ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Το δικαστικό σύστημα στην Ελλάδα
© ΑΠΕ-ΜΠΕ. Αλεξανδροσ Βλαχοσ
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Το δικαστικό σύστημα στην Ελλάδα

της Τζούλης Βινιεράτου

Η Δικαιοσύνη στην Ελλάδα, σύμφωνα με το Σύνταγμα "απονέμεται από δικαστήρια συγκροτούμενα από τακτικούς δικαστές που απολαμβάνουν λειτουργική και προσωπική ανεξαρτησία". Οι αποφάσεις των δικαστηρίων "εκτελούνται στο όνομα του ελληνικού λαού".

Ανάλογα με τις υποθέσεις που καλούνται να κρίνουν τα δικαστήρια χωρίζονται σε Διοικητικά, Πολιτικά και Ποινικά.

Οι υποθέσεις ανηλίκων παραβατών κρίνονται από δικαστήρια Ανηλίκων. Οι υποθέσεις που αναφέρονται σε ένοπλους υπάγονται στην Στρατιωτική Δικαιοσύνη η οποία συγκροτείται αναλόγως το Σώμα, σε Στρατοδικείο, Ναυτοδικείο και Αεροδικείο.

Οι συνεδριάσεις των δικαστηρίων της χώρας είναι δημόσιες εκτός αν το ίδιο το δικαστήριο αποφασίσει να διεξαχθεί μία δίκη "κεκλεισμένων των θυρών" για λόγους προστασίας της ιδιωτικής ζωής των διαδίκων, όπως συμβαίνει σε υποθέσεις με ανήλικους.

Οι αποφάσεις των Δικαστηρίων πρέπει να είναι "ειδικά και εμπεριστατωμένα αιτιολογημένες", να απαγγέλονται δημόσια και να δημοσιεύεται η γνώμη της μειοψηφίας του δικαστηρίου.

Στα Διοικητικά Δικαστήρια υπάγονται υποθέσεις διαφορών με πράξεις της Διοίκησης, όπως προσφυγές ακύρωσης αποφάσεων των διοικητικών αρχών κ.α. Τα τακτικά δικαστήρια έχουν δύο βαθμούς κρίσης δηλαδή τα Διοικητικά Πρωτοδικεία τα Διοικητικά Εφετεία. Ανώτατο Δικαστήριο της Διοικητικής Δικαιοσύνης είναι το Συμβούλιο της Επικρατείας. Το ΣτΕ έχει μεταξύ άλλων και την αρμοδιότητα να επεξεργάζεται και κρίνει τη νομιμότητα όλων των διαταγμάτων κανονιστικού χαρακτήρα. Στην Διοικητική Δικαιοσύνη ανήκει και το Ελεγκτικό Συνέδριο του οποίου η αρμοδιότητα είναι να ελέγχει τις δαπάνες του κράτους και της τοπικής αυτοδιοίκησης, τις συμβάσεις του Δημοσίου κ.α.

Τα Πολιτικά Δικαστήρια εκδικάζουν ιδιωτικές διαφορές όπως αγωγές αποζημίωσης λόγω προσβολής προσωπικότητας, οικονομικές διαφορές, οικογενειακές διαφορές όπως αγωγές διαζυγίου και εργατικές διαφορές όπως απολύσεις κλπ. Αναλόγως της υπόθεσης ή του οικονομικού αντικειμένου οι προσφυγές κατατίθενται είτε στο Ειρηνοδικείο είτε στο μονομελές ή Πολυμελές Πρωτοδικείο. Ο επόμενος βαθμός είναι το Εφετείο ενώ το Ανώτατο Πολιτικό Δικαστήριο της χώρας είναι ο Άρειος Πάγος.

Τα Ποινικά Δικαστήρια εκδικάζουν υποθέσεις εγκλημάτων όπως ορίζονται στον Ποινικό Κώδικα. Πριν μία υπόθεση φθάσει σε ποινικό δικαστήριο επιλαμβάνεται ο Εισαγγελέας ο οποίος με δίωξη που ασκεί χαρακτηρίζει την σοβαρότητα του εγκλήματος,είτε σε πταίσμα, είτε σε πλημμέλημα είτε σε κακούργημα και παραπέμπει την υπόθεση ανάλογα. Στις περιπτώσεις που το αδίκημα αφορά πταίσμα η υπόθεση οδηγείται σε Πταισματοδικείο. Αν το αδίκημα είναι πλημμεληματικού βαθμού ο κατηγορούμενος παραπέμπεται σε δίκη είτε σε Μονομελές είτε σε Τριμελές Πλημμελειοδικείο ενώ αν αφορά κακούργημα η υπόθεση οδηγείται σε Ανακριτή ο οποίος από κοινού με Εισαγγελέα αποφαίνεται μετά την απολογία του ή των κατηγορουμένων για το αν πρέπει να προφυλακιστούν, διενεργεί έρευνα, εξετάζει μάρτυρες και στοιχεία της υπόθεσης. Με την ολοκλήρωση της Ανακριτικής διαδικασίας η δικογραφία οδηγείται σε δικαστικό Συμβούλιο το οποίο κρίνει τα στοιχεία και αποφαίνεται με βούλευμα που εκδίδει αν η υπόθεση θα οδηγηθεί σε δίκη. Για τα κακουργήματα αρμόδια δικαστήρια είναι το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο ή Πρωτοβάθμιο Κακουργιοδικείο, ενώ ο δεύτερος βαθμός της υπόθεσης κρίνεται από το Μικτό Ορκωτό Εφετείο ή Δευτεροβάθμιο Κακουργιοδικείο. Τα δικαστήρια αυτά συγκροτούνται από τρεις τακτικούς δικαστές και τέσσερις ενόρκους, δηλαδή πολίτες επιλεγμένους από καταλόγους που καταρτίζονται κάθε χρόνο βάσει στοιχείων Δημόσιων, δημοτικών αρχών και γενικότερα από Νομικά πρόσωπα Δημοσίου και Ιδιωτικού Δικαίου. Για κάποιες περιπτώσεις κακουργημάτων που αφορούν σοβαρά οικονομικά εγκλήματα ή υποθέσεις διαφθοράς κρατικών λειτουργών ή δράση εγκληματικών οργανώσεων κ.α,αρμόδια δικαστήρια έχουν οριστεί τα Τριμελή Εφετεία Κακουργημάτων με δευτεροβάθμια τα Πενταμελή Εφετεία Κακουργημάτων.

Ανώτατο Ποινικό δικαστήριο της χώρας είναι ο Άρειος Πάγος ο οποίος κρίνει την ορθότητα των αποφάσεων των ποινικών δικαστηρίων.