ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Τα χρονικά του Άρη: Ρωσία και ΕΕ
© Sputnik/ Alexander Kovalev
ΘΕΜΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Τα χρονικά του Άρη: Ρωσία και ΕΕ

Η Ρωσία και η ΕΕ κατακτούν μαζί το διάστημα. Η από κοινού συντονισμένη αποστολή ExoMars-2016 μπορεί να επιβεβαιώσει ή να διαψεύσει την ύπαρξη μεθανίου στην ατμόσφαιρα του Κόκκινου Πλανήτη. Αυτές οι έρευνες πρέπει να βοηθήσουν να απαντηθεί το αιώνιο ερώτημα: υπάρχει ή όχι ζωή στον Άρη;

Στη Γη, οι σχέσεις Ρωσίας και ΕΕ απέχουν πολύ από το να χαρακτηριστούν ιδανικές. Αλλά να που στο διάστημα όλα αλλάζουν. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA) και η κρατική εταιρεία για τη δραστηριότητα στο διάστημα Roscosmos «συγγράφουν» τα αρειανά χρονικά. Στις 15 Μαρτίου, το κέντρο ελέγχου πτήσεων της  Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA)   προχώρησε στη δημιουργία σύνδεσης με το διαστημικό σταθμό για την αναζήτηση ζωής στον Άρη ExoMars-2016. Το γεγονός αυτό μπορεί να θεωρηθεί ιστορικής σημασίας. Την προηγούμενη ημέρα, το όχημα εκτόξευσης ‘'Proton-M'' με τον πρώτο στην ιστορία της συνεργασίας ΕΕ και Ρωσίας σταθμό για την αναζήτηση ζωής στον Άρη ExoMars-2016, εκκίνησε επιτυχώς από το κοσμοδρόμιο Μπαϊκονούρ.

Όπως δήλωσε ο επικεφαλής της κρατικής,  εταιρείας Roscosmos, Ίγκορ Κομαρόφ, η επιτυχής εκτόξευση προέκυψε ως αποτέλεσμα δουλειάς ομάδων, οι οποίες εργάστηκαν για ένα μακρύ χρονικό διάστημα στη Ρωσία, το Καζακστάν και το Ευρωπαϊκό κέντρο ελέγχου πτήσεων. «Σήμερα, έχουν ήδη σημειωθεί αποτελέσματα. Έγινε πολύπλοκη και επιτυχής δουλειά με τα οχήματα εκτόξευσης, ενώ η πρόωση του διαστημικού ρυμουλκού "Briz-M" λειτούργησε σήμερα τέσσερις φορές», ήταν τα λόγια του Κομαρόφ στο πρακτορείο RIA Novosti.

© Sputnik/ Alexander Kovalev

Παλαιότερα, σε αυτό το εγχείρημα συμμετείχαν και οι Αμερικανοί. Όμως στην αρχή η NASA περιόρισε απότομα το βαθμό συμμετοχής της στο ExoMars, κι έπειτα αποχώρησε από το σχέδιο για μια σειρά αντικειμενικών αιτιών. Οι Ρώσοι έτειναν, εκείνη την κρίσιμη στιγμή, χείρα βοηθείας στους Ευρωπαίους και αποδέχθηκαν την πρότασή τους να υποστηρίξουν το σχέδιο. Γι' αυτόν το σκοπό, η ρωσική πλευρά θεώρησε σημαντική τη συμμόρφωση με κάποιους όρους.

«Ο πρώτος όρος ήταν ο εξής: η είσοδος της Roscosmos στην υλοποίηση της αποστολής δε θα περιορίζεται μόνο στην παροχή του οχήματος εκτόξευσης "Proton". Εκτός από αυτό, η Roscosmos έθεσε ως υποχρεωτική τη συμμετοχή Ρώσων επιστημόνων στην κατασκευή εξοπλισμού και στα πειράματα. Ένας ακόμη όρος ήταν η απόλυτη και ισότιμη πρόσβαση στα αποτελέσματα των επιστημονικών ερευνών. Οι Ευρωπαίοι συνάδελφοι δέχθηκαν με κατανόηση και ενέκριναν τις προτάσεις μας», αποσαφήνισε ο αναπληρωτής επικεφαλής της κρατικής εταιρείας Roscosmos, Σεργκέι Σαβέλιεφ.

Η υλοποίηση του σχεδίου θα επιτρέψει την επίλυση σοβαρών επιστημονικών προβλημάτων. Κατά την πρόοδο της πρώτης αποστολής, το διαστημόπλοιο Trace Gas Orbiter (TGO) θα μελετήσει τα μικρά ίχνη αερίου της ατμόσφαιρας και την κατανομή του πάγου στο έδαφος του Άρη, χρησιμοποιώντας μεταξύ άλλων και ρωσικό επιστημονικό εξοπλισμό, ο οποίος αναπτύχθηκε στο Ινστιτούτο διαστημικών ερευνών RAN. Αναμένεται ότι η μονάδα επίδειξης καθόδου Schiaparelli ολοκληρώνει την είσοδό της στην ατμόσφαιρα και θα πραγματοποιήσει την προσγείωσή της στην επιφάνεια του Κόκκινου Πλανήτη.

Το δεύτερο στάδιο της αποστολής πρόκειται να υλοποιηθεί κατά τη διάρκεια της επόμενης εκτόξευσης, το 2018, οπότε σχεδιάζεται να μεταφερθεί στον Άρη μια πολύτιμη μονάδα προσγείