ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ο μονόδρομος της Τουρκίας
© Sputnik/Ramil Sitdikov
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ο μονόδρομος της Τουρκίας

του Άγγελου Αλ. Αθανασόπουλου, δημοσιογράφου

Στη διεθνή πολιτική είναι πάντοτε δύσκολο να διακρίνει κάποιος μέσα από την… ομίχλη δηλώσεων και προθέσεων τις πραγματικές κινήσεις των διαφόρων παικτών. Αυτό ακριβώς είναι που συμβαίνει εδώ και πολλούς μήνες στις σχέσεις της Τουρκίας με τις γειτονικές της χώρες, ιδιαίτερα δε στις σχέσεις της με τη Δύση.

Σχεδόν περικυκλωμένη από προβλήματα, γεωπολιτικούς κινδύνους και πολεμικές συρράξεις, αλλά και αδύναμη να ελέγξει όπως θα επιθυμούσε τις εξελίξεις στο ευρύτερο περιφερειακό μέτωπο του Κουρδικού, η Άγκυρα αναζητεί διεξόδους. Σε ένα τόσο ευμετάβλητο περιβάλλον, υπάρχει μόνο μία «προβλέψιμη» διέξοδος που θα μπορούσε να αποκαταστήσει την πληγείσα εικόνα της Τουρκίας, να την αναβαθμίσει στρατηγικά και να την επαναφέρει, με θετικό τρόπο, στο προσκήνιο. Η διέξοδος αυτή ονομάζεται: προσέγγιση με τη Δύση.

Η «ύβρις» του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και η μάλλον «γεωπολιτικά αφελής» προσέγγιση των «μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονες» (θεωρία που ανέπτυξε ο σημερινός Πρωθυπουργός και πρώην υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου) κατέρρευσαν στη Μέση Ανατολή. Το Συριακό ανέδειξε όλες τις αντιφάσεις, παράλληλα όμως και τα όρια της ισχύος και της επιρροής της Άγκυρας. Πλέον, έπειτα από μία «καυτή πενταετία», η προσεκτική επαναπροσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και τις Ηνωμένες Πολιτείες μοιάζει για την Άγκυρα μονόδρομος.

Η διαδικασία όμως θα είναι επίπονη. Και δεν θα γίνει ευκολότερη λόγω της εκρηκτικής και απρόβλεπτης προσωπικότητας του Ερντογάν. Ο τούρκος Πρόεδρος έχει διαλύσει τους δεσμούς εμπιστοσύνης με τη Δύση. Αναμφίβολα, τόσο οι Ευρωπαίοι όσο και οι Αμερικανοί αντιλαμβάνονται τη σημασία της μεγάλης αυτής χώρας, καθώς και το «βάρος» της γεωστρατηγικής της σχέσης. Η προβλεψιμότητα όμως αποτελεί κρίσιμη παράμετρο στη λήψη αποφάσεων στην εξωτερική πολιτική. Όταν λείπει., συμπαρασύρει μαζί της την εμπιστοσύνη.

Η συγκολλητική ουσία μίας επαναπροσέγγισης με την ΕΕ είναι αναμφίβολα η αντιμετώπιση, ή καλύτερα η διαχείριση, του Προσφυγικού. Σε ό,τι αφορά στις Ηνωμένες Πολιτείες, η συγκολλητική ουσία είναι η συνεργασία σε θέματα αντιτρομοκρατίας, ιδιαίτερα στο ζήτημα του ακραίων ισλαμιστών του ISIS στη Συρία και στο Ιράκ. Τόσο στο πρώτο όσο και στο δεύτερο κεφάλαιο όμως, ο Πρόεδρος Ερντογάν επιμένει σε υπερβολικά ανταλλάγματα.

Οι συνομιλίες με τους Ευρωπαίους και ιδιαίτερα με την Άνγκελα Μέρκελ για το Προσφυγικό έδειξαν ότι η Άγκυρα παίζει προκλητικά τα χαρτιά της, εκμεταλλευόμενη τον πανικό της ΕΕ ενώπιον ενός προβλήματος που δοκιμάζει τη συνοχή της ΕΕ. Ο Ερντογάν ζήτησε πολλά σε διάφορα μέτωπα, αλλά το τρόπαιο που τον ενδιαφέρει είναι διττό. Σε πρακτικό επίπεδο, έχει σχέση με την κατάργηση της βίζας για τους τούρκους πολίτες που επισκέπτονται την ΕΕ. Σε πολιτικό επίπεδο όμως, ο τούρκος Πρόεδρος επιδιώκει την εμπέδωση ενός είδους στρατηγικής ισότητας με την ΕΕ. Σε απλά ελληνικά, αυτό θα πρέπει να μεταφραστεί ως «ειδική ή προνομιακή σχέση».

Με τους Αμερικανούς όμως, τα πράγματα θα είναι διαφορετικά. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ανάγκη να χτυπηθεί ο ISIS και το γεγονός ότι πλέον έχει μπει και η Τουρκία στο στόχαστρό του σφυρηλατεί την αντιτρομοκρατική συνεργασία, που ήταν άλλωστε και το «νούμερο 1 θέμα» στις συναντήσεις που είχε πρόσφατα ο Ερντογάν με τον Μπαράκ Ομπάμα και τον Τζο Μπάιντεν κατά την επίσκεψή του στις Ηνωμένες Πολιτείες. Δύσκολα όμως θα δώσουν οι Αμερικανοί στον Ερντογάν αυτό που πραγματικά επιθυμεί: μία «λευκή κάρτα» να χτυπήσει τους Κούρδους εντός και εκτός Τουρκίας, ιδιαίτερα δε τους Κούρδους της Συρίας. Οι τελευταίοι έχουν αποδειχθεί στους καλύτερους συμμάχους των Αμερικανών στη μάχη κατά του ISIS.

Παράλληλα, στην Άγκυρα τρέχει «κρύος ιδρώτας» μπροστά στο ενδεχόμενο η Ουάσιγκτον να αποφασίσει να βγάλει το ΡΚΚ από τον κατάλογο των τρομοκρατικών οργανώσεων. Αν προσθέσει σε όλα αυτά κάποιος την ψύχρανση των σχέσεων Άγκυρας — Κιρκούκ, τον εμφύλιο πόλεμο με το ΡΚΚ εντός τουρκικού εδάφους και την απόπειρα του Ερντογάν ακόμη και να άρει την ασυλία βουλευτών του κουρδικού κόμματος HDP λόγω «συνταγματικών εγκλημάτων», γίνεται αντιληπτό ότι η εξίσωση περιπλέκεται. Μόνο κάποιος αφελής θα πίστευε ότι οι Αμερικανοί δεν αξιοποιούν επιδέξια τον «κουρδικό μοχλό» έναντι του απρόβλεπτου τούρκου Προέδρου.

*Τα κείμενα δημοσιεύονται αυτούσια και απηχούν τις απόψεις των συγγραφέων και όχι της ιστοσελίδας.