ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Από την Disney έως τον Hoffmann. Η 80η επέτειος της «Soyuzmultfilm»
© Sputnik/Sergey Pyatakov
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Από την Disney έως τον Hoffmann. Η 80η επέτειος της «Soyuzmultfilm»

Περισσότερες από 1500 ταινίες κινουμενων σχεδίων δημιούργησε η ρωσική εταιρεία παραγωγής ταινιών κινούμενων σχεδίων «Σαγιουζμουλτφίλμ» στα 80 χρόνια "ζωής" της. Οι σχεδιαστές κινούμενων σχεδίων της εταιρείας είναι αυτοί που ζωγράφισαν τους ήρωες ταινιών που όλοι τους αγάπησαν, όπως είναι ο «Γουίνι το αρκουδάκι» και το Γουρουνάκι, ο μικρός και ο Κάρλσον, Ο λύκος και ο λαγός, από τη σειρά «Έλα, περίμενε!», ο Τσιμπουράσκα και ο κροκόδειλος Γκένα, το Λιονταράκι και τη Χελώνα, τους Μουσικούς της Βρέμης και πολλές άλλες ταινίες. Οι ταινίες της «Soyuzmultfilm» έχουν πάρει περισσότερες από 400 διακρίσεις και βραβεία σε διάφορα φεστιβάλ, μεταξύ των οποίων και το βραβείο του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας.

© Sputnik/

Η ''απάντησή'' μας (σ.σ η ρωσική) στην Disney, δόθηκε με την ίδρυση της «Soyuzmultfilm» στις 10 Ιουνίου του 1936. Αρχικά τα στούντιό της δημιουργούσαν μικρής διάρκειας κινούμενα σχέδια, όπου οι κύριοι πρωταγωνιστές ήταν τα ζώα που απεικονίζονταν περίπου όπως και στα κινούμενα σχέδια της Disney. Και στην περίπτωση αυτή, όπως και σε κάθε είδος τέχνης, στην αρχή αυτό που έμαθαν ήταν να αντιγράφουν και στην συνέχεια να δημιουργούν τα δικά τους κινούμενα σχέδια. Έτσι, τα πρώτα πετυχημένα κινούμενα σχέδια άρχισαν να εμφανίζονται στη δεκαετία του 1940, όπως το «Λιμπόπο» και «Μπαρμαλάι», «Μοϊντοντίρ», «Μύγα —φασαριόζικη».

Ωστόσο, οι σημαντικές επιτυχίες ήρθαν αργότερα. Στη δεκαετία του 1960 και του 1970 κυκλοφόρησαν μια σειρά ταινίες κινούμενων σχεδίων που συγκέντρωσαν το ενδιαφέρον σε σημείο που τις βλέπει κανείς μέχρι σήμερα.

© Sputnik/

Με την ταινία κινούμενων σχεδίων «Έλα λοιπόν, περίμενε!», μια ευχάριστη περιπέτεια με το αχώριστο ζευγάρι, τον… νταή λύκο και τον έξυπνο, μεγάλωσαν γενιές και γενιές. Κάποιοι συμπαθούσαν περισσότερο τον Λαγό, ενώ κάποιοι άλλοι, ήθελαν να νικήσει και ο Λύκος έστω μια φορά στην μάχη που έδιναν μεταξύ τους σ' αυτή τη συνεχιζόμενη σειρά. Το «Έλα λοιπόν περίμενε!» ήταν η ταινία κινούμενων σχεδίων, που έκανε τον σκηνοθέτη Βιτσισλάβ Κατενότσκιν, διάσημο σε όλη τη χώρα. Μετά τις πρώτες επτά ταινίες κινουμένων σχεδίων, οι δημιουργοί του «Έλα λοιπόν περίμενε!», αποφάσισαν να ολοκληρώσουν την σειρά, αλλά η απόφαση τους αυτή προκάλεσε μια τέτοια θύελλα αντιδράσεων, και τόσες επιστολές διαμαρτυρίας, που αποφασίστηκε να δώσουν συνέχεια στην ατέρμονη διαμάχη των πρωταγωνιστών της ταινίας. Μόνο που αυτή τη φορά οι νέες σειρές των κινούμενων σχεδίων που έκαναν οι σχεδιαστές τους, απευθύνονταν όχι μόνο στα παιδιά, αλλά και στους μεγάλους.

© Sputnik/

Ένα από τα πιο επιτυχημένα έργα της «Soyuzmultfilm» ήταν η ταινία κινούμενων σχεδίων «Ο Σκαντζόχοιρος στην ομίχλη» του σκηνοθέτη Γιούρι Νορστέιν. Η ταινία αυτή, διάρκειας 10 λεπτών, ήταν μια φιλοσοφική παραβολή στον χώρο της τέχνης, που δύσκολα θα μπορούσες να πεις ότι ήταν απλά ένα καρτούν.

