ΣΤΗΝ ΑΡΧΙKH ΣΕΛIΔΑ
Μύχια μονοπάτια στις
φωλιές των ευγενών
Οι επαύλεις των ρώσων ευγενών του 18ου και 19ου αιώνα ήταν θερινές κατοικίες αλλά και εστίες πολιτισμού, τόποι συνάντησης προσωπικοτήτων που άφησαν ανεξίτηλα τα ίχνη τους στην ιστορία της Ρωσίας.
Πριν την επανάσταση του 1917, στα περίχωρα της Μόσχας υπήρχαν χιλιάδες επαύλεις, που είχαν κτισθεί από τους καλύτερους αρχιτέκτονες παγκοσμίου φήμης. Οι περισσότερες καταστράφηκαν και λεηλατήθηκαν μετά την επανάσταση, αλλά οι ελάχιστες που διασώθηκαν, εντυπωσιάζουν ακόμη και σήμερα τον επισκέπτη. Ας ξεκινήσουμε, λοιπόν, τη περιήγηση μας στις πιο εντυπωσιακές από αυτές!
«Μύχιες δενδροστοιχίες στις φωλιές των ευγενών
Κήπος λησμονημένος, λίμνη κατάφυτη
Πόσο όμορφα και πόσο γνώριμα είναι όλα εδώ!
Κι η πασχαλιά, κι η ρεζέντα, κι η ιπομέα,
Κι οι ντάλιες περήφανες ανθίζουν…»
Κ. Μπάλμοντ. Στην μνήμη του Τουργκένιεφ
Το κυρίως κτήριο της έπαυλης του Αρχάγγελσκοε (λειτουργεί ως μουσείο) © SPUTNIK/ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΖΗΝΟΒΙΟΦ
Αρχάγγελσκοε
Το πιο εντυπωσιακό και ευρύτερα γνωστό συγκρότημα επαύλεων και κήπων στα περίχωρα της Μόσχας είναι, ίσως, το Αρχάγγελσκοε. Όλα εδώ θυμίζουν τις πολυτελείς βίλες της Ρώμης και τα ρομαντικά κάστρα του Λίγηρα.

Τα αιωνόβια δέντρα, οι βεράντες που οδηγούν στον ποταμό Μόσχοβα, τα κλιμακοστάσια με τα περίτεχνα κιγκλιδώματα, οι μεγαλοπρεπείς προτομές και τα αγάλματα, ο τεράστιος ανοιχτός χώρος μπροστά στην έπαυλη, τα πολυάριθμα δρομάκια του και οι δενδροστοιχίες, δημιουργούν την αίσθηση στον επισκέπτη ότι βρίσκεται στις Βερσαλλίες της Ρωσίας.

Η έπαυλη έφτασε στην πλήρη ακμή της όταν βρέθηκε στην κατοχή των τελευταίων ιδιοκτητών της , της οικογένειας Γιουσούποφ, μιας παλιάς οικογένειας ευγενών , που ήταν ενδεχομένως πλουσιότερη κι από την αυτοκρατορική οικογένεια των Ρομανόφ. Ο πρίγκηπας Νικολάι Γιουσούποφ όταν αγόρασε ο κτήμα, θέλησε να το μετατρέψει σε μεγαλοπρεπές παλάτι.
«Επειδή το Αρχάγγελσκοε είναι ένα χωριό χωρίς εισοδήματα, στο οποίο μπορείς μόνο να διασκεδάζεις και να ξοδεύεις χρήματα ... εδώ πρέπει να φέρουμε πράγματα σπάνια, ώστε τα πάντα να είναι καλύτερα, απ΄τα άλλα χωριά»
Ο πρίγκιπας Νικολάι φρόντισε, μάλιστα, να ανεγερθεί και μνημείο προς τιμή της Μεγάλης Αικατερίνης Β΄ της Ρωσίας, για την οποία έτρεφε μεγάλη εκτίμηση. Στη συνέχεια, έγινε παράδοση, κάθε φορά που κάποιος ρώσος κυβερνήτης επισκεπτόταν την έπαυλη του Αρχάγγελσκοε, να τοποθετείται προς τιμή του και μια αναμνηστική πλάκα. Ένας περίπατος στο πάρκο αρκεί για να μας πείσει πως οι ιδιοκτήτες του είχαν την εύνοια της αυτοκρατορικής οικογένειας.

