ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Οι δημιουργίες του Οίκου Κοσμημάτων Φαμπερζέ  σύμβολα υπερηφάνειας της Ρωσικής Αυτοκρατορίας
© Sputnik/Igor Russak
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Οι δημιουργίες του Οίκου Κοσμημάτων Φαμπερζέ σύμβολα υπερηφάνειας της Ρωσικής Αυτοκρατορίας

Της Αναστασίας Μέλνικοβα, σχολιαστή  του ειδησεογραφικού  πρακτορείου  «Η Ρωσία σήμερα»

Αυτή την εβδομάδα εορτάζεται η 170η επέτειος από την γέννηση του Ρώσου χρυσοχόου Πέτρ Καρλ Καρλ Γκουσταβοβιτς) Φαμπερζέ. Ο πατέρας του Γκούσταβ ίδρυσε το κοσμηματοπωλείο Φαμπερζέ το 1842 και μέχρι σήμερα είναι ένα από τα πλέον γνωστά ρωσικά ονόματα στον κόσμο (περισσότερο ασφαλώς γνωρίζουν την βότκα και τα αυτόματα Καλάσνικοφ) και φυσικά το όνομα που συμβολίζει την ύψιστη πολυτέλεια.

Τα «Aυγά Φαμπερζέ», έγιναν στην ουσία το σύμβολο του πλούτου του αυτοκρατορικού Οίκου της Ρωσίας. Η ομορφιά, η μεγαλοπρέπεια και η κομψότητα είναι τα στοιχεία που συνθέτουν τις δημιουργίες του Φαμπερζέ. Σ' αυτά πρέπει να προστεθεί το ταλέντο και η τέχνη, οι παραδόσεις και οι τολμηρές τεχνοτροπίες, και οι εντυπωσιακές συλλογές, στις οποίες πολλά από τα εκθέματα του έχουν σχέση με μυστήρια και μύθους.

© Sputnik/Igor Russak

Ορισμένα από τα πολύτιμα κοσμήματα Φαμπερζέ χάθηκαν ή εκλάπησαν. Οι μπολσεβίκοι εθνικοποίησαν το εργαστήριο και την περιουσία της οικογένειας των κοσμηματοποιών και τα παιδιά τους κατάφεραν να διασώσουν ελάχιστα εκθέματα. Τα δραματικά γεγονότα της επανάστασης του 1917, είχαν ως συνέπεια να κλείσει η εταιρεία Φαμπερζέ το 1918.

Ο ίδιος ο Πέτερ Καρλ Φαμπερζέ έφυγε για την Ρήγα, και από εκεί πήγε στην Γερμανία, όπου αρρώστησε καθώς τον κυρίευσε η θλίψη που έφυγε από τη πατρίδα του. Το καλοκαίρι του 1920 η σύζυγός του και ο μεγαλύτερος γιός τους  αποφάσισαν να μετακομίσουν στην Λοζάνη, όπως στις 24 Σεπτεμβρίου του 1920 ο Πέτερ Καρλ Φαμπερζέ πέθανε (ενταφιάστηκε στις Κάννες της Γαλλίας).

Η επαναστατική κυβέρνηση των μπολσεβίκων, άρχισε να πουλάει πολλά από τα κομψοτεχνήματα του, πολύ φθηνά, σχεδόν τζάμπα, στα καταστήματα της Αγίας Πετρούπολης ενώ στη συνέχεια τα πουλούσε στο εξωτερικό μέσω της εταιρείας «Αντίκες» (Σοβιετικός οργανισμός εξωτερικού εμπορίου). Τα περισσότερα από τα κοσμήματα Φαμπερζέ κατέληξαν στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, κυρίως σε ιδιωτικές συλλογές. Ακριβή στοιχεία για τον αριθμό των κοσμημάτων που πουλήθηκαν μετεπαναστατικά στο εξωτερικό αλλά και για τους αγοραστές τους δεν υπάρχουν, καθώς τα μοναδικά αυτά κοσμήματα πουλήθηκαν κυριολεκτικά «με το ζύγι».

© Sputnik/Igor Russak

Μέχρι σήμερα για παράδειγμα, είναι άγνωστο που βρίσκεται «Η Κότα με το ζαφειρένιο μενταγιόν», που ήταν το δεύτερο έκθεμα από την σειρά των αυτοκρατορικών Πασχαλινών Αυγών (σύμφωνα με την περιγραφή που υπάρχει στα Κρατικά Αρχεία της Σοβιετικής Ένωσης, το κόσμημα αυτό ήταν «μια κότα από χρυσό και μπριγιάν, που έβγαζε από ένα καλάθι ένα ζαφερένιο αυγό»). Ο Φαμπερζέ είχε κατασκευάσει περισσότερα από 70 αυγά, από τα οποία πάνω από πενήντα, ήταν παραγγελία του Αυτοκρατορικού Οίκου. 