Μόλις κυκλοφόρησε η ταινία, πολλοί από τους θεατές δεν καταλάβαιναν πιο ήταν το ζώο αυτό που έβλεπαν. Η ιστορία της ταινίας αυτής, που έλεγε ότι τα βράδια ο Σκαντζόχοιρος επισκέπτονταν την Αρκουδίτσα για να μετρήσουν τα άστρα, μετά καθόντουσαν πάνω σ ένα κορμό κι έπιναν τσάι, κοιτάζοντας τον έναστρο ουρανό, δεν είχε ενθουσιάσει τότε το σοβιετικό κοινό.

Όμως «Ο Σκαντζόχοιρος στην ομίχλη», πέρασε στον δικό του αστερισμό το 2003 όταν 140 κριτικοί κινηματογράφου και σχεδιαστές κινούμενων σχεδίων από διάφορες χώρες, την επέλεξαν ως την καλύτερη ταινία κινούμενων σχεδίων όλων των εποχών.

© Sputnik/

Η ταινία κινουμένων σχεδίων «Γουίνι το αρκουδάκι» του σκηνοθέτη Φιόντορ Χιτρούκ, θα μπορούσε επίσης να γίνει διεθνώς γνωστή και να την αγαπήσουν τα παιδιά σε όλο τον κόσμο. Αλλά οι σοβιετικοί αξιωματούχοι αρνήθηκαν να αγοράσουν τα δικαιώματα για να γίνει ταινία το βιβλίο του Alan Milne, με αποτέλεσμα οι δημιουργοί της να μην μπορούν να συμμετάσχουν με την ταινία σε διεθνείς διαγωνισμούς και φεστιβάλ. Παρόλα αυτά, τόσο η ταινία, όσο και οι δημιουργοί της έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλείς στην Σοβιετική Ένωση.

Ο βασικός τους ήρωας, το αρκουδάκι, έγινε ακόμα πιο συμπαθής, εξαιτίας των λαθών που έγιναν στην ταινία. Ο Γουίνι το αρκουδάκι στην ταινία έκανε ένα περίεργο «περπάτημα», καθώς όταν κινούνταν το αριστερό του χέρι κινούνταν μαζί και το αριστερό του πόδι. Πως λοιπόν να μην συμπαθούν όλοι ένα τέτοιο γλυκό πλάσμα; Ο ίδιος ο σκηνοθέτης είχε ταλαιπωρηθεί με το ντουμπλάζ των φωνών. Είχε δοκιμάσει πολλούς ηθοποιούς, αλλά κανένας δεν έκανε τις φωνές που ήθελε. Επιχείρησε να χρησιμοποιήσει τον Γιεβγκένι Λεόνοφ, αλλά η βαρύτονη φωνή του δεν ήταν η κατάλληλη. Τότε ο ηχολήπτης πρότεινε να γράψουν τη φωνή γυρνώντας πιο γρήγορα την μαγνητοταινία εγγραφής. Το αποτέλεσμα που πέτυχαν ήταν άριστο. Την ίδια τεχνική ηχοληψίας χρησιμοποίησαν, και όταν έκαναν «το Γουρουνάκι».

© Sputnik/

Μια άλλη ταινία κινούμενων σχεδίων του Φιοντορ Χιτρούκ που θεωρείται αριστούργημα έγινε εντελώς τυχαία. Κάποια φορά που καθάριζαν το στούντιο, βρήκε σ' ένα συρτάρι δυο κόλλες χαρτί γραμμένες στη γραφομηχανή και πριν τις πετάξει είδε γραμμένη την εξής φράση «Για σκέψου, είπε με απορία ο διευθυντής του τσίρκου, πως ξέχασα ότι και τα λιοντάρια έχουν γιαγιάδες!». Η φράση αυτή του έδωσε το έναυσμα να κάνει μια ταινία κινούμενων σχεδίων με θέμα το λιοντάρι του τσίρκου. Έτσι με βάση το παραμύθι του Τσέχου συγγραφέα Μίλος Ματσουόρεκ, έγινε η ταινία κινουμένων σχεδίων με θέμα το καλό λιοντάρι του τσίρκου, που πήγε για διακοπές στην Αφρική για να δει την γιαγιά του και αντί να κάνει διακοπές διασκέδαζε τα παιδιά, παρουσιάζοντας τους νούμερα από το τσίρκο. Η ταινία τελειώνει με την εξής φράση: «Το πλοίο απομακρύνονταν όλο και πιο πολύ και ο Μπονιφάτιος έλεγε σκεφτικός: Τι ωραίο πράγμα είναι οι διακοπές!.''». ¨Ήταν μια φράση, που την έλεγαν κάθε χρόνο εκατομμύρια σοβιετικοί μαθητές.

© Sputnik/Ilya Pitalev

Η «Soyuzmultfilm» έκανε συχνά ταινίες κινούμενων σχεδίων, με θέματα που αντλούσε από τα παραμύθια και τα παιδικά βιβλία. Μία από τις πιο γνωστές σειρές παραμυθιών που έγιναν ταινίες κινούμενων σχεδίων, ήταν η σειρά Τσιμπουράσκα και ο Κροκόδειλος Γκένα του σκηνοθέτη Ρομάν Κατσάνοφ, που βασίστηκαν στα παραμύθια του Εντουαρντ Υοσπένσκι. Η σειρά αυτή μιλάει για τις περιπέτειες του καλού κροκόδειλου Γκένα κα του φίλου του Τσιμπουράσκα, που είναι ένα άγνωστο για την επιστήμη καλό και χαριτωμένο είδος ζώου. Από τότε που κυκλοφόρησε η ταινία, μέχρι σήμερα πωλούνται στο εμπόριο κούκλες, καρτ-ποστάλ, γραμματόσημα, αναμνηστικά δώρα με τους πρωταγωνιστές της ταινίας, ενώ υπάρχουν και σχετικά ανέκδοτα.

Η ταινία αυτή κινουμένων σχεδίων και ιδιαίτερα ο πρωταγωνιστής της ο Τσιμπουράσκα, έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής στην Ιαπωνία. Το 2003, στην Διεθνή Έκθεση Animation που πραγματοποιήθηκε στο Τόκιο, η ιαπωνική εταιρεία SP International απέκτησε τα δικαιώματα για την διανομή της ταινίας στην Ιαπωνία έως το 2023 από την «Soyuzmultfilm». Οι ιάπωνες αποκαλούν τον Τσιμπουράσκα χαϊδευτικά Τσέμπι.

© Sputnik/

Χρυσή εποχή της «Soyuzmultfilm» θεωρείται η δεκαετία του 1970, καθώς είχε γίνει ένα από τα μεγαλύτερα στούντιο στην Ευρώπη. Στους δημιουργούς ταινιών κινούμενων σχεδίων έχουν απονεμηθεί περισσότερα από 100 βραβεία σε διεθνή φεστιβάλ. Τότε οι παραγωγές ταινιών κινούμενων σχεδίων ήταν συνεχείς. Η εταιρεία είχε περισσότερους από 500 συνεργάτες, ήταν σχεδιαστές κινουμένων σχεδίων, μοντέρ και σκηνοθέτες, που κατάφεραν μέχρι τα τέλη του 1980 να δημιουργήσουν περισσότερες από χίλες ταινίες κινούμενων σχεδίων.

Αλλά στη δεκαετία του 1990, η «Soyuzmultfilm» βρέθηκε στα όρια της χρεοκοπίας. Οι παραγωγές ταινιών μειώθηκαν οικτρά, ενώ οι καλύτεροι σχεδιαστές κινούμενων σχεδίων που είχε αποχώρησαν. Το 2011 έγινε μια συνάντηση του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν με τους διευθυντές του δημιουργικού της εταιρείας, κατά την διάρκεια της οποίας συζήτησαν για το μέλλον της «Soyuzmultfilm». Έκτοτε η κατάσταση άρχισε να βελτιώνεται.

© Sputnik/Ilya Pitalev

Μετά από αυτή τη συνάντηση, ξεκίνησε η αναδιοργάνωση και ο εκσυγχρονισμός των στούντιο της εταιρείας και ο προσεχής σχεδιασμός της εταιρείας, προβλέπει την μετεγκατάσταση σε νέες κτιριακές εγκαταστάσεις, και την περαιτέρω ανάπτυξη της παραγωγής. Φέτος, αναμένεται να ολοκληρωθεί η κατασκευή δύο κινηματογραφικών στούντιο που θα βρίσκονται στο βορειοανατολικό τμήμα της Μόσχας.

Αυτή τη στιγμή η εταιρεία ''συντηρείται'' κάνοντας χρήση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας οι εισφορές από τα οποία ενισχύουν το αποθεματικό ταμείο της εγχώριας παραγωγής ταινιών κινούμενων σχεδίων. Μια από τις μεγαλύτερες παραγωγές των τελευταίων είναι η «Χοφμανιάδα», μια μεγάλη μήκους ταινία κινούμενων σχεδίων με μαριονέττες, η οποία άρχισε πριν δέκα χρόνια, και όλοι οι συντελεστές της «Soyuzmultfilm» ευελπιστούν ότι θα έχει ολοκληρωθεί φέτος με την 80η επέτειο της ίδρυσης της εταιρείας.

Το υλικό είναι παραγωγή της συντακτικής ομάδας του www.greece-russia2016.gr