ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Το αδιέξοδο του Ναγκόρνο Καραμπάχ
© Sputnik/
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Το αδιέξοδο του Ναγκόρνο Καραμπάχ

Του Ροστισλάβ Ίσενκο, πολιτικού σχολιαστή του πρακτορείου Rossiya Segodnya

Περιοδικές ανταλλαγές πυρών, στις οποίες γίνεται χρήση βαρέως οπλισμού, στην διαχωριστική γραμμή των εμπλεκομένων μερών, είχαμε και παλιότερα. Κάθε ανταλλαγή πυρών μπορούσε να μετεξελιχθεί σε κάτι μεγαλύτερο. Ένοπλες συγκρούσεις, θα μπορούσαν να ξεσπάσουν και πριν έξι μήνες και πριν ένα χρόνο. Μπορούν όμως οι συγκρούσεις αυτές να μετεξελιχθούν σε μία ευρείας κλίμακας πολεμική σύρραξη μεταξύ Μπακού και Γιερεβάν;

Δύο στρατοί

Οι στρατοί της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν είναι συγκρίσιμοι ως προς τις δυνατότητες τους. Το Αζερμπαϊτζάν έχει κάποια υπεροχή σε έμψυχο δυναμικό και στρατιωτικό εξοπλισμό, η οποία όμως δεν είναι επαρκής για να του εξασφαλίσει τη νίκη σε έναν ευρείας κλίμακας πόλεμο, αν ληφθεί δε, υπ όψιν και ο χαρακτήρας του πεδίου των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Ναγκόρνο Καραμπάχ : στα πρόθυρα του πολέμου

Τόσο το Μπακού, όσο και το Γιερεβάν μπορούν να υπολογίζουν ότι θα έχουν μια μικρή τακτικού χαρακτήρα επιτυχία, όπως για παράδειγμα να καταλάβουν κάποιες θέσεις, ένα —δυο κατοικημένα σημεία, και να προωθηθούν, σε βάθος μερικών εκατοντάδων μέτρων στα μετόπισθεν του εχθρού. Αυτό είναι όλο. Γι αυτή την «επιτυχία», το τίμημα και για τους δύο στρατούς θα είναι αρκετά υψηλό.

Ακόμη και αν υποτεθεί, ότι μια από τις πλευρές, υπό την ηγεσία ενός μεγαλοφυούς στρατηλάτη, κατορθώσει να προκαλέσει ρήγμα στην άμυνα του εχθρού, η αριθμητική δύναμη του στρατού της, δεν είναι σε θέση να μετατρέψει την επιχειρησιακή επιτυχία σε στρατηγική νίκη.

Ούτε οι Αρμένιοι μπορούν να επιτεθούν στο Μπακού, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τον έλεγχο των εδαφών τους και υποστηρίζοντας τις επικοινωνίες της επιτιθέμενης ομάδας, ούτε οι αζέροι μπορούν να φτάσουν στο Γιερεβάν για τους ίδιους λόγους.

Στην περίπτωση αυτή έχουμε να κάνουμε με ένα κλασικό αδιέξοδο θέσεων, όταν οι δυνατότητες της άμυνας υπερβαίνουν τις δυνατότητες τις επίθεσης. Σε μια ανάλογη κατάσταση, είχαν βρεθεί οι στρατοί των εκατομμυρίων στρατιωτών των χωρών που συμμετείχαν στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, και οι οποίοι επί χρόνια μετακινούνταν από τι μια θέση στην άλλη. Το Αζερμπαϊτζάν και η Αρμενία, έχουν στην πρώτη γραμμή μερικές δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες, (η κάθε πλευρά) και την δυνατότητα να επιστρατεύσουν μισό εκατομμύριο ανθρώπους.

Ακόμη και αν δει κανείς αφαιρετικά την πραγματική διεθνή κατάσταση, η οποία δεν συνηγορεί υπέρ μια παρατεταμένης πολεμικής σύρραξης, η κατάρρευση των οικονομιών των εμπόλεμων πλευρών θα επέλθει νωρίτερα, από τη στιγμή που θα μπορέσει κάποιος εκ των δύο να σημειώσει μια στρατιωτική νίκη.

Τα μετόπισθεν είναι πιο αδύναμα από την πρώτη γραμμή του μετώπου

Στην δεδομένη περίπτωση, τα μετόπισθεν και στα δύο κράτη είναι πιο αδύναμα σε σχέση με την πρώτη γραμμή του μετώπου. Μάλιστα, αυτή η κατάσταση ήταν χαρακτηριστική και στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν οι οικονομίες και τα πολιτικά καθεστώτα, της Γερμανικής, Αυστριακής, Ρωσικής, και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, κατέρρευσαν την ίδια στιγμή που οι στρατοί τους ήταν σε θέση να συνεχίσουν τις εχθροπραξίες, με την ίδια ζέση για μερικά ακόμη χρόνια. Παράλληλα, η Γαλλία και η Μεγάλη Βρετανία βρισκόντουσαν στα όρια της κοινωνικής έκρηξης. Με κάποια έννοια θα έλεγε κανείς ότι στάθηκαν τυχερές.

