ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Η ειδικός σε θέματα Ανατολής και αραβικού κόσμου, Ελένα Σουπόνινα
© Russian Institute for Strategic Studies
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Σουπόνινα: Εφόσον η Άγκυρα συμπεριφέρεται τόσο υποκριτικά, η Ρωσία δεν είχε άλλη επιλογή

Η ειδικός σε θέματα Ανατολής και αραβικού κόσμου, Ελένα Σουπόνινα, στον αέρα του ραδιοφωνικού προγράμματος Sputnik Express.

Μετά την επίσκεψή του στη Μόσχα ο πρόεδρος της Ελλάδος πραγματοποίησε επίσημη επίσκεψη στη Γερμανία. Πριν από αυτή έδωσε συνέντευξη στην Süddeutsche Zeitung, στην οποία εξέφρασε μια αρκετά αυστηρή θέση σχετικά με το ότι οι Τούρκοι κλείνουν τα μάτια στο δουλεμπόριο. Αυτό αφορά τους πρόσφυγες, τους οποίους προωθούν από την Τουρκία στην Ελλάδα. Μπορεί να υποστηριχθεί ότι οι ευρωπαίοι ηγέτες αρχίζουν να συνειδητοποιούν κάποια προφανή πράγματα, τα οποία στη Ρωσία συζητούνται ήδη εδώ και καιρό; Ότι στην Τουρκία αξιωματούχοι στήνουν επιχείρηση και ότι λαμβάνει χώρα εμπόριο πετρελαίου;

Οι ηγέτες της Ευρώπης έχουν αντιληφθεί το γεγονός ότι η Τουρκία παίζει μια διπλή πολιτική σε πολλά θέματα που σχετίζονται με την αστάθεια στην περιοχή της Μέσης Ανατολής. Δυστυχώς, αυτή η αντίληψη έρχεται πολύ αργά. Οι Έλληνες, παρεμπιπτόντως, ήταν από τους πρώτους που μίλησαν για την παράξενη πολιτική της Τουρκίας που αφορά τους πρόσφυγες από τη Συρία και άλλα θέματα (οπότε η Ελλάδα εδώ μπορεί να κατηγορηθεί σε μικρότερο βαθμό), ίσως επειδή οι Έλληνες γνωρίζουν καλύτερα την τουρκική πλευρά, επειδή είναι πιο κοντά σε αυτούς και έχουν πολλά διαφορετικά προβλήματα με την Τουρκία. Ήταν πιο εύκολο για αυτούς να καταλάβουν τι μπορεί να περιμένει κανείς από την Τουρκία. Αλλά τα τελευταία χρόνια οι πρόσφυγες από τη Συρία που έχουν έρθει στην Τουρκία, για κάποιο λόγο ξεπηδάνε από εκεί σαν ζεματισμένοι. Όχι μόνο επειδή τους αρέσει η Ευρώπη, αλλά και επειδή το τουρκικό κράτος ακολουθεί μια πολιτική της συμπίεσης των Σύρων προσφύγων μακριά από εαυτούς, προς την Ευρώπη. Ένας άλλος λόγος είναι ο εξής: ένα μέρος των Τούρκων εάν όχι αξιωματούχων, αλλά επιχειρηματιών της μέσης τάξης, ακόμη και να βγάζουν κέρδος από αυτή την επιχείρηση με τους πρόσφυγες.

Μετά το συμβάν με το ρωσικό αεροσκάφος, η Ρωσία άρχισε να εφαρμόζει μια σκληρή πολιτική στις σχέσεις της με κάποιες χώρες. Θεωρείτε ότι είναι μια σχεδιασμένη πολιτική, ένας ψυχρός υπολογισμός; Ή πρόκειται για μια συναισθηματική αντίδραση προσωπικά απέναντι στον Ερντογάν; Πιστεύετε ότι η συγκεκριμένη κατάσταση θα διαρκέσει πολύ καιρό, ή για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα τελικά;

Η αντίδραση των ρωσικών αρχών σχετικά με την κατάρριψη του βομβαρδιστικού δεν είναι μια συναισθηματική αντίδραση. Ο Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είναι πολύ έμπειρος πολιτικός, ο οποίος πλέον δεν παρασύρεται από έντονα συναισθήματα. Αλλά η Τουρκία, εκπροσωπούμενη από τον Ερντογάν, πραγματικά έχει χτυπήσει τη Ρωσία στην πλάτη, και αυτό ήταν απρόσμενο. Καθώς τα προβλήματα που σχετίζονται με τη ρωσική στρατιωτική επιχείρηση εναντίον της τρομοκρατίας στη Συρία συζητήθηκαν στη σύνοδο κορυφής, είχε γίνει προσπάθεια να δημιουργηθεί μια ομάδα εργασίας μεταξύ της Ρωσίας και της Τουρκίας. Η Ρωσία ήταν πρώτη που ξεκίνησε τη δημιουργία των ομάδων αυτών. Μια τέτοια ομάδα, για παράδειγμα, δημιουργήθηκε μεταξύ της Ρωσίας και του Ισραήλ. Και μέχρι στιγμής έχει καταφέρει να αποφευχθούν κάποια σοβαρά επεισόδια. Ωστόσο, η Άγκυρα πήρε την απόφαση και συνειδητά προχώρησε στην κλιμάκωση. Είναι κρίμα, διότι οι ρώσο-τουρκικές σχέσεις δεν θα ανακάμψουν σύντομα. Φυσικά και δεν είναι σχεδιασμός διότι όχι μόνο η Τουρκία, αλλά και η Ρωσία χάνει σε αυτή τη περίπτωση. Παρόλα αυτά, η Ρωσία, κατά την επιβολή των κυρώσεων εναντίον της Τουρκίας, προσπαθούσε αυτές να επηρεάσουν την ρωσική οικονομία σε μικρότερο βαθμό. Θα ήταν καλύτερα, οι σχέσεις αυτές να παρέμειναν σε καλό επίπεδο, αλλά εάν η Άγκυρα συμπεριφέρεται διπρόσωπα, η Ρωσία δεν έχε άλλη επιλογή.

Όταν λέτε «όχι σύντομα», εννοείτε το διάστημα που θα βρίσκεται ο Ερντογάν στην εξουσία ή μια ακόμα μεγαλύτερη περίοδο;

Σήμερα η κατάσταση στη Μέση Ανατολή αλλάζει τόσο δυναμικά που είναι αδύνατο να ασχοληθεί κανείς με μακροπρόθεσμες προβλέψεις. Όταν η Ρωσία αντέδρασε σε κατάρριψη βομβαρδιστικού, ορισμένοι αναλυτές εξέφρασαν την άποψη ότι σε ένα μήνα ή δύο θα ομαλοποιηθούν όλα. Τότε ακόμα δήλωσα ότι η κατάσταση αυτή θα συνεχιστεί για πολλά χρόνια.
Πόσο ισχυρή είναι τώρα η θέση του Ερντογάν; Δεν θα υπερτιμούσα την δύναμη της θέσης του μέσα στην Τουρκία. Παρόλο που, στις πρόωρες κοινοβουλευτικές εκλογές, που πραγματοποιήθηκαν στις αρχές Νοεμβρίου, το κυβερνών Κόμμα της Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης είχε επιτυχία, αυτό έγινε κατά την δεύτερη προσπάθεια, και για τον Ερντογάν η κατάσταση ήταν πολύ δύσκολη, δυσανάλογη με τις νίκες του κατά τα τελευταία χρόνια.

Ο Ερντογάν βρίσκεται στην εξουσία αρκετό καιρό. Το πρώτο κομμάτι της διακυβέρνησής του χαρακτηρίστηκε από έντονη άνοδο της οικονομίας και ανάπτυξη σχέσεων καλής γειτονίας με άλλες χώρες, αλλά τα τελευταία πέντε χρόνια παρατηρείται ραγδαία επιδείνωση των σχέσεων με κράτη όπως η Συρία, το Ισραήλ, το Ιράν. Ποια πιστεύετε ότι είναι η αιτία αυτού του φαινομένου;

Ο Ερντογάν και ο πρωθυπουργός του Αχμέτ Νταβούτογλου (όταν ήταν ακόμα Υπουργός Εξωτερικών), κάποτε υποστήριξαν την θεωρία ότι η Τουρκία θα πρέπει να καταφέρει να έχε μηδενικά προβλήματα με τους γείτονες. Αλλά στην πραγματικότητα αποδεικνύεται ότι η Τουρκία έχει πλέον μηδέν γείτονες χωρίς προβλήματα. Και αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο στην κατάσταση στην περιοχή, αλλά και στην αυταρχική πολιτική του Ερντογάν, οφείλεται στο γεγονός ότι είναι πολύ φιλόδοξος, παίζει διπλό παιχνίδι σε πολλά θέματα, για παράδειγμα στο κουρδικό πρόβλημα. Έχει τρομάξει πολλούς γείτονες με τις φιλοδοξίες του. Η οικονομική κατάσταση στην Τουρκία δεν είναι καθόλου καλή, γι 'αυτό θα ήταν καλό τώρα, που δεν είναι ακόμα αργά, ο Ερντογάν να το σκεφτεί και να μετριάσει τις φιλοδοξίες του.

Και μια τελευταία ερώτηση. Ύστερα από την κατάρριψη από την Τουρκία του ρωσικού βομβαρδιστικού, στην Ελλάδα άρχισαν να επισημαίνουν ότι μετά τη σκληρή αντίδραση της Ρωσίας, η Τουρκία για πρώτη φορά μέσα στον τελευταίο χρόνο σταμάτησε να παραβιάζει τον ελληνικό εναέριο χώρο. Πώς εξηγείτε αυτό το γεγονός;

Αυτό σημαίνει ότι οι Τούρκοι έχουν λάβει ένα πολύ σοβαρό μάθημα από τη Ρωσία. Πριν από αυτό, παραβίαζαν κατ 'επανάληψη και το εναέριο χώρο της Συρίας. Πριν από μερικά χρόνια, ένα τουρκικό μαχητικό αεροσκάφος είχε καταρριφθεί από την αεροπορική άμυνα της Συρίας στον εναέριο χώρο της χώρας. Είναι κρίμα που στα δικά μας ΜΜΕ δεν καλύπτεται πολύ το θέμα των παραβιάσεων του εναέριου χώρου της Ελλάδας. Ίσως, με τη βοήθειά σας, αυτό το κενό μπορεί να καλυφθεί, γιατί στην πραγματικότητα υπάρχουν πολλά σοβαρά ερωτήματα. Αλλά η Ρωσία έδωσε στην Τουρκία ένα σοβαρό μάθημα.