ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Στην εκτέλεση δεν χωρά συγχώρεση.  Η ιστορία άρσης της αναστολής στη θανατική ποινή
© Igor Zarembo
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Στην εκτέλεση δεν χωρά συγχώρεση. Η ιστορία άρσης της αναστολής στη θανατική ποινή

Αυτή τη στιγμή η εσχάτη των ποινών βρίσκεται σε ισχύ σε 37 χώρες του κόσμου, ενώ σε έξι ακόμη χώρες επιβάλλεται σε ειδικές περιπτώσεις, όπως είναι τα εγκλήματα που έχουν τελεστεί σε καιρό πολέμου. Στα υπόλοιπα κράτη είτε ισχύει η αναστολή, είτε η θανατική ποινή, η οποία, αν και δεν έχει καταργηθεί βάσει νομοθεσίας, παρ' όλα αυτά, δεν εφαρμοζόταν στην πράξη κατά την τελευταία δεκαετία ή και περισσότερο. Αξίζει να σημειωθεί ότι μεταξύ των κρατών που έχουν ενεργοποιήσει τη θανατική ποινή συγκαταλέγονται οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, οι ΗΠΑ και η Κίνα.

Οι θιασώτες της θανατικής ποινής, συνήθως λένε   

ότι η απειλή να καταλήξει κάποιος στην ηλεκτρική καρέκλα ή να εκτελεστεί με θανατηφόρο ένεση,  

αποτελεί ένα πολύ πιο ισχυρό κίνητρο να μη διαπράξει έγκλημα, από τον κίνδυνο να καταλήξει ζωντανός στη φυλακή. Επιπλέον, υποστηρίζουν ότι  δεν ηθικό, όσοι ενέχονται για τον θάνατο ανθρώπων, να συντηρούνται ισόβια εις βάρος των φορολογουμένων.

Οι πολέμιοι της θανατικής ποινής, επικαλούνται το ενδεχόμενο των δικαστικών λαθών, τα οποία είναι αδύνατο να διορθωθούν στην περίπτωση που επιβάλλεται θανατική ποινή, καθώς και τις ισχύουσες διεθνείς συμβάσεις. Για παράδειγμα, η ακύρωση της θανατικής ποινής συνιστά αφορμή προσφυγής σε διεθνείς οργανισμούς, όπως είναι το Συμβούλιο της Ευρώπης και σε υπερεθνικούς φορείς, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ωστόσο, στην πράξη, έχουν καταγραφεί και προηγούμενα «οπισθοδρόμησης», όταν, χώρες οι οποίες είχαν καταργήσει την εσχάτη των ποινών, την επαναφέρουν και πάλι.

Πακιστάν 

Το 2015, οι πακιστανικές αρχές ήραν πλήρως την αναστολή της θανατικής ποινής, η οποία βρισκόταν σε ισχύ στη χώρα από το 2008.

Αρχικά, ήρθη η κατάργηση της ποινής για τους  εγκληματίες που είχαν καταδικαστεί για τρομοκρατικές ενέργειες. Αυτό συνέβη το Δεκέμβριο του 2014, αφότου δέκα μαχητές της τρομοκρατικής οργάνωσης Tehrik-i-Taliban Pakistan (οι οποίοι συνεργάζονται με τους Αφγανούς ταλιμπάν) επιτέθηκαν σε στρατιωτική σχολή στην πακιστανική πόλη Πεσαβάρ. Τότε σκοτώθηκαν 145 άνθρωποι, που στην πλειοψηφία τους ήταν δόκιμοι μαθητές ηλικίας 10 έως 18 ετών.

