ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Η αλληλεγγύη, “απάντηση” στην οικονομική κρίση
© ΑΠΕ-ΜΠΕ. ΣΥΜΕΛΑ ΠΑΝΤΖΑΡΤΖΗ
ΘΕΜΑ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Η αλληλεγγύη, “απάντηση” στην οικονομική κρίση

Πέρα από τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες, πάνω από 380 αυτοοργανωμένες κοινωνικές δομές σε όλη την Ελλάδα στηρίζουν χιλιάδες ανθρώπους μέσω των κοινωνικών ιατρείων-φαρμακείων, της συνδρομή στην τροφή, την παιδεία με ενισχυτικά μαθήματα, νομική υποστήριξη και άλλα.

Τα τελευταία χρόνια αναπτύχθηκαν πολλές πρωτοβουλίες ως αποτέλεσμα των μειώσεων των δαπανών στην υγεία, την παιδεία, την κοινωνική πρόνοια, αλλά και τη συρρίκνωση των μισθών και των συντάξεων, ιδιαίτερα από κινήματα και Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, όμως η πρώτη επίσημη καταγραφή της φτώχειας στην Ελλάδα έγινε το 2015 και ακολούθησαν μια σειρά μέτρα για τη στήριξη των απόρων, των αστέγων και των ευπαθών ομάδων.

Ο Ν. 4320/2015 για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης ψηφίστηκε το Μάρτιο του 2015 και αφορούσε στην στήριξη ανθρώπων που βρίσκονται σε κατάσταση ακραίας φτώχειας. Το πρόγραμμα για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης καλύπτει περίπου 176.000 νοικοκυριά (δηλαδή 405.000 ανθρώπους) για τις ανάγκες της σίτισης, του ηλεκτρικού ρεύματος, της στέγης (επιδότηση ενοικίου), αλλά και της επιμόρφωσης και επανένταξης στην αγορά εργασίας, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

Εκτός όμως από τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες, σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν οι κοινωνικές δομές που εξαπλώνονται συνέχεια σε όλη την επικράτεια, που άλλοτε λειτουργούν σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση ή δρουν αυτόνομα. Όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Κώστας Βενιώτης, υπεύθυνος Τροφής της "Αλληλεγγύης για Όλους", ενός δικτύου κοινωνικών δομών, "ήδη από το 2012 είχαμε έρθει αντιμέτωποι με τη φτωχοποίηση μεγάλου μέρους του πληθυσμού, αλλά δεν είχε γίνει επίσημη καταγραφή".

Ανάμεσα στα μέτρα της κυβέρνησης, περιλαμβάνεται η προπληρωμένη Κάρτα Αλληλεγγύης, όπου οι δικαιούχοι μπορούν να αγοράζουν από καταστήματα εμπορίας τροφίμων, όπως σούπερ μάρκετ, οπωροπωλεία, κρεοπωλεία, αρτοποιεία.

Μαθήματα αλληλεγγύης

Παράλληλα, πάντα με πληροφορίες του υπουργείου, συνεχίστηκε το πιλοτικό πρόγραμμα του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος που αφορούσε ωφελούμενους από 13 δήμους. Καταβλήθηκαν σε περίπου 20.000 δικαιούχους οι δόσεις που δικαιούνται. Μετά την διπλή αξιολόγηση του προγράμματος και γνωρίζοντας τις ατέλειες το υπουργείο προχωράει στον εκ νέου σχεδιασμό του κοινωνικού εισοδήματος Αλληλεγγύης, την έναρξη της 1ης φάσης υλοποίησης από τον Απρίλιο του 2016 και την πανεθνική εφαρμογή από το 2017.

Μέσα στο 2015 για πρώτη φορά ενεργοποιήθηκε το επιχειρησιακό πρόγραμμα ΤΕΒΑ (Ταμείο Ευρωπαϊκής Βοήθειας για τους Απόρους) με συνολικό προϋπολογισμό 330 εκατ. ευρώ για επτά χρόνια. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει παροχές σε είδος, όπως τρόφιμα, είδη γενικής καθαριότητας και προσωπικής υγιεινής, αλλά και συνοδευτικές υπηρεσίες στήριξης όπως υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής στήριξης, νομική συνδρομή, κοινωνικά φροντιστήρια, κ.α.

