ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Nord Stream II και IGI στις “υπηρεσίες” της ρωσικής ενεργειακής διπλωματίας
© Sputnik/ Alexey Kudenko
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Nord Stream II και IGI στις “υπηρεσίες” της ρωσικής ενεργειακής διπλωματίας

Δρ. Κωνσταντίνος Φίλης, Διευθυντής Ερευνών Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων

Την περασμένη εβδομάδα έλαβε χώρα μία δυνητικά σημαντική συμφωνία για την αναβίωση του IGI (Διασυνδετήριος Ελλάδας-Ιταλίας) και του υποθαλάσσιου αγωγού Ποσειδώνα, που συνδέει την Ελλάδα με την Ιταλία. Το εν λόγω σχέδιο στην αρχική του εκδοχή θα μετέφερε αζέρικο αέριο από το κοίτασμα Shah Deniz II στην Ευρώπη. Από τη στιγμή που προτιμήθηκε ο Διαδριατικός Αγωγός (TAP), στον οποίο επίσης συμμετέχει η χώρα μας, o IGI τοποθετήθηκε στο ράφι. Πλέον επανεργοποιείται, αυτή τη φορά με στόχο να τροφοδοτήσει την ιταλική και ευρωπαϊκή αγορά με ρωσικό αέριο. Η Μόσχα εκτιμά ότι τα επόμενα χρόνια θα αυξηθεί η ζήτηση εκ μέρους της ΕΕ και προετοιμάζεται για τη διοχέτευση περίπου 180 δισ. κ.μ. από τα περίπου 150 δισ. κ.μ. ρωσικού φυσικού αερίου που καταναλώνει σήμερα. Από τη στιγμή που το Κρεμλίνο βλέπει —δικαίως εν πολλοίς- δυσκολίες στη χρήση του ουκρανικού δικτύου, επιζητά τρόπους παράκαμψης του ώστε η ενέργεια να προσεγγίζει απρόσκοπτα την ευρωπαϊκή επικράτεια.

Σε αυτή την κατεύθυνση, και αφού επισημάνουμε ότι μάλλον θα διατηρηθούν κάποιες μικρές ποσότητες μέσω Ουκρανίας, η πρόθεση της Ρωσίας είναι η αξιοποίηση των υφιστάμενων Nord Stream (Βόρειο Ρεύμα) και Yamal, καθώς και η επέκταση του πρώτου με επιπλέον 55 δισ. κ.μ. ώστε η συνολική χωρητικότητα να φτάσει τα 110 δισ. κ.μ αλλά και η ανάπτυξη μίας νότιας παράκαμψης, είτε μέσω Βουλγαρίας, είτε μέσω Τουρκίας και κατόπιν η χρήση της ελληνικής επικράτειας για την αποστολή ποσοτήτων στην Ιταλία.

Τα πλεονεκτήματα του Nord Stream II συνίστανται στη συμμετοχή εταιρειών με ιδιαίτερο εκτόπισμα στα ευρωπαϊκά κέντρα λήψης αποφάσεων, στο μέγεθος και την ωριμότητα των αγορών της Κεντρικής Ευρώπης, στη διασύνδεση τους με το διευρωπαϊκό σύστημα αγωγών και τις συνακόλουθες δυνατότητες διάθεσης του αερίου σχεδόν σε όλη την ευρωπαϊκή αγορά (ίσως με εξαίρεση την ΝΑ Ευρώπη).

Αναφορικά με τον «παρακαμπτήριο» μέσω Ελλάδας, η αναγκαία —για την υλοποίηση του έργου- συναίνεση από πλευράς ΕΕ προϋποθέτει τη συμμετοχή πελατών με οικονομική επιφάνεια, ισχυρή εμβέλεια και ανάλογες δυνατότητες lobbying, καθώς και τη δημιουργία ενός συνασπισμού κρατών που θα διεκδικήσουν από κοινού την προώθηση του project. Η ρεαλιστικότερη, λοιπόν, οδός λόγω ωριμότητας των αδειοδοτήσεων, μικρότερης απόστασης και κόστους κατασκευής, διάθεσης μεγαλύτερων ποσοτήτων, καθώς και εμπλοκής λιγότερων και σταθερότερων κρατών είναι με την αναβίωση του Διασυνδετήριου Ελλάδας-Ιταλίας, (IGI), ο οποίος υπογράφηκε την προηγούμενη Πέμπτη μεταξύ ΔΕΠΑ-Gazprom-Edison. Η έμμεση εμπλοκή της Γαλλίας μέσω της EDF (ιδιοκτήτη της Edison) ανοίγει το δρόμο για τον Νότιο Ευρωπαϊκό Αγωγό, σε ποσότητες ανάλογα τη ζήτηση και τις αγορές που θα απευθύνεται (περίπου 12 δις κ.μ. σε πρώτη φάση).

Στη συνολική εικόνα, πρέπει να συνυπολογίσουμε τις εξής παραμέτρους: την αυξανόμενη εξάρτηση της ΕΕ από τις εισαγωγές φυσικού αερίου, τις μειωμένες προσδοκίες για την ανατολική Μεσόγειο, τη διαφαινόμενη πτώση των παραγωγικών δυνατοτήτων των παραδοσιακών ευρωπαϊκών προμηθευτών (π.χ. Βόρεια Θάλασσα), τη δυναμική νέων πηγών, που ενδέχεται αθροιστικά να αντισταθμίσουν απώλειες ή να καλύψουν επιπρόσθετες ανάγκες, τον αυξανόμενο —αλλά υπό αίρεση- ρόλο του LNG, την επανάσταση του σχιστολιθικού αερίου, του οποίου, πάντως, η απήχηση στην αγορά της Γηραιάς Ηπείρου θα είναι συμπληρωματική και τέλος τυχόν επανάκαμψη του Ιράν.

*Τα κείμενα δημοσιεύονται αυτούσια και απηχούν τις απόψεις των συγγραφέων και όχι της ιστοσελίδας.