Το Μάρτιο του 2015, η κυβέρνηση της χώρας ήρε την αναστολή για όλες τις κατηγορίες των εγκλημάτων. «Η διαδικασία εκτέλεσης των θανατικών ποινών ορίζεται αυστηρά από το νόμο. Οι ποινές τίθενται σε ισχύ μόνον τότε, όταν έχουν εξαντληθεί όλα τα ένδικα μέσα υπεράσπισης, αλλά και όταν οι αιτήσεις απονομής χάριτος <…> απορρίπτονται από τον πρόεδρο», διευκρινίζεται στο σχετικό έγγραφο του πακιστανικού υπουργείου Εσωτερικών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της «Διεθνούς Αμνηστίας», στους πρώτους τέσσερις μήνες που ακολούθησαν μετά την άρση της αναστολής της θανατικής ποινής, στο Πακιστάν απαγχονίστηκαν εκατό άνθρωποι.

Ινδονησία

Εξαιτίας της γεωγραφικής της θέσης, η Ινδονησία πάντοτε λειτουργούσε ως πόλος έλξης για τα διεθνή εγκληματικά δίκτυα και τους εμπόρους ναρκωτικών. Οι διακινητές ναρκωτικών μπορούν να μπουν στη χώρα αυτή μέσω διαφορετικών οδών. Μέσω Ιράν, σιδηροδρομικώς μπορούν να μεταφέρουν ναρκωτικά μέσω Μαλαισίας, Σιγκαπούρης και Ταϋλάνδης, καθώς και διά της θαλάσσιας οδού μέσω Κίνας, Χονγκ Κονγκ και Ταϊβάν. Για τους λόγους αυτούς, η ινδονησιακή νομοθεσία που αφορά την διακίνηση ναρκωτικών, θεωρείται μια από τις πιο αυστηρές διεθνώς, ενώ η εισαγωγή ναρκωτικών ουσιών στη χώρα αυτή συχνά τιμωρείται με θανατική ποινή.

Για ένα διάστημα πέντε ετών (2008-2013), στην Ινδονησία ίσχυε μια άτυπη αναστολή της θανατικής ποινής, η οποία όμως ήρθη με την έλευση του νέου προέδρου και σημερινού αρχηγού της χώρας, Τζόκο Βίβοντο, ο οποίος δήλωσε ότι σε  οποίον διαπράξει έγκλημα που σχετίζεται με ναρκωτικά δεν θα δοθεί χάρη.

Όπως ισχυρίζεται η κυβέρνηση, η κατάσταση στην χώρα είναι αυτή που την αναγκάζει να επιβάλλει  αυστηρές ποινές για τέτοιου είδους εγκλήματα. Το 2015, ο Εθνικός Οργανισμός για τη καταπολέμηση  των ναρκωτικών, ανακοίνωσε ότι 33 Ινδονήσιοι πεθαίνουν καθημερινά από τη χρήση ναρκωτικών.

Τον Απρίλιο του 2015, οι αρχές εκτέλεσαν τα οκτώ μέλη των «εννέα του Μπαλί», έναν Ινδονήσιο και επτά αλλοδαπούς (την αναβολή της θανατικής ποινής απέσπασε μόνο ο πολίτης των Φιλιππίνων Μέρι Τζέιν Βελόσο), οι οποίοι παραδέχτηκαν ότι έκαναν λαθρεμπόριο ηρωίνης. Την εκτέλεση καταδίκασαν η Βραζιλία και η Αυστραλία, επειδή πολίτες τους καταδικάστηκαν σε θάνατο. Μάλιστα, η Βραζιλία και η Καμπέρα ανακάλεσαν από την Τζακάρτα τους πρεσβευτές  τους.

ΗΠΑ

Οι ΗΠΑ είναι η μοναδική δυτική χώρα στην οποία ισχύει η θανατική ποινή. Αποτελεί νόμιμη τιμωρία στο πλαίσιο δύο παράλληλων δικαιοδοσιών, καθώς ισχύει τόσο σε ομοσπονδιακό επίπεδο όσο και στο επίπεδο των τοπικών νομοθεσιών (σε 32 πολιτείες).

