ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Η Ρωσία απαγόρευσε τις εισαγωγές λαχανικών και φρούτων από την Τουρκία
© Sputnik/Alexey Malgavko
ΘΕΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Η Ρωσία απαγόρευσε τις εισαγωγές λαχανικών και φρούτων από την Τουρκία

Η Μόσχα υπολογίζει ότι τα ειδικά μέτρα θα επηρεάσουν ελάχιστα τα ρωσικά συμφέροντα και ταυτόχρονα θα είναι δυσάρεστα για την Τουρκία.

Η Ρωσία από την 1η Ιανουαρίου επιβάλλει εμπάργκο σε μια σειρά από τουρκικά αγροτικά προϊόντα και απαγορεύει τη δραστηριότητα τουρκικών εταιριών σε ορισμένους τομείς της ρωσικής οικονομίας.

Όπως εκτιμούν κυβερνητικά στελέχη και των δυο χωρών, τα μέτρα αυτά θα επηρεάσουν την οικονομία της Ρωσίας και της Τουρκίας, ωστόσο η ρωσική πλευρά δεν βλέπει να υπάρχει άλλη επιλογή και δεν προτίθεται να διεξάγει διάλογο με τη σημερινή ηγεσία της Τουρκίας.

Τα ειδικά μέτρα

Οι σχέσεις Ρωσίας και Τουρκίας ως το τέλος Νοεμβρίου ήταν παραγωγικές, όμως στις 24 του ίδιου μήνα τουρκικό μαχητικό F-16 κατέρριψε πάνω από το έδαφος της Συρίας ένα ρωσικό βομβαρδιστικό Su-24.

Σύντομα μετά από το γεγονός αυτό ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν εξέδωσε διάταγμα σχετικά με την εγγύηση της εθνικής ασφάλειας και για ειδικά οικονομικά μέτρα απέναντι στην Τουρκία. Την 1η Δεκεμβρίου ο πρωθυπουργός της Ρωσίας Ντμίτρι Μεντβέντιεφ υπέγραψε την απόφαση για τα ειδικά μέτρα, προς εκτέλεση του συγκεκριμένου διατάγματος.

Σύμφωνα με αυτή, από την 1η Ιανουαρίου 2016 η Ρωσία επιβάλλει απαγόρευση στις προμήθειες τροφίμων και ειδικότερα στα λαχανικά, φρούτα, κρέατα και φυτικά προϊόντα, διακόπτει το καθεστώς άνευ θεωρήσεως (visas) με την Τουρκία, περιορίζει τη δραστηριότητα τούρκων πολιτών στη Ρωσία.

Επίσης, από την 1η Δεκεμβρίου απαγορεύτηκαν οι πτήσεις τσάρτερ ανάμεσα στις δυο χώρες.

Το υπουργείο Οικονομικής Ανάπτυξης έδωσε εντολή για την επεξεργασία και υποβολή ως τις 10 Δεκεμβρίου μιας λίστας με τους οργανισμούς που θα μπορούν να προσλαμβάνουν τούρκους εργαζόμενους από την 1η Ιανουαρίου (στη λίστα αυτή συμπεριλήφθηκαν αργότερα 53 τέτοιες εταιρίες), καθώς και ενός καταλόγου με τα απαγορευμένα για τουρκικές εταιρίες είδη δραστηριότητας στη Ρωσία. Μια ημέρα πριν την πρωτοχρονιά, στις 30 Δεκεμβρίου, ο Μεντβέντιεφ ενέκρινε τον κατάλογο.

Στον κατάλογο με τους τομείς όπου απαγορεύεται η απασχόληση τούρκων πολιτών, συγκεκριμένα περιλαμβάνονται: Η κατασκευή κτιρίων και μηχανικών εγκαταστάσεων, η δραστηριότητα στον τομέα της αρχιτεκτονικής και τεχνικού-μηχανολογικού σχεδιασμού, έρευνας και ανάλυσης, η δραστηριότητα τουριστικών γραφείων και ξενοδοχείων, η εκτέλεση εργασιών και η παροχή υπηρεσιών για κρατικές και δημοτικές ανάγκες, η επεξεργασία ξυλείας.

Η πληθωριστική επίδραση στη Ρωσία

Η ρωσική κυβέρνηση υπολογίζει ότι τα ειδικά μέτρα που υιοθετήθηκαν θα επηρεάσουν ελάχιστα τα οικονομικά συμφέροντα της Ρωσίας και ταυτόχρονα θα γίνουν αισθητά με δυσάρεστο τρόπο στην Τουρκία.