Το πρώτο αυγό («η Κότα») το παρήγγειλε το 1885 ο τσάρος Αλέξανδρος Γ', θέλοντας να το κάνει ως δώρο έκπληξη για το Πάσχα στη σύζυγό του Μαρία Φιόντοροβνα. Εξωτερικά μοιάζει με ένα συνηθισμένο άσπρο αυγό, που είναι καλυμμένο από ένα κέλυφος φτιαγμένο από σμάλτο, ενώ μέσα  στον χρυσό του «κρόκο», βρίσκεται μια κότα από πλατίνα, πάνω στην οποία διακρίνεται ένα μικρό αντίγραφο του αυτοκρατορικού στέμματος φιλοτεχνημένο με διαμάντια και μια αλυσίδα με ένα ρουμπινένιο μενταγιόν. Τα πασχαλινά δώρα του Φαπμπερζέ (Faberge) έκτοτε έγιναν παράδοση.

© Sputnik/Igor Russak

Ο επόμενος τσάρος Νικόλαος Β'  κάθε άνοιξη παράγγελνε δύο πολύτιμα αυγά, ένα για τη μητέρα του Μαρία Φιόντοροβνα κι ένα για την σύζυγό του Αλεξάνδρα Φιόντοροβνα.

Το πρώτο αυγό, που δώρισε στη νέα τσαρίνα, είχε την ονομασία «Το Αυγό με το τριαντάφυλλο μπουμπούκι». Η έκπληξη βρίσκονταν στο εσωτερικό του αυγού, όπου υπήρχε ένα κίτρινο τριαντάφυλλο που θύμιζε την πατρίδα της Αλεξάνδρας Φιόντοροβνα Darmstadt, η οποία υπερηφανεύονταν για τα λουλούδια της. Μέσα στο λουλούδι υπήρχε ένα στέμμα και ένα μενταγιόν (που έχουν χαθεί).

Σήμερα «η Κότα» και «Το Αυγό με το τριαντάφυλλο μπουμπούκι» βρίσκονται στο ιδιωτικό Μουσείο Φαμπερζέ στην Αγία Πετρούπολη. Τα αυγά αυτά όπως και άλλα επτά αυτοκρατορικά αυγά, όπως και περίπου 250 άλλα κοσμήματα Φαμπερζέ, πουλήθηκαν σε δημοπρασία του Οίκου Sotheby's από τους κληρονόμους του Μάλκολμ Φορμπς, εκδότη του περιοδικού Forbes. Ολόκληρη τη συλλογή, αγόρασε τότε απρόσμενα ο ρώσος δισεκατομμυριούχος Βίκτορ Βεκσελμπεργκ. Λέγεται ότι η συλλογή αυτή του Φορμπς  πουλήθηκε έναντι 350 εκατομμυρίων δολαρίων.

Το πιο ακριβό έκθεμα προέρχεται από το Οίκο Κοσμημάτων Φαμπερζέ

Μέχρι σήμερα θεωρούν ότι έχουν χαθεί ή έχουν κλαπεί τα αυτοκρατορικά Πασχαλινά αυγά «Τα χερουβείμ και η άμαξα» «Το Νεσσεσέρ» «Η επέτειος της Δανίας», «Στη μνήμη του Αλέξανδρου του Γ'». Μέχρι πρόσφατα κανείς δεν γνώριζε τίποτα για ένα ακόμη μοναδικό αριστοτέχνημα του Φαμπερζέ.

© Sputnik/Igor Russak

Το αυγό ρολόι του Ρότσιλντ, το οποίο κατασκευάστηκε το 1902 από τον βασικό τεχνίτη του Οίκου Φαμπερζέ Μιχαήλ Περχίνι. Για περισσότερο από 100 χρόνια βρίσκονταν στην ιδιωτική συλλογή της γνωστής αυτής οικογένειας των δισεκατομμυριούχων.

Θεωρούσαν μάλιστα ότι ακόμη και στις αρχές του περασμένου αιώνα η αξία του «αυγού Ρότσιλντ» υπερέβαινε κατά πολύ την αξία των αυτοκρατορικών Πασχαλινών αυγών. Το συγκεκριμένο αυγό είχε αγοράσει από τον Οίκο Φαμπερζέ  η οικογένεια Εφρουσσί. Το 1905 η Μπεατρίς Εφρουσσί έκανε δώρο το αυγό αυτό στους αρραβώνες της Ζερμέν Χαλφέν και του μικρότερου αδερφού της βαρόνου Εντουραντ Ρότσιλντ.