Στο πλαίσιο του προγράμματος πραγματοποιήθηκαν 57 συμπράξεις σε όλη την επικράτεια, στις οποίες συμμετέχουν ως εταίροι Περιφέρειες, Δήμοι, ΜΚΟ, ΝΠΙΔ, καταναλωτικές οργανώσεις, αλλά και άτυπες κοινωνικές δομές. Μέσω αυτών γίνεται κάθε διανομή τροφίμων στους ωφελούμενους και περιλαμβάνει φρέσκα προϊόντα (νωπά κρέατα, φρούτα και λαχανικά). Το υπουργείο αναφέρει πως για το 2016 θα διενεργηθούν αποκεντρωμένες προμήθειες από τις κοινωνικές συμπράξεις, προκειμένου να τονωθεί σημαντικά τοπική αγορά και πως βρίσκονται σε διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου το πρόγραμμα να συμπεριλάβει και παροχή σχολικού γεύματος στο σύνολο των μαθητών των φτωχότερων δημοτικών σχολείων της επικράτειας. Προς το παρόν, σε συνεργασία με αλυσίδα παροχής γευμάτων, από αρχές Νοεμβρίου ξεκίνησε ένα πρόγραμμα παροχής «μικρού πρωινού» σε 11.000 μαθητές δημοτικών σχολείων των φτωχότερων περιοχών της Αττικής μέχρι τέλους της σχολικής χρονιάς. Από τις αρχές Φεβρουαρίου 2016 αρχίζει η παροχή ζεστού γεύματος στα δημοτικά σχολεία του Περάματος Αττικής με σκοπό να διευρυνθεί και να περιλάβει από τη νέα σχολική χρονιά 200.000 μαθητές και μαθήτριες της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, υποστηρίζει το υπουργείο.

Ο κ. Βενιώτης σημειώνει πως υπάρχει αρκετός κόσμος έξω τα φίλτρα των δικαιούχων των κυβερνητικών προγραμμάτων, που έχει εξαιρετικές δυσκολίες να τα βγάλει πέρα. Σήμερα λειτουργούν πάνω από 380 αυτοοργανωμένες κοινωνικές δομές σε όλη την Ελλάδα που στηρίζουν χιλιάδες ανθρώπους μέσω των κοινωνικών ιατρείων-φαρμακείων, της συνδρομή στην τροφή, την παιδεία με ενισχυτικά μαθήματα, νομική υποστήριξη και άλλα. Οι δομές αυτές, έχουν ως κύριο γνώμονα την "αλληλεγγύη", όχι τη "φιλανθρωπία", με την έννοια πως οι ίδιοι οι συμμετέχοντες εμπλέκονται στο εγχείρημα, δεν είναι παθητικοί δέκτες. "Αυτή η μορφή οργάνωσης των αναγκών μας αποτελεί και την πρόταση των κινημάτων ενάντια στην εκμετάλλευση και το νεοφιλελευθερισμό, μέσα από συνελεύσεις και δικτύωση των δομών, με μεταφορά πόρων από τη μία δομή στην άλλη", υπογραμμίζει ο κ. Βενιώτης. Μάλιστα το Σεπτέμβριο του 2015, το Μητροπολιτικό Κοινωνικό Ιατρείο Ελληνικού, βραβεύτηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αλλά οι 300 γιατροί, νοσηλευτές και εθελοντές του δεν δέχτηκαν το βραβείο, "αρνούμενοι όχι την Ευρώπη, αλλά την Ευρώπη της λιτότητας, των τραπεζών και των πολιτικών που οδηγούν σε γενοκτονία μια χώρα το 2015", όπως δήλωσαν. Μέσα από τις δομές έχουν ξεκινήσει κοινωνικοί συνεταιρισμοί, ενώ σε πολλές πόλεις λειτουργούν οι "Τράπεζες Χρόνου", τα δίκτυα ανταλλαγής υπηρεσιών, γνώσεων και προϊόντων που δε στηρίζονται στο χρήμα αλλά στο χρόνο.

Μ. Κιάου

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