφής και πολιτισμού, για πρώτη φορά γιορτάστηκε πανηγυρικά μόνο το 1863, σε σχέση με την 1000ηεπέτειο της δημιουργίας του κυριλλικού αλφάβητου. Τότε ακριβώς ήταν που η 24η Μαΐου εγκρίθηκε στη Ρωσία ως επίσημη ημερομηνία εορτασμού.

Στη σοβιετική περίοδο η γιορτή αυτή, όπως πολλές άλλες θρησκευτικές γιορτές, λησμονήθηκε και καθιερώθηκε πάλι το 1986. Η ιδέα της επαναφοράς του εορτασμού της μνήμης των Αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου και της Ημέρας Σλαβικής Γραφής και Πολιτισμού, στη Ρωσία, αναβίωσε το 1985, όταν οι σλαβικοί λαοί, μαζί με την παγκόσμια κοινότητα γιόρτασαν την 1100η επέτειο από το θάνατο του Μεθοδίου. Το 1986 πραγματοποιήθηκε ο πρώτος εορτασμός στο Μουρμάνσκ, με την ονομασία «Η Γιορτή της γραφής». Στα επόμενα χρόνια, η Ημέρα της γραφής γιορτάσθηκε στο Βόλονγκτ, στο Νόβγκοροντ, στο Κίεβο και το Μινσκ.

© Sputnik/Vladimir Vdovin

Στις 30 Ιανουαρίου του 1991, με απόφαση του Προεδρείου του Ανωτάτου Σοβιέτ, η 24η Μαΐου ορίστηκε Ημέρα της Σλαβικής Γραφής και Πολιτισμού, προσδίδοντας της έτσι επίσημο χαρακτήρα. Έκτοτε, οι γιορτές πραγματοποιούνταν σε μια μόνο από τις ρωσικές πόλεις, ενώ το 2010 με το διάταγμα του προέδρου Ντμίτρι Μεντβέντεφ, ως κέντρο των πολιτιστικών και θρησκευτικών εκδηλώσεων ορίστηκε η Μόσχα.

Σήμερα η Ημέρα Σλαβικής Γραφής και Πολιτισμού είναι η μοναδική ρωσική κρατική και εκκλησιαστική γιορτή, που γιορτάζουν κρατικοί, δημόσιοι οργανισμοί από κοινού με τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία.

Κάθε χρόνο στις 24 Μαΐου, σε όλες τις εκκλησίες της Ρωσίας πραγματοποιούνται θεία λειτουργία, θρησκευτικές πομπές, και προσκυνήματα σε μοναστήρια. Δημόσιοι και κυβερνητικοί οργανισμοί διοργανώνουν συναυλίες, εκθέσεις, παρουσιάσεις, αναγνώσεις, διαγωνισμούς και άλλες εκδηλώσεις.

Φέτος η εορταστική συναυλία στη Ρωσία, αφιερωμένη στην Ημέρα των σλαβικών γραμμάτων και του πολιτισμού θα γίνει ταυτόχρονα σε όλες τις περιοχές της χώρας από το Βλαδιβοστόκ μέχρι το Καλίνινγκραντ. Το εορταστικό πρόγραμμα θα ξεκινήσει σε όλες τις πόλεις στη μία το μεσημέρι (13.00) ώρα Μόσχας. Ο κύριες εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν στην Κόκκινη πλατεία στη Μόσχα, με απευθείας αναμεταδόσεις από το Νοβοσιμπίρσκ, το Καλίνινγκραντ και το Καζάν.

Το υλικό είναι παραγωγή της συντακτικής ομάδας του www.greece-russia2016.gr