Ο υπουργός Οικονομικής Ανάπτυξης της Ρωσίας Αλεξέι Ουλιουκάεφ σημείωσε ότι για επιμέρους τομείς της ρωσικής οικονομίας (τουριστικός κλάδος, αερομεταφορές, οικονομική διαχείριση αερολιμένων) τα συγκεκριμένα μέτρα θα έχουν αρνητική επίδραση. Ωστόσο, αναφορικά με τις προμήθειες τροφίμων η Ρωσία θα μπορέσει να εξισορροπήσει την κατάσταση μέσω της διαφοροποίησης των εισαγωγών.

Ο περιορισμός της προσφοράς στην αγορά τροφίμων θα συντελέσει στην αύξηση του πληθωρισμού. Σε επιμέρους αγροτικούς τομείς η εξάρτηση της Ρωσίας από τις τουρκικές προμήθειες είναι σημαντική, καθώς αυτές αποτελούν το 67% των συνολικών εισαγωγών στα βερίκοκα, το 55% στις τομάτες, το 45% στα σταφύλια.

Στις αρχές Δεκεμβρίου ο Μεντβέντιεφ είχε δηλώσει ότι τα μέτρα κατά της Τουρκίας θα προσθέσουν στον πληθωρισμό στη Ρωσία ένα 0,2-0,5%. Από την πλευρά της η Τράπεζα της Ρωσίας προβλέπει ότι οι περιορισμοί σε βάρος της Τουρκίας θα επιταχύνουν την αύξηση των τιμών στη Ρωσία στα τρόφιμα μέσα στο 2016 κατά 0,5-1,1% (με πρόγνωση του πληθωρισμού το 2016 στο επίπεδο του 6%).

Ήδη στο τέλος Δεκεμβρίου το υπουργείο Οικονομικής Ανάπτυξης ανέφερε ότι τα αγγούρια και οι τομάτες κατά τις δυο προηγούμενες εβδομάδες ακρίβυναν αισθητά λόγω των επικείμενων περιορισμών. Εν τω μεταξύ, το ίδιο διάστημα η Ομοσπονδιακή Αντιμονοπωλιακή Υπηρεσία της Ρωσίας προειδοποίησε τους παραγωγούς και προμηθευτές τροφίμων ότι «αδικαιολόγητη» αύξηση των τιμών λόγω της απαγόρευσης των προμηθειών τουρκικών προϊόντων, δεν θα γίνει αποδεκτή. 

 Οι απώλειες της Τουρκίας

Σύμφωνα με ειδικούς, τα μέτρα που έλαβε η Ρωσία θα έχουν περισσότερο αρνητική επίδραση στην τουρκική οικονομία, από ό,τι στη ρωσική. Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης θεωρεί ότι αυτά μπορεί να επιβραδύνουν την ανάπτυξη του ΑΕΠ της Τουρκίας το 2016 κατά 0,3-0,7%, ενώ ταυτόχρονα η επίδρασή τους στη ρωσική οικονομία θα είναι περιορισμένη. Το Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα της Τουρκίας υπολόγισε ότι η ζημιά στην οικονομία της χώρας εξαιτίας της κρίσης στις σχέσεις με τη Ρωσία θα είναι από 8,5 έως 12,2 δισ. δολάρια το χρόνο.

Σύμφωνα με τον Α΄ υφυπουργό Οικονομικής Ανάπτυξης της Ρωσίας Αλεξέι Λιχατσιόφ, ο όγκος της αγοράς υπηρεσιών μεταξύ των δυο χωρών είναι περίπου 13 δισ. δολάρια από την πλευρά της Τουρκίας και 4 δισ. από τη ρωσική πλευρά. Την ίδια στιγμή, καθώς η Ρωσία δεν απέκλεισε πλήρως την παροχή υπηρεσιών από την Τουρκία, ο δείκτης μείωσης της παροχής τους δεν έχει διαμορφωθεί επακριβώς.

Ο πρωθυπουργός της Τουρκίας Αχμέτ Νταβούτογλου δήλωσε ότι οι ενέργειες της Ρωσίας δεν είχαν σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην τουρκική οικονομία, αλλά δυνητικά τα ειδικά μέτρα θα ζημιώσουν και τις δυο χώρες. Ο υπουργός Εμπορίου και Τελωνείων της Τουρκίας Μπουλέντ Τουφενκτσί εξέφρασε την άποψη ότι τα ειδικά μέτρα δεν θα έχουν ουσιαστική αρνητική επίδραση στην τουρκική οικονομία και η ζημιά γι' αυτή θα είναι ελάχιστη, καθώς το εμπορικό ισοζύγιο μεταξύ των δύο χωρών μειώθηκε το 2015 κατά 38-40%.