Κατ' αυτόν τον τρόπο, το Αζερμπαϊτζάν και η Αρμενία δεν μπορούν επί μακρόν να συνεχίσουν με μεγάλη ένταση τις εχθροπραξίες. Την ίδια στιγμή η συνέχιση των ενόπλων συγκρούσεων, στη σημερινή τους- μεσαίας έντασης- μορφή, προκαλεί μόνο παράλογες απώλειες σε έμψυχο δυναμικό και πολεμικό υλικό. Εφόσον λοιπόν, όπως αναφέραμε πιο πάνω, οι εφεδρείες σε έμψυχο δυναμικό και στρατιωτικό εξοπλισμό και των δύο πλευρών είναι περιορισμένες, η μάχιμη ικανότητα των εμπλεκόμενων ομάδων, θα μειωθεί σύντομα, και απλά δεν θα είναι σε θέση να συντηρήσουν την υπάρχουσα ένταση στην αντιπαράθεση τους.

Επιπλέον έχω την πεποίθηση ότι και οι δύο πλευρές δεν θα προφθάσουν να εξαντλήσουν τις στρατιωτικές τους εφεδρείες και θα αναγκασθούν εκ νέου να προχωρήσουν σε εκεχειρία υπό τις πιέσεις της διεθνούς κοινότητας.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Ρωσία και η Ε.Ε, οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, δήλωσαν ομόφωνα ότι αναμένουν το ταχύτερο δυνατόν τον τερματισμό των εχθροπραξιών στην διαχωριστική γραμμή. Είναι άλλωστε υπεραρκετό να αναζωπυρωθεί σήμερα και σ' αυτή την γεωγραφική θέση μια διένεξη που είχε παγώσει.

© Sputnik/

Το ζήτημα συνίσταται στο ότι η διένεξη για το Ναγκόρνο Καραμπάχ, δεν έχει επιλυθεί μέχρι σήμερα, όχι μόνο και όχι τόσο επειδή καμία πλευρά δεν έχει επαρκείς δυνάμεις για να εξασφαλίσει μια πλήρη στρατιωτική νίκη, αλλά και επειδή οι βασικοί παίκτες της διεθνούς σκηνής, επιθυμούν να έχουν καλές σχέσεις τόσο με την Αρμενία όσο και με το Αζερμπαϊτζάν.

Η θέση που έχει το Μπακού διεθνώς, βασίζεται στα πλούσια κοιτάσματα υδρογονανθράκων που διαθέτει, καθώς επίσης (σε σημαντικά μεγαλύτερο βαθμό) στον ρόλο που παίζει το Αζερμπαϊτζάν, στα σχέδια δημιουργίας διαφόρων διακομετακομιστικών διαδρόμων στην περιοχή της Υπερκαυκασίας, διασφαλίζοντας μέσω Κασπίας την πρόσβαση στην κεντρική Ασία. Η Αρμενία είχε τη σθεναρή υποστήριξη των αρμενίων ομογενών της στο εξωτερικό, οι οποίοι έχουν σημαντική επιρροή στις ΗΠΑ και στις χώρες της Ε.Ε

Για τη Ρωσία είναι επίσης σημαντικές οι εμπορικές και οικονομικές σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν, και η μοναδική στην Υπερκαυκασία 102η στρατιωτική βάση στην αρμενική πόλη Γκιουμρί. Δεν πρέπει να ξεχνάμε επίσης τον μεγάλο και σημαντικό από άποψη επιρροής αριθμό αζέρων και αρμενίων ομογενών που ζουν στη Ρωσική Ομοσπονδία.

Γενικά, η διεθνής κατάσταση διαμορφώνεται κατά τέτοιο τρόπο, που για κάθε μεγάλο παίκτη της διεθνούς σκηνής θα είναι εξαιρετικά δύσκολο και ζημιογόνο από πολιτικής απόψεως, να υποστηρίξει τη μία ή την άλλη πλευρά. Ο καθένας προσπαθεί ευσυνείδητα να παίξει τον ρόλο του έντιμου διαμεσολαβητή.

Παράλληλα όλοι αντιλαμβάνονται, ότι εξαιτίας της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί, ούτε το Γιερεβάν ούτε το Μπακού προτίθενται να παραιτηθούν μερικώς από τις διεκδικήσεις τους. Για το Αζερμπαϊτζάν η ανάκτηση της εδαφικής του ακεραιότητας με την μορφή που υπήρχε επί Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν, είναι τόσο ουσιαστικό ζήτημα, όπως είναι για την Αρμενία η ανεξαρτησία του Ναγκόρνο —Καραμπάχ. Το Γιερεβάν θεωρεί ως επαρκή υποχώρηση, το γεγονός ότι δεν διεκδικεί την ένταξη του στην Αρμενία, όπως και ότι τυπικά δεν αναγνωρίζει αυτοανακηρυχθείσα κρατική του οντότητα.