Στο εσωτερικό του αυγού υπάρχει ένας πετεινός από πολύτιμους λίθους. Κάθε ώρα, εμφανίζεται, ανοίγει τα φτερά του, τεντώνεται τέσσερις φορές, στη συνέχεια τρεις φορές υποκλίνεται με το κεφάλι του, ανοίγει το ράμφος του και τραγουδάει. Όλο αυτό διαρκεί 15 δευτερόλεπτα και μετά από αυτό μια καμπανούλα χτυπάει δείχνοντας την ώρα.

© Sputnik/Vladimir Vdovin

Το  αυγό είναι επικαλυμμένο μ' έναν ροδόχρου σμάλτο και είναι διακοσμημένο με την τεχνική guilloche (ένα ειδικό μοτίβο στην επιφάνεια του καντράν, όταν το μέταλλο έχει ραβδώσεις, που δημιουργούν μια εναλλαγή φωτοσκίασης).

Στην δημοπρασία του Οίκου Christie's στο Λονδίνο, πουλήθηκε «το αυγό του Ρότσιλντ» (Rothschild Fabergé Egg) στην τιμή των 9,2 εκατομμυρίων λιρών (18,5 εκατομμύρια δολάρια), που θεωρήθηκε ποσό ρεκόρ.

Αγοραστής, ήταν ο ρώσος συλλέκτης Αλεξάντρ Ιβάνοφ. Για κάποιο διάστημα φυλάσσονταν στο μουσείο Φαμπερζέ στο Μπάντεν-Μπάντεν. Το 2014, δωρίσθηκε στο Κρατικό Μουσείο του Ερμιτάζ.

Η Κορδέλα του Αγίου Γεωργίου στο Πασχαλινό αυγό  

Στη συλλογή του Βέκσελμπεργκ, που βρίσκεται τώρα στο μουσείο Φαμπερζέ στην Αγία Πετρούπολη, υπάρχει ένα ξεχωριστό Πασχαλινό αυγό, «Το Τάγμα του Αγίου Γεωργίου». Το εν λόγω αυγό, που κατασκευάσθηκε την άνοιξη του 1916, το είχε παραγγείλει ο τσάρος Νικόλαος Β' για να το κάνει δώρο στη μητέρα του, Μαρία Φιόντοροβνα. Ήταν και το τελευταίο αυγό, που έκανε δώρο στην χηρεύουσα τότε τσαρίνα και το μόνο που θα μπορούσε να πάρει μαζί της στο εξωτερικό. Μετά το θάνατο της Μαρίας Φιόντοροβνα το 1928, το πήρε η μεγαλύτερη κόρη της, η Ξένια, και στη συνέχεια, στη δεκαετία του '60 ο γιος της Ξενία, Βασίλειος. Στη συνέχεια το αγόρασαν αντιπρόσωποι της εταιρείας Φαμπερζέ (Faberge). Το 1978  το αυγό «Το Τάγμα του Αγίου Γεωργίου» κατέληξε στην συλλογή των «Φορμπς». Σχεδόν 100 χρόνια αργότερα, επέστρεψε στη Ρωσία.

© Sputnik/Igor Russak

Κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου ο Οίκος Φαμπερζέ (Faberge) εκτός από κοσμήματα (τα οποία για προφανείς λόγους, έπαψαν για κάποιο διάστημα να έχουν ζήτηση), κατασκεύαζε και αυτοκρατορικά δώρα που δίνονταν σε στρατιώτες και αξιωματικούς. Ο ίδιος ο Καρλ Φαμπερζέ ήταν αυτός που είχε προτείνει απρόσμενα στον τσάρο την ιδέα αυτή των δώρων.

Η δυναστεία των Ρομανόφ παραδοσιακά έκανε στους υπηκόους της διάφορα δώρα, και το έθιμο αυτό τηρήθηκε, στα πολεμικά πεδία, όσο διάστημα παρέμεινε στην εξουσία ο τσάρος Νικόλαος ο Β' και οι Μεγάλοι Δούκες.

Μόνο που τώρα δεν ήταν μετάλλια ή ασημένια σκεύη, αλλά διάφορα εύχρηστα αντικείμενα από χαλκό και ορείχαλκο, βραστήρες, γλάστρες, κύπελλα, τηγάνια και άλλα σκεύη που έφεραν τα αυτοκρατορικά σύμβολα. Σύμφωνα με την ιδέα του Φαμπερζέ, οι στρατιώτες έπρεπε να αντιλαμβάνονται  ότι ο τσάρος φροντίζει για εκείνους, και γνωρίζει τις πραγματικές τους ανάγκες.

Τώρα αυτά τα είδη, όπως και πολύτιμα κοσμήματα του Οίκου Φαμπερζέ (Fabergé) θεωρούνται σπανιότατες αντίκες.

Πηγή: www.ria.ru