Ωστόσο, η κυβέρνηση έχει προβλέψει παρόλα αυτά διάφορα σενάρια εξέλιξης της κατάστασης, έχει βρει νέες αγορές πώλησης των προϊόντων και έλαβε μέτρα στήριξης των παραγωγών. Συγκεκριμένα, σε αυτά περιλαμβάνεται η απόφαση για παράταση της προθεσμίας εξόφλησης των πιστώσεων για τις εταιρίες που ζημιώθηκαν από τα ειδικά μέτρα της Ρωσίας. Τα μέτρα στήριξης της τουρκικής κυβέρνησης θα εφαρμοστούν εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο.

Το εμπόριο σε αριθμούς

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ομοσπονδιακής Τελωνειακής Υπηρεσίας της Ρωσίας, οι εμπορικές συναλλαγές Ρωσίας και Τουρκίας μειώθηκαν το 2014 κατά 2,4%, ο όγκος τους ήταν 31,6 δισ. δολάρια, με τις εισαγωγές να μειώνονται κατά 8,5%, φτάνοντας στα 6,7 δισ. δολ. Η εισαγωγή γεωργικών προϊόντων αυξήθηκε κατά 0,8% και ήταν 1,8 δισ. δολ., με το 81% των προμηθειών να είναι λαχανικά και φρούτα.

Ως εκ τούτου, το 2014 το μερίδιο της Τουρκίας στις προμήθειες λαχανικών και φρούτων ήταν περίπου το 17% επί του συνολικού όγκου των εισαγωγών αυτών των προϊόντων στη Ρωσία.

Το ρωσικό υπουργείο Οικονομικής Ανάπτυξης αναμένει ότι το εμπορικό ισοζύγιο με την Τουρκία θα μειωθεί το 2016 κατά τουλάχιστον 800 εκατ. δολ., τα οποία αντιπροσωπεύει πτώση του όγκου των προμηθειών μιας σειράς εμπορευμάτων από την κατηγορία των τροφίμων.

Τα στοιχεία της Ομοσπονδιακής Τελωνειακής Υπηρεσίας για το πρώτο εξάμηνο του 2015 πιστοποιούν ότι ο όγκος του εμπορίου μεταξύ των δύο χωρών μειώθηκε τη συγκεκριμένη περίοδο κατά 19%, φτάνοντας στα 12,7 δισ. δολ., ενώ οι εισαγωγές της Ρωσίας από την Τουρκία κατά 38,5%, φτάνοντας στα 2,1 δισ. δολάρια.

Μελλοντικές ελπίδες

Ο πρόεδρος της Ρωσίας είχε δηλώσει, «Το έχω πει ήδη στο μήνυμα (σ.σ. στην Ομοσπονδιακή Συνέλευση — τα δυο Σώματα του Κοινοβουλίου) και θέλω να το επαναλάβω. Θεωρούμε τον τουρκικό λαό φιλικό και δεν επιθυμούμε να περιορίσουμε τις σχέσεις μας συγκεκριμένα με τον τουρκικό λαό. Αλλά όσον αφορά τη νυν ηγεσία, τίποτα δεν είναι αιώνιο υπό το φως το φεγγαριού».

Ο Πούτιν τόνισε ακόμη ότι σε διακρατικό επίπεδο η συνεργασία Μόσχας και Άγκυρας είναι σχεδόν αδύνατη, αλλά θα συνεχιστεί στο ανθρωπιστικό. Με τις σημερινές τουρκικές αρχές πάντως είναι ουσιαστικά αδύνατο να βρεθεί κοινός τόπος. Όπως είπε ο ηγέτης της χώρας, η Ρωσία δεν βλέπει καμία προσπάθεια από πλευράς τουρκικής ηγεσίας για εξομάλυνση των αμοιβαίων σχέσεων.

Από μέρους του ο πρόεδρος της Τουρκίας είχε επισημάνει στο τέλος Δεκεμβρίου ότι οι σχέσεις με την Τουρκία συνεχίζονται σε διάφορους τομείς και υπογράμμισε ότι οι δυο χώρες δεν πρέπει να διακόψουν τις διπλωματικές σχέσεις. Επίσης, εξέφρασε την ελπίδα ότι οι τουρκικές εξαγωγές στη Ρωσία, παρά τα προβλήματα θα αυξηθούν. Ο Τουφενκτσί, ανέφερε ότι η κρίση στις σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Τουρκίας μπορεί να διευθετηθεί ως το Μάρτιο του 2016.

Σύμφωνα με έρευνα του οργανισμού κοινωνιολογικών αναλύσεων Levada Centre, περίπου το 81% των Ρώσων θεωρεί ότι τα μέτρα-απάντηση της Ρωσίας απέναντι στην Τουρκία είναι θεμιτά, και μόνο το 9% έχει αντίθετη γνώμη. Σύμφωνα με τους τελευταίους, τα μέτρα αυτά θα έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην οικονομική κατάσταση της Ρωσίας και των πολιτών της, θα επιδεινώσουν την οικονομική κρίση στη χώρα.

Πηγή: www.ria.ru