ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Καρύδι και φαγόπυρο, δύο προϊόντα άμεσα συνδεδεμένα με την Ελλάδα
© Anna Biyatova
ΘΕΜΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Καρύδι και φαγόπυρο, δύο προϊόντα άμεσα συνδεδεμένα με την Ελλάδα

Ελληνικά προϊόντα στη ρωσική κουζίνα.

To ελληνικό καρύδι και το φαγόπυρο, είναι δυο πράγματα τόσο συνηθισμένα για τους Ρώσους. Παρά το γεγονός ότι, ελάχιστοι τα συνδέουν με την Ελλάδα, αυτά τα δύο προϊόντα σχετίζονται άμεσα μαζί της.

Λέγεται ότι, οι αρχαίοι Έλληνες ήταν αυτοί που άρχισαν να καλλιεργούν καρυδιές. Ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Θεόφραστος, που θεωρείται ο θεμελιωτής της βοτανικής (370-288 π.Χ.) αναφέρει το καρύδι στο βιβλίο του για τα φυτά, όπου το αποκαλεί περσικό καρύδι (στην Ελλάδα έλεγαν το ελληνικό καρύδι, περσικό ή βασιλικό).

Σε γενικές γραμμές, πουθενά δεν το έλεγαν ελληνικό καρύδι. Για παράδειγμα, οι λαοί των χωρών που ανήκαν στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία το έλεγαν σύντομα και απλά «καρύδι», που προέρχεται από τη λατινική λέξη Nux. Στην περιφέρεια της αυτοκρατορίας, όπως και στις γειτνιάζουσες περιοχές της, το καρύδι, το έλεγαν καρύδι των ξένων, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα το έλεγαν αγγλικό καρύδι. Το έλεγαν επίσης και βασιλικό καρύδι επειδή ήταν ακριβό ως προϊόν.

© Anna Biyatova

Στη Ρωσία όμως το ονόμασαν ελληνικό. Πως έγινε αυτό; Η εξήγηση είναι απλή και λογική. Στη Ρωσία, το έφεραν έμποροι από την Ελλάδα, για να το πουλήσουν. Χωρίς λοιπόν να εντρυφήσουν σε λεπτομέρειες, το ονόμασαν ελληνικό. Η ίδια η λέξη «γκρέτσκι» («ελληνικό») δεν χρησιμοποιείται πλέον σήμερα στον προφορικό λόγο, καθώς θεωρείται παλαιά.

Το ελληνικό καρύδι χρησιμοποιείται σε διάφορα φαγητά. Στον Καύκασο μάλιστα το χρησιμοποιούν σε αρκετά φαγητά, αλλά και σε αλκοολούχα ποτά που φτιάχνουν. Στη Γεωργία για παράδειγμα, το καρύδι χρησιμοποιείται συχνά στην παρασκευή ενός σπιτικού μπράντι, που λέγεται Τσάτσα(ChaCha) και είναι ένα μίγμα τσίπουρου με κομμάτια καρυδιού.

© Anna Biyatova

Επιπλέον, οι Ρωσίδες νοικοκυρές χρησιμοποιούν το καρύδι σε διάφορα γλυκά που φτιάχνουν το χειμώνα. Ένα τέτοιο είδους γλυκού, συνιστά ένα μείγμα από καρύδι, μέλι, λεμόνι και δαμάσκηνα. Γενικά χρησιμοποιούν το καρύδι σε πολλά φαγητά, αλλά και σε επιδόρπια, σε σάλτσες, κρεμώδη τυριά, σε πατέ και πολλούς μεζέδες. Πολύ δημοφιλείς είναι, επίσης, οι σαλάτες που κάνουν σε διάφορες χώρες στις οποίες προσθέτουν καρύδι, όπως και το κοτόπουλο με καρύδι.

Σε ό,τι αφορά το φαγόπυρο, (στα ρωσικά είναι «γκρέτσκα») παρότι δεν είναι παραδοσιακά ένα ρωσικό προϊόν, είναι αναντικατάστατο για τη ρωσική κουζίνα.

