ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Το παιχνίδι των Κούρδων σε Συρία, Ιράκ και οι ανησυχίες της Άγκυρας
© ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΟΡΕΣΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ
ΘΕΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Το παιχνίδι των Κούρδων σε Συρία, Ιράκ και οι ανησυχίες της Άγκυρας

Του Άγγελου Αθανασόπουλου, δημοσιογράφου

Η εμμονή και οι φοβίες της Άγκυρας με το Κουρδικό εξακολουθούν να περιπλέκουν το σκηνικό στη Συρία, ενώ την ίδια στιγμή οι κινήσεις του ΡΚΚ στο Ιράκ και του συριακού παραρτήματός του, του PYD, τόσο σε συριακό έδαφος όσο και σε διεθνές επίπεδο ανεβάζουν το θερμόμετρο της έντασης. Καμία πρόβλεψη δεν μπορεί να γίνει για την εξέλιξη αυτής της δύσκολης σχέσης Άγκυρας — Κούρδων, με τους δεύτερους να αναδεικνύονται, ολοένα και περισσότερο, σε παίκτη — κλειδί στη «νέα Μέση Ανατολή».

Το ζήτημα των Κούρδων υπήρξε ένα από τα βασικά ζητήματα που απασχόλησαν την πρόσφατη επίσκεψη του τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Επί αμερικανικού εδάφους και στις συνομιλίες που είχε τόσο με τον Μπαράκ Ομπάμα όσο και με τον Τζο Μπάιντεν, ο Ερντογάν έθεσε μετ' επιτάσεως το ζήτημα να αναλάβει η Τουρκία τις επιχειρήσεις εναντίον του Ισλαμικού Κράτους στη βόρεια Συρία και όχι οι Κούρδοι.

Δυστυχώς όμως, το σχέδιο Ερντογάν δεν στέφθηκε με την επιτυχία που θα επιθυμούσε. Και τούτου διότι ο συνασπισμός Τουρκμένων, σαλαφιστών και μονάδων του Ελεύθερου Συριακού Στρατού (Free Syrian Army — FSA), που πάντοτε η Τουρκία επηρέαζε κυρίως μέσω της ΜΙΤ, δεν κατάφερε ουσιαστικά τίποτα με την υπόθεση που εξαπέλυσε στις 7 Απριλίου εναντίον του Ισλαμικού Κράτους βορείως του Ευφράτη. Τέσσερις ημέρες αργότερα, στις 11 Απριλίου, οι τζιχαντιστές επέστρεψαν και απλώς ανέκτησαν τα χαμένα εδάφη.

Η τουρκική αποτυχία ενίσχυσε έτι περαιτέρω τη σημασία του κουρδικού στοιχείου. Αυτή δεν είναι νέα. Άλλωστε, πριν από μερικές εβδομάδες, το PYD άνοιξε το πρώτο διεθνές γραφείο του στη Μόσχα — γεγονός που προκάλεσε κρύο ιδρώτα στην Άγκυρα. Ήταν ίσως η καλύτερη απόδειξη ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν ακολουθεί πιστά το δόγμα «ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου».

Ωστόσο, κρίσιμος παράγοντας στους σχεδιασμούς των Κούρδων, τόσο του ΡΚΚ όσο και του PYD, είναι η ενέργεια. Κινούνται μάλιστα με αξιοθαύμαστη επιμέλεια. Αμέσως μετά την κρίση με την κατάρριψη του ρωσικού αεροσκάφους από την τουρκική αεράμυνα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν άρχισε να αναζητεί τρόπους για να μειώσει την ενεργειακή εξάρτηση της Τουρκίας από τη Ρωσία, που φθάνει σε ποσοστό το 55% σε ό,τι αφορά στις εισαγωγές φυσικού αερίου. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι η τουρκική αγορά είναι η δεύτερη μεγαλύτερη για την Gazprom μετά από αυτή της Γερμανίας. Οι Κούρδοι όμως έχουν άλλα σχέδια.

Η ίδρυση του γραφείου του PYD στη Μόσχα πραγματοποιήθηκε μόλις μία ημέρα, στις 10 Φεβρουαρίου, μετά τη συγκέντρωση από την Τουρκία των προσφορών για την κατασκευή αγωγού για τη μεταφορά φυσικού αερίου από το ιρακινό Κουρδιστάν (σσ. οι σχέσεις Άγκυρας — Ερμπίλ είναι καλύτερες από αυτές της Άγκυρας με τους Κούρδους της Συρίας). Επιπλέον, το ΡΚΚ έχει προχωρήσει από τότε σε μία σειρά τρομοκρατικών ενεργειών με σκοπό να τορπιλίσει όχι μόνο την κατασκευή του έργου, αλλά επίσης τη μεταφορά αργού πετρελαίου από το Ιράκ στο τουρκικό λιμάνι του Τζεϊχάν. Στο ίδιο πλαίσιο, το ΡΚΚ έχει χτυπήσει και τον αγωγό ΤΑΝΑΡ που πρόκειται να μεταφέρει αζερικό αέριο — μία κίνηση που προφανώς άρεσε και στη Μόσχα.

Σε όλη αυτή την εξίσωση πρέπει να προστεθεί το εξής: μετά από την επίθεση του Ισλαμικού Κράτους και την κατάληψη της Μοσούλης τον Ιούνιο του 2014, το ΡΚΚ έστειλε δυνάμεις να βοηθήσει τους Κούρδους του Ιράκ να ελευθερώσουν την πόλη Σίντζαρ. Ωστόσο, το ΡΚΚ αρνήθηκε στη συνέχεια να αποχωρήσει, παρά το σχετικό αίτημα της περιφερειακής κυβέρνησης του ιρακινού Κουρδιστάν (KRG). Σύμφωνα δε με ορισμένες πληροφορίες, έχει αυξήσει τη δύναμή του στην περιοχή σε περίπου 5.000 άνδρες, συνεργαζόμενο και με τη μειονότητα των Γιαζίντι. Δεν αποκλείεται το ΡΚΚ να επιθυμεί να λάβει μέρος στη μεγάλη επιχείρηση που κάποια στιγμή θα εκκινήσει για την ανακατάληψη της Μοσούλης, η οποία είναι κρίσιμη για τη βιωσιμότητα της κουρδικής οντότητας εντός Συρίας. Όλα αυτά όμως θα φανούν το προσεχές διάστημα…

*Τα κείμενα δημοσιεύονται αυτούσια και απηχούν τις απόψεις των συγραφέων και όχι της ιστοσελίδας.