Δεν μπορεί να υπάρξει νικητής

Η συνεχιζόμενη επί χρόνια στρατιωτική αντιπαράθεση και στρατιωτική προπαγάνδα, είχαν ως αποτέλεσμα, να μην είναι σε θέση τόσο η αρμενική όσο και η αζέρικη κοινή γνώμη, να δεχθούν καμία λύση, εκτός από αυτήν της τελικής νίκης.

Ωστόσο, η νίκη της μιας πλευράς, με τη δεδομένη κατάσταση που έχει διαμορφωθεί, είναι ανέφικτη και από στρατιωτικής και από πολιτικής απόψεως.

Στην συνεχιζόμενη επί σχεδόν τρεις δεκαετίες στρατιωτική αντιπαράθεση, και τα δύο κράτη υφίστανται σημαντικές απώλειες. Ο πόλεμος αυτός εξ αρχής είναι χαμένος και για το Μπακού και για το Γιερεβάν. Δεν θα υπάρξουν νικητές σ έναν τέτοιο πόλεμο. Αλλά και να λήξει με την σύναψη ειρήνης στην παρούσα φάση είναι αδύνατον.

Αυτός είναι ο λόγος που η διεθνής κοινότητα επί δεκαετίες συμβιβάζονταν με το πάγωμα της διένεξης αυτής και θα συνεχίσει να συμβιβάζεται. Η επανενεργοποίηση της, αυτομάτως μεταφέρει τα προβλήματα μεταξύ αρμενίων και αζέρων σε κάθε παίκτη της διεθνούς σκηνής.

© Sputnik/

Οι ΗΠΑ, η Ε.Ε, η Ρωσία αρχίζουν να γίνονται εξίσου πιο ανεκτικοί με το ενδεχόμενο μιας ήττας στην διένεξη για το Καραμπάχ, είτε του Μπακού είτε του Γιερεβάν. Μεταξύ των άλλων η διεθνής κατάσταση, είναι ούτως ή άλλως εκρηκτική.

Οι μεγάλες χώρες του κόσμου, υφίστανται εξαιρετικά μεγάλες ζημιές στους υβριδικούς πολέμους στη Συρία και την Ουκρανία, για να επιστρέψουν στον εαυτό τους την πολυτέλεια να ασχοληθούν με ένα ακόμη μέτωπο, το οποίο επιπλέον δεν προσφέρει σε κανέναν καμία προοπτική, αλλά τις επιφορτίζει με τεράστια προβλήματα.

Ακόμη και η Τουρκία για την οποία, ως συνήθως, υπάρχουν υπόνοιες, ότι υπέθαλψε την εν λόγο διένεξη με τις απερίσκεπτες δηλώσεις του Ερντογάν, σε καμία περίπτωση δεν επιθυμεί μια μακροχρόνια και ουσιαστική επιδείνωση της.

Όσο πιο πολύ διαρκούν και όσο πιο πολύ εντείνονται οι εχθροπραξίες, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες μιας από κοινού παρέμβασης των μεγάλων παικτών της διεθνούς σκηνής. Θα επιβάλλουν μάλιστα την τάξη στην περιοχή χωρίς να λάβουν υπ όψιν τα συμφέροντα της Άγκυρας. Η Μόσχα, η Ουάσιγκτον και οι Βρυξέλλες, θα συμφωνήσουν μεταξύ τους, και θα επιβάλλουν την συλλογική τους βούληση σε όσους είχαν εμπλακεί στη διαδικασία αυτή.

Γι αυτόν ακριβώς τον λόγο υπάρχει ελπίδα, οι διαβουλεύσεις που ξεκίνησαν με την μεσολάβηση της Άγκυρας και της Τεχεράνης, να επαναφέρουν σύντομα το status quo, χωρίς την παρέμβαση των μεγάλων δυνάμεων. Το πρόβλημα συνίσταται μόνο στο ότι και το Μπακού και το Γιερεβάν μετά τις μάχες και τις απώλειες, χρειάζονται για εσωτερική κατανάλωση, να μιλήσουν για τους καρπούς «της νίκης»(ας είναι και λίγοι αλλά αισθητοί. Στην ουσία γι αυτήν συγκεκριμένα τη «λεπτομέρεια» συνεχίζονται οι μάχες.

*Τα άρθρα δημοσιεύονται αυτούσια και απηχούν τις απόψεις των συγγραφέων και όχι της ιστοσελίδας.

Πηγή: www.ria.ru