Στις ιταλικές βεράντες, που βρίσκονται στο κάτω μέρος της έπαυλης, ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει μία από τις μεγαλύτερες συλλογές μαρμάρινων αγαλμάτων της Ρωσίας σε υπαίθριο χώρο. Το κτήμα χρησιμοποιήθηκε αρκετές φορές και ως υπόγεια κρύπτη των γλυπτών του πάρκου. Στην κυριολεξία. Έτσι έγινε κατά τη διάρκεια του Πατριωτικού πολέμου του 1812 (κατά του Ναπολέοντα) και κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν το πάρκο της έπαυλης έσκαψαν κι έθαψαν τα γλυπτά για να μην τα καταστρέψει ο εχθρός.
© SPUTNIK/ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΖΗΝΟΒΙΟΦ
© SPUTNIK/ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΖΗΝΟΒΙΟΦ
© SPUTNIK/ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΖΗΝΟΒΙΟΦ
Ο ναός προς τιμήν της αυτοκράτειρας Αικατερίνης Β΄ και μαρμάρινα γλυπτά στις ιταλικές βεράντες της έπαυλης του Αρχάγγελσκοε © SPUTNIK/ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΖΗΝΟΒΙΟΦ
Σήμερα, η συλλογή του μουσείου περιλαμβάνει περισσότερους από 400 πίνακες ζωγραφικής. Αυτό το καλοκαίρι στην έπαυλη, ο επισκέπτης μπορεί να δει στη κεντρική αίθουσα, την προσωπογραφία του πρίγκηπα Φέλιξ Γιουσούποφ, ένα έργο που φιλοτεχνήθηκε πριν από ένα και πλέον αιώνα από τον γνωστό ρώσο ζωγράφο Βαλεντίν Σερόφ.

Στην σοβιετική εποχή, η έπαυλη του Αρχάγγελσκοε, όπως και πολλές άλλες επαύλεις στα περίχωρα της Μόσχας, μετατράπηκε σε χώρο διακοπών, ενώ κατά τη δεκαετία του ’30 κτίσθηκαν στην απέναντι πλευρά του πάρκου δύο ακόμη κτήρια, για τους αδειούχους που έκαναν διακοπές. Ωστόσο, ο αρχιτέκτονας, που τα έκτισε, έχοντας σπουδάσει αρχιτεκτονική επί τσαρικής Ρωσίας, σεβάστηκε το ύφος και τις αναλογίες των κτηρίων και τα ενέταξε με τέτοιο τρόπο στο όλο αρχιτεκτονικό σύμπλεγμα, που πολλοί να θεωρούν ότι συνιστούν αναπόσπαστο τμήμα της έπαυλης.
Το «πορτρέτο του πρίγκηπα Φέλιξ Γιουσούποφ», που φιλοτεχνήθηκε από τον ρώσο ζωγράφο Βαλεντίν Σερόφ στο κυρίως κτήριο της έπαυλης του Αρχάγγελσκοε © SPUTNIK/ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΖΗΝΟΒΙΟΦ
Την έπαυλη μπορείτε να επισκεφθείτε οδικώς μέσω της λεωφόρου Βολοκολάμσκι ή της λεωφόρου Νοβορίζσκι, (μέχρι να βγείτε στην λεωφόρο Ιλίνσκι, που οδηγεί στον χώρο του μουσείου).

Στην έπαυλη πηγαίνουν τα λεωφορεία 541 και 549, που ξεκινούν από την στάση Τουσίνσκαγια του μετρό, με αποβίβαση στην στάση «Αρχάγγελσκοε»).

Επίσημος ιστότοπος της έπαυλης: http://arhangelskoe.su/
Το κυρίως κτήριο της έπαυλης του Σερεντνικόβο © SPUTNIK/ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΖΗΝΟΒΙΟΦ
Σερεντνικόβο
Το συγκρότημα του Σερεντνικόβο κατασκευάστηκε προς το τέλος του δεκάτου ογδόου αιώνα από τον ρώσο γερουσιαστή Βσέβολοντ Βσέβολοζσκι. Σε αντίθεση με τους ιδιοκτήτες της έπαυλης του Αρχάγγελσκοε, ο ιδιοκτήτης του Σερεντνικόβο ήταν άνθρωπός πρακτικός. Θεώρησε πως η έπαυλη μπορούσε να του αποφέρει έσοδα και για τον λόγο αυτό έκτισε βουστάσια και στάβλους, που προμήθευαν με άλογα ακόμη και την αυτοκρατορική αυλή.

Το κεντρικό σύμπλεγμα της έπαυλης αποτελίται από μερικά κτίρια. Οι πτέρυγες της έπαυλης ενώνονται από την μία κι από την άλλη πλευρά με το κεντρικό κτίσμα με υπόστυλους διαδρόμους. Σε κάθε κτήριο υπάρχει κι από ένα παρατηρητήριο, με θέα στην γύρω περιοχή.
Το κεντρικό κτήριο διακοσμεί στην κορυφή ένα παπάκι, σύμβολο οικογενειακής ευμάρειας. Όμως –τι ειρωνεία της τύχης! – ο γερουσιαστής Βσέβολοζσκι ποτέ του δεν απέκτησε απογόνους.
Ωστόσο, η έπαυλη του Σερεντνικόβο χρωστάει την φήμη στους επόμενους ιδιοκτήτες της, τους Στολίπιν, και στους Λέρμοντοφ που ήταν συγγενείς τους. Ο Μιχαήλ Λέρμοντοφ περνούσε τα καλοκαίρια του εδώ, εδώ ερωτεύτηκε στα νιάτα του, έγραψε τα ποιήματά του κι έκανε, σαν μικρό παιδί, τις σκανταλιές του. Με τους φίλους του και τον ξάδελφο του έπαιζαν τους ιππότες δίπλα σε μια από τις γέφυρες της έπαυλης και τους άρεσε να φοβίζουν τον παπά που περνούσε από εκεί όταν τελείωνε η λειτουργία. Γι’ αυτό η γέφυρα ονομάστηκε «γέφυρα του Διαβόλου»

Όμως και ο τότε μεταρρυθμιστής ρώσος υπουργός Πιότρ Στολίπιν πέρασε στην έπαυλη αυτή ξέγνοιαστα τα παιδιά του χρόνια. Λέγεται πως η μικρή χαρακτηριστική ‘καμπουρίτσα’ στη μύτη του υπουργού δημιουργήθηκε κάποια φορά όταν έπαιζε με τ’’ αδέρφια του και την αδερφή του πόλεμο, στους σκοτεινούς διαδρόμους, και σε μια στιγμή κρατώντας ένα όπλο στα χέρια του έπεσε με φόρα πάνω στην αδελφή του, που φυλούσε «σκοπιά» με αποτέλεσμα να χτυπήσει στην μύτη.

Σήμερα στην έπαυλη λειτουργεί κατηχητικό, γίνονται διάφορες εκθέσεις και θεματικές εκδηλώσεις, ενώ τελούνται και γάμοι. Σε απόσταση αναπνοής, στα 100 μέτρα από την έπαυλη, βρισκόμαστε ξαφνικά στον δέκατο όγδοο αιώνα. Τα σκηνικά της παλιάς κινηματογραφούπολης, με τα ψεύτικα σπιτάκια από κόντρα πλακέ κι ένα ιστιοφόρο που υψώνει τα πανιά του καταμεσής στην πεδιάδα, μας ταξιδεύουν πίσω στον χρόνο.
© SPUTNIK/ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΖΗΝΟΒΙΟΦ
© SPUTNIK/ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΖΗΝΟΒΙΟΦ
© SPUTNIK/ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΖΗΝΟΒΙΟΦ
Η γέφυρα στο πάρκο του Σερεντνικόβο και τα παλιά σκηνικά της κινηματογραφούπολης © SPUTNIK/ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΖΗΝΟΒΙΟΦ
Την έπαυλη μπορείτε να επισκεφθείτε οδικώς ακολουθώντας από την λεωφόρο Λενινγκράντσκι την κατεύθυνση προς τη στάση Φιρσάνοβκα. Η έπαυλη βρίσκεται σε απόσταση 5 περίπου χλμ. από την σιδηροδρομική διάβαση.

Πρόσβαση με τον ηλεκτρικό σιδηρόδρομο: από τον σταθμό Λενινγκράντσκι, αποβιβαζόμαστε στην στάση Φιρσάνοβκα. Στη συνέχεια παίρνουμε το λεωφορείο 40 (αποβίβαση: στάση Σανατόριο-Μτσίρι).