© Anna Biyatova

Λέγεται, σύμφωνα με μια εκδοχή, ότι, το φαγόπυρο, πήρε την ονομασία «γκρέτσκα» (θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως «ελληνίδα»), επειδή την περίοδο όπου η Ρωσία είχε ως κέντρο το Κίεβο και ηγέτη της τον πρίγκιπα Βλαδίμηρο, το φαγόπυρο το καλλιεργούσαν Έλληνες μοναχοί, ενώ το πλιγούρι που έφτιαχναν στη συνέχεια το έλεγαν «Γκρετσνεβόι» (που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως «ελληνικό»). Έτσι λοιπόν ονόμασαν το αγαπημένο πλιγούρι των Σλάβων. Στην Ελλάδα και την Ιταλία, το φαγόπυρο το έλεγαν τουρκικό σπόρο, στη Γαλλία, το Βέλγιο, την Ισπανία και την Πορτογαλία το έλεγαν σαρακηνό ή αραβικό σπόρο και στη Γερμανία σπόρο των ειδωλολατρών.

Σήμερα στις περισσότερες χώρες το φαγόπυρο δεν είναι γνωστό και απλά δεν καλλιεργείται. Στη Ρωσία το αντιμετωπίζουν πιο… ευγενικά. Έτσι το 2015, η παραγωγή φαγόπυρου έφτασε τους 800.000 τόνους, αριθμός ρεκόρ τα τελευταία χρόνια.

Φυσικά για τους Ρώσους μια τέτοια παραγωγή φαγόπυρου δεν συνιστά έκπληξη, αφού το φαγόπυρο είναι το δεύτερο πιο σημαντικό φαγητό γι' αυτούς. Στο βιβλίο «η Ιστορία των πιο σημαντικών τροφών που τρώμε», αναφέρεται ότι αν στις παροιμίες συναντάμε τη φράση «Η λαχανόσουπα και το πλιγούρι είναι το φαγητό μας», όπως και αν συναντάμε στις παροιμίες, στους μύθους, στα τραγούδια κτλ, τη λέξη «πλιγούρι», αυτό σημαίνει ότι το πλιγούρι αυτό είναι το φαγόπυρο, το ‘ελληνικό'.

Η «γκρέτσκα» (το φαγόπυρο)- στο βιβλίο αυτό —χαρακτηρίζεται ως σύμβολο της ρωσικής ιδιαιτερότητας. Επίσης, στις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, όταν μιλούν για το φαγόπυρο το συνδέουν συνειρμικά με τα γεύματα που έδιναν στους στρατιώτες στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Κι σήμερα, όμως, το φαγόπυρο δεν έχει ξεχαστεί.

© Anna Biyatova

Θα έλεγε κανείς ότι με το φαινομενικά απλό φαγόπυρο μπορούν να γίνουν πολλά φαγητά. Στις ρωσικές ιστοσελίδες μαγειρικής μπορεί κανείς να διαβάσει τίτλους, όπως «Οι 50 καλύτερες συνταγές φαγητών με φαγόπυρο», «100 δοκιμασμένες συνταγές φαγητού με φαγόπυρο». Στις ιστοσελίδες αυτές υπάρχουν συνταγές όπως φαγόπυρο με ψητό κατσαρόλας, φαγόπυρο με καλαμπόκι, φαγόπυρο και πιλάφι, κεφτέδες με φαγόπυρο, τηγανίτες με φαγόπυρο. Βέβαια, υπάρχει και η κλασική συνταγή, που είναι δοκιμασμένη στο χρόνο, πλιγούρι από φαγόπυρο με γάλα. Τη γεύση αυτή την ξέρει ο κάθε Ρώσος από την παιδική του ηλικία, ή μάλλον από τότε που πήγαινε στον παιδικό σταθμό. Το πλιγούρι από φαγόπυρο σερβίρεται ακόμη με όλα τα γνωστά ρωσικά φαγητά που συνοδεύονται από κρέας.

Το φαγόπυρο και το καρύδι (η «γκρέτσκα» και το «γκρέτσκι» αρέχ), εκτός του ότι περιορίζουν το αίσθημα της πείνας, συμβάλλουν και στην αντιμετώπιση ορισμένων ασθενειών. Και τα δύο αυτά είδη διατροφής είναι πλούσια σε μαγνήσιο, η έλλειψη του οποίου προκαλεί κατάθλιψη. Αυτός είναι ο λόγος που και τα δύο αυτά είδη, μπορούν να ανεβάσουν την διάθεση.

Το υλικό είναι παραγωγή της συντακτικής ομάδας του www.greece-russia2016.gr