Από το 1967 έως το 1977 σε όλες τις πολιτείες της χώρας ανεστάλη στην πράξη η θανατική ποινή μετά την θορυβώδη δικαστική υπόθεση «Φέρμαν εναντίον της πολιτείας της Τζώρτζια». ο δικαστήριο της πολιτείας απεφάνθη ότι ο Φέρμαν ήταν ένοχος για ένοπλη ληστεία και για το φόνο της σπιτονοικοκυράς του, την οποία επιχείρησε να ληστέψει και επομένως θα πρέπει να εκτελεσθεί.  Ο Φέρμαν δήλωσε στο δικαστήριο ότι, προσπαθώντας να ξεφύγει από την ιδιοκτήτρια του σπιτιού, την πυροβόλησε κατά λάθος, πατώντας τη σκανδάλη.

Η έφεση που άσκησε ο Φέρμαν έφτασε ως το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, όπου οι απόψεις των δικαστών διίσταντο, με αποτέλεσμα  το δικαστήριο να εκδώσει ομόφωνη απόφαση, κάτι εξαιρετικά σπάνιο. Με πέντε ψήφους έναντι τεσσάρων το Ανώτατο Δικαστήριο χαρακτήρισε την επιβολή της θανατικής ποινής στην περίπτωση του Φέρμαν «αυθαίρετη και παράλογη», ενώ απεφάνθη ότι παραβιάζει την Όγδοη και τη Δέκατη τέταρτη τροπολογία του αμερικανικού Συντάγματος, και γι' αυτό το λόγο χαρακτηρίσθηκε  ως «σκληρή και ασυνήθιστη τιμωρία». Αυτή η απόφαση δεν σήμαινε ότι το ανώτατο δικαστικό σώμα της χώρας απαγόρευσε την επιβολή της θανατικής ποινής, αλλά απλώς υπέδειξε τις αντιφάσεις που συναντώνται στη νομοθεσία και τις νομικές διαδικασίες.

Η απόφαση για την υπόθεση Φέρμαν δυσαρέστησε 37 πολιτείες, κι έτσι, μετά την έκδοση της, οι αρμόδιοι νομικοί θεσμοί, τροποποίησαν και βελτίωσαν τη  νομοθεσία, αφού εξαίρεσαν από τις διαδικασίες επιβολής της θανατικής ποινής τα αντιφατικά στοιχεία, την ύπαρξη των οποίων υπέδειξε το Ανώτατο Δικαστήριο.

Το 1977, στην πολιτεία της Τζώρτζια, επεβλήθη η θανατική καταδίκη με βάση την νέα νομοθεσία και  η υπόθεση «Γκρεγκ εναντίον της πολιτείας της Τζώρτζια» παραπέμφθηκε στο Ανώτατο Δικαστήριο, το οποίο όρισε τα δικαιώματα των ενόρκων στην λήψη της καταδικαστικής απόφασης   και τη διαδικασία εξέτασης των εφέσεων, αφού αποδέχθηκε ότι η καταδίκη σε θάνατο μπορεί να είναι συνταγματική. Έτσι ξανάρχισαν οι  εκτελέσεις.

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, το 1977, απαγόρευσε την εκτέλεση στην περίπτωση του βιασμού μιας ενήλικης γυναίκας, ορίζοντας ότι η εσχάτη των ποινών θα επιβάλλεται μόνο σε περιπτώσεις τέλεσης φόνου.

Το 2008, το Ανώτατο Δικαστήριο δεν επέτρεψε στις πολιτείες να ορίσουν την επιβολή θανατικής ποινής για το βιασμό παιδιών. Μετά την υπόθεση «Κένεντυ εναντίον της πολιτείας της Λουιζιάνα» το Ανώτατο Δικαστήριο κατοχύρωσε ουσιαστικά στα τοπικά δικαστήρια το δικαίωμα να επιβάλλουν τη θανατική ποινή μόνο στην περίπτωση της τέλεσης εγκλημάτων που έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια ανθρώπινης ζωής, καθώς και σε περιπτώσεις εσχάτης προδοσίας. Το 2014, στις ΗΠΑ, έγιναν 35 εκτελέσεις.  

Πηγή: www.ria.ru