Επίσημος ιστότοπος της έπαυλης: http://serednikovo.su/
Το κυρίως κτήριο της έπαυλης Ντουμπρόβιτσι © SPUTNIK/ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΖΗΝΟΒΙΟΦ
Ντουμπρόβιτσι
Η έπαυλη αυτή κτίστηκε στο πρώτο μισό του δέκατου ογδόου αιώνα σε ύφος μπαρόκ. Τον δέκατο ένατο αιώνα ανακατασκευάστηκε σε κλασικό ύφος και προέκυψε ένα τριώροφο κτήριο με εξώστες, βεράντες και σκεπαστούς διαδρόμους. Σημαντικές επεμβάσεις στα σχέδια και την αρχιτεκτονική της έπαυλης έγιναν και κατά τον εικοστό αιώνα, επί Σοβιετικής Ένωσης, προκειμένου αυτή να μετατραπεί σε διοικητικό κτήριο.

Το σημαντικότερο αξιοθέατο αυτής της έπαυλης δεν είναι το κυρίως κτήριο, αλλά ο Ναός της Παναγίας της Θεοτόκου, που είναι κτισμένος σε ύφος μπαρόκ, πράγμα ασυνήθιστο για τα δεδομένα της ρωσικής αρχιτεκτονικής. Ο Ιερός αυτός Ναός είναι ένα από τα πλέον ασυνήθιστα δείγματα της τοπικής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής από την εποχή του δεκάτου εβδόμου και δεκάτου ογδόου αιώνα. Στην κατασκευή του ναού πιστεύεται ότι συμμετείχε και ο περίφημος αρχιτέκτονας Ντομένικο Τρεζίνι, ο οποίος έκτισε και τον Ναό του Πέτρου και Παύλου στην Αγία Πετρούπολη.
Λέγεται πως και η πρόσοψη, αλλά και το εσωτερικό του ναού, ξένισαν επειδή δεν ακολουθούσαν τους καθιερωμένους κανόνες – και οι ιερωμένοι στην αρχή αρνήθηκαν να τον καθαγιάσουν. Χρειάστηκε να περάσουν πολλά χρόνια για να εγκαινιαστεί ο ναός.
Ο Ιερός Ναός της Παναγίας της Θεοτόκου στην έπαυλη της «Ντουμπρόβιτσα» © SPUTNIK/ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΖΗΝΟΒΙΟΦ
Ο Ναός κτίστηκε με τοπικά υλικά, τη λευκή πέτρα, που, αφενός δουλεύεται εύκολα, αφετέρου ενδείκνυται για λεπτές εργασίες (λιθογραφίες με διακοσμητικό χαρακτήρα). Γι’ αυτό είναι πλούσια διακοσμημένος με γλυπτά από λευκή πέτρα και λιθογραφίες – πράγμα ασυνήθιστο για την εποχή.

Το εσωτερικό του Ναού είναι κι αυτό πλούσια διακοσμημένο με γλυπτά, που φιλοτεχνήθηκαν επιτόπου, με τη χρήση μεταλλικού σκελετού και βάσης από θραύσματα τούβλου και ασβεστοκονίαμα. Η βάση αυτή επενδυόταν με ένα ειδικό μείγμα κι έπειτα στο υγρό ακόμη κονίαμα σκάλιζαν το περίγραμμα και έδιναν στα αγάλματα την τελική τους μορφή.
© SPUTNIK/ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΖΗΝΟΒΙΟΦ
© http://www.dubrovitsy-hram.ru/
© http://www.dubrovitsy-hram.ru/
Ο θόλος και το εσωτερικό του Ναού της Παναγίας της Θεοτόκου © SPUTNIK/ΑΛΕΞΑΝΤΡ ΖΗΝΟΒΙΟΦ. Το εσωτερικό του Ναού. Πηγή: http://www.dubrovitsy-hram.ru/
Για να επισκεφθούμε την έπαυλη οδικώς ακολουθούμε την λεωφόρο Βαρσάβσκι. Μετά το Παντόλσκ, φθάνουμε στην πινακίδα με την ένδειξη «Έπαυλη Ντουμπρόβιτσα. Ιερός Ναός της Παναγίας της Θεοτόκου και στρίβουμε δεξιά.

Πρόσβαση με το λεωφορείο: από την στάση Γιούζναγια του μετρό, παίρνουμε το λεωφορείο 417.

Επίσημος ιστότοπος του Ιερού Ναού: http://www.dubrovitsy-hram.ru/