ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
Ζελφίρα Τρεγκούλοβα
© Sputnik/Sergey Pyatakov
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Το Μουσείο πρέπει να δημιουργεί και όχι να «επαιτεί», λέει η διευθύντρια της Πινακοθήκης Τρετιακόφ

Η έκθεση των έργων του Αϊβαζόφσκι στην πινακοθήκη Τρετιακόφ στο Κρίμσκι Βαλ επιβεβαιώνει ότι φέτος τα μουσεία είναι της μόδας και το κοινό επιστρέφει σε αυτά. Για να αποφευχθεί το φαινόμενο να σχηματίζονται ουρές όπως είχε συμβεί στην έκθεση για τον Βαλεντίν Σερόφ τον προηγούμενο χειμώνα, η Κρατική Πινακοθήκη Τρετιακόφ προέβη σε προπώληση εισιτηρίων εισόδου στην έκθεση για τον Αϊβαζόφσκι μέσω διαδικτύου, με ένδειξη για τον χρόνο προσέλευσης. Οι επισκέπτες δεν είναι λιγότεροι απ' ότι τον χειμώνα, όμως η είσοδος στην έκθεση είναι πιο άνετη. Η διευθύντρια της Πινακοθήκης, κ. Ζελφίρα Τρεγκούλοβα μας εξηγεί για ποιόν λόγο αποφεύγει να αποκαλεί την πινακοθήκη Τρετιακόβκα, πώς γεννήθηκε το ενδιαφέρον για την διοργάνωση των εκθέσεων και γιατί τα μουσεία πρέπει να εξελίσσονται και να ενδιαφέρονται για την οικονομική τους κατάσταση.

- Η έκθεση για τον Αϊβαζόφσκι λειτουργεί εδώ και δύο εβδομάδες. Είστε ικανοποιημένοι από την ανταπόκριση του κοινού στο πολιτιστικό αυτό γεγονός; Πώς αντιλήφθηκε το κοινό την ιδέα σας να παρουσιάσετε αυτόν τον ζωγράφο μέσα από μία νέα οπτική;

— Είμαστε πολύ ικανοποιημένοι από την ανταπόκριση του κοινού και του τύπου, και από την προσέλευση στην έκθεση. Ορισμένοι επισκέπτες μου είπαν πως αντιλαμβάνονταν τον ζωγράφο διαφορετικά. Τους παρουσιάσαμε άλλα έργα του, και είδαν έναν άλλον Αϊβαζόφσκι, που διαφέρει από την στερεότυπη εικόνα που έχουμε γι' αυτόν: την εικόνα ενός ζωγράφου εμπορικού, που εξελίσσεται, ενός επιτυχημένου ζωγράφου, που αναπαράγει τον ίδιο του τον εαυτό.

© Sputnik/Sergey Pyatakov

Και το θέμα είναι ότι δεν προτείνουμε νέες προσεγγίσεις ή ερμηνείες, ή ότι ανακαλύπτουμε κάποια νοήματα, που είχαν χαθεί. Απλώς πολλοί από τους επισκέπτες προσπάθησαν να κατανοήσουν τον ζωγράφο δίχως προκαταλήψεις, όπως τους καλέσαμε να το κάνουν.

- Η έκθεση είναι πολύ μεγάλη, φέρατε πίνακες από πολλές πόλεις, μεταξύ των άλλων από τα μουσεία της Πετρούπολης κι ακόμη από την Πινακοθήκη Αϊβαζόφσκι της Θεοδοσίας…

— Στο Κρίμσκι Βάλ κάθε χρόνο σχεδιάζουμε κάποια εντυπωσιακή έκθεση. Φέτος είχαμε δύο εκθέσεις, τον Ιανουάριο ολοκληρώθηκε η έκθεση για τον Βαλεντίν Σερόφ, και η έκθεση για τον Αϊβαζόφσκι είναι η δεύτερη. Παρόλο που οι δύο ζωγράφοι είναι διαφορετικοί, και οι δύο εκθέσεις οργανώθηκαν κατά τέτοιο τρόπο, ώστε με κρίση αντικειμενική να παρουσιαστούν τα καλύτερα έργα των ζωγράφων από διάφορα μουσεία, ανεξάρτητα απ' το αν βρίσκονται μακριά ή κοντά.

- Οι μεγάλες ουρές στην έκθεση για τον Βαλεντίν Σερόφ έκαναν αίσθηση σε πολλούς — φαίνεται πως στις μέρες μας ο κόσμος μπορεί να περιμένει για ώρες στην ουρά. Μάλιστα έγινε λόγος και για το "φαινόμενο Σερόφ". Πως εξηγείται αυτό το ενδιαφέρον;

— Προσπαθήσαμε να χρησιμοποιήσουμε κάθε μέσο για να κάνουμε την έκθεση για τον Σερόφ ελκυστική στο κοινό, αρχής γενομένης από το διαφημιστικό βιντεοκλίπ της έκθεσης. Το βιντεάκι ήταν αρκετά απλό, όμως σε σύντομο χρονικό διάστημα από την στιγμή που το ανεβάσαμε άγγιξε τις μισό εκατομμύριο προβολές. Στον Αϊβαζόφσκι το βιντεοκλίπ έχει ήδη συγκεντρώσει περίπου ένα εκατομμύριο προβολές. Και το βιντεοκλίπ αυτό το κάναμε, μ' ένα σύνθετο αλλά προσεγμένο σενάριο ώστε να κεντρίζει το ενδιαφέρον του θεατή.

Σήμερα οι καιροί είναι δύσκολοι. Ο κόσμος αντιλαμβάνεται ότι πηγαίνοντας στην έκθεση, νοιώθει ότι θα κερδίσει τις δικές του "ώρες ευτυχίας", ότι η έκθεση του προσφέρει ένα βίωμα και μια έκσταση που λείπει από τη σύγχρονη ζωή. Η τέχνη είναι το καλύτερο φάρμακο για να ενισχυθεί η συναισθηματική σταθερότητα του ανθρώπου.

© Sputnik/Vladimir Vyatkin

Μετά από δεκάδες χρόνια ενασχόλησης με την ψηφιακή τεχνολογία ο κόσμος έχει αντιληφθεί ότι η συγκίνηση που νοιώθει κανείς μπροστά σε έναν αυθεντικό πίνακα δεν συγκρίνεται με τις πληροφορίες που λαμβάνεις βλέποντάς τον από μία οθόνη του υπολογιστή. Και αυτή είναι η τάση είναι γενική, η επισκεψιμότητα των μουσείων αυξάνεται παγκοσμίως.

Εκτός αυτού εμείς και οι συνάδελφοί μας στο εξωτερικό προσπαθούμε να μετατρέψουμε τα μουσεία σε τόπους όπου μπορεί κανείς να μείνει όση ώρα θέλει. Μπορεί να ξεκουραστεί, να φάει κάτι, να ακούσει μία ομιλία, να ακούσει μουσική, να δει μια προβολή και να συμμετάσχει σε μία συζήτηση.

Στην πινακοθήκη η είσοδος κοστίζει μόνο 400 ρούβλια για τους ενήλικες και 150 για τους φοιτητές και τους υπερήλικες. Για τα παιδιά κάτω των 18 ετών η είσοδος είναι δωρεάν. Είναι πολύ φθηνότερη από την είσοδο στον κινηματογράφο, όπου βλέπεις μία ταινία που διαρκεί μιάμιση ώρα, όπου επιπλέον πρέπει να αγοράσεις και ποπκορν.

- Στην καθημερινότητά μας έχει εμφανιστεί ένας νέος όρος, μιλάμε για "φιλικές πόλεις"(friendly cities). Μήπως θα μπορούσαμε να μεταφέρουμε την έννοια αυτή και στα σύγχρονα μουσεία;

— Αυτό ήταν το αίτημα στο αναπτυξιακό μας πρόγραμμα. Ένα μουσείο ανοιχτό προς το κοινό. Ακόμη από την εποχή που πρωτοσυστήθηκε το μουσείο, αυτή ήταν η επιθυμία του Πάβελ Μιχαήλοβιτς Τρετιακόφ, να ιδρύσει ένα μουσείο δημοκρατικό, με απήχηση σε ένα ευρύτατο κοινό.

- Φέτος η πινακοθήκη γιορτάζει τα 150 χρόνια από την ίδρυσή της. Από την μία, η πινακοθήκη είναι ένα μουσείο ακαδημαϊκών προδιαγραφών. Από την άλλη πρέπει να εξελίσσεται. Πώς φαντάζεστε την πινακοθήκη στον εικοστό πρώτο αιώνα;

— Κανένα μουσείο στις μέρες μας δεν μπορεί να παραμένει όπως ήταν. Σήμερα τα μουσεία εξαρτώνται, όλο και περισσότερο, και σε επίπεδο χρηματοδότησης, από τους επισκέπτες τους κι από το πόσο ελκυστικά είναι για το κοινό.

Εμείς, οι υπεύθυνοι των μουσείων, πρέπει να αντιληφθούμε πως, αντί να μεμφόμαστε την τύχη μας και να ζητούμε χρήματα από άλλες πηγές, πρέπει, πραγματικά, να δουλέψουμε. Πρέπει να πλησιάσεις τον επισκέπτη, και πρέπει να ξεχωρίσεις ως μουσείο ώστε να έχεις έσοδα. Αυτά τα πράγματα είναι αλληλένδετα. Εξάλλου δεν υποτιμούμε καθόλου τη σημασία της επιστημονικής έρευνας. Τα έσοδά μας διατίθενται για την αποκατάσταση, την αγορά εξοπλισμού, την βελτίωση του μουσείου και την ανανέωση των υποδομών του.

© Sputnik/Sergey Pyatakov

Από τη διεξαγωγή ενός διεθνούς διαγωνισμού που διοργανώσαμε και ενός αναπτυξιακού προγράμματος που υιοθετήσαμε σε βάθος δεκαετίας, προέκυψε ότι όλες οι ενέργειές που κάναμε στον ενάμισι χρόνο που πέρασε, πριν αρχίσει μάλιστα να υλοποιείται το πρόγραμμα, έγιναν προς τη σωστή κατεύθυνση. Και η στροφή που κάναμε προς το κοινό ήταν μία από τις κυρίαρχες προϋποθέσεις του προγράμματος.

- Έχετε σκοπό να μετονομάσετε την πινακοθήκη καθώς ήδη λέγεται ότι, ενδεχομένως, η ονομασία "Τρετιακόβκα", που χρησιμοποιείται στον καθημερινό λόγο, θα μπει στο νέο λογότυπο. Αυτό έχει προκαλέσει αρνητική αίσθηση σε ορισμένους.

— Ο κόσμος στην πλειοψηφία του λέει την πινακοθήκη "Τρετιακόβκα". Όμως κάποιοι θεωρούν ότι η υιοθέτηση, επισήμως, αυτής της επωνυμίας, ισοδυναμεί με υποβιβασμό. Μου είναι δύσκολο να εκφέρω γνώμη. Ως διευθύντρια της πινακοθήκης Τρετιακόφ προσπαθώ να μην χρησιμοποιώ την ονομασία "Τρετιακόβκα". Όμως είναι κάτι που το λες πια από συνήθεια. Και είναι και πιο σύντομη. Στις μέρες μας, και τα δευτερόλεπτα είναι πολύτιμα, και πρέπει να μεταφέρουμε την άποψή μας σε αυτόν που έχουμε απέναντί μας.

Στους καιρούς μας οι περίπλοκες, βαρύγδουπες ονομασίες και τα λογότυπα δεν λειτουργούν. Ο κόσμος δεν έχει τον χρόνο να τα προφέρει. Όσο κι αν προσπαθήσουμε, όσο κι αν επιμείνουμε να καθιερωθεί η επίσημη ονομασία, όλοι θα την λένε Τρετιακόβκα. Είναι λοιπόν κάτι που το σκεφτόμαστε.

- Στο πλαίσιο αυτό της μετονομασίας η σχολή κινηματογράφου της Μόσχας έχει γυρίσει για σας ωραία διαφημιστικά σποτ, τα οποίο σύντομα θα βγουν στην δημοσιότητα.

— Προέρχομαι από μια οικογένεια που έχει ασχοληθεί με τον κινηματογράφο, και καταλαβαίνω τη δύναμη που έχουν οι κινούμενες εικόνες πάνω στην οθόνη. Θεώρησα ότι είναι ενδιαφέρον, να ασχοληθούν με την δημιουργία των σπότ, τόσο οι νέοι όσο και οι γνωστοί και αναγνωρισμένοι κινηματογραφιστές.

© Sputnik/Vladimir Astapkovich

Τα σποτάκια έγιναν και για την επέκταση του χώρου μας στο Κρίμσκι Βαλ. Φέτος, σύμφωνα με όλες τις προγνώσεις, θα αυξήσουμε την επισκεψιμότητα του κτηρίου. Φυσικά, και πρωτίστως, αυτό οφείλεται στην λειτουργία σοβαρών και εντυπωσιακών εκθέσεων, όπως η έκθεση του Αϊβαζόφσκι και του Βαλεντίν Σερόφ. Όμως το κτήριο στο Κρίμσκι Βαλ ήταν καταρχήν για εμάς πολύ σημαντικό και ρίξαμε όλες μας τις δυνάμεις σε αυτό. Βελτιώσαμε την υποδομή, ανοίξαμε καφετέρια, κατάστημα, και τροποποιήσαμε τον χώρο στον οποίο μπορούν να ξεκουραστούν οι επισκέπτες. Πέρσι εγκαινιάσαμε το προαύλιο και μια νέα έξοδο του κτηρίου προς την παραλία Κρίμσκι, που θα λειτουργήσει για πρώτη φορά από την κατασκευή του κτηρίου.

Στον χώρο αυτό θα κατασκευαστεί και ένα αμφιθέατρο, όπου θα δίνονται συναυλίες, θα γίνονται ομιλίες και, το καλοκαίρι, προβολές. Ο κόσμος σήμερα απολαμβάνει το προαύλιο όπου κάθεται με ευχαρίστηση. Για αυτό θέλουμε να τον μετατρέψουμε σε καφετέρια. Ευελπιστούμε βέβαια, πως οι επισκέπτες δεν θα χρησιμοποιήσουν τον χώρο αυτό σαν πλαζ, και δεν θα πηγαίνουν με τα μαγιό τους όπως το βλέπει να γίνεται μερικές φορές στην εξέδρα που βρίσκεται κοντά στην είσοδο από την πλευρά του Κρίμσκι Βαλ.

Πηγή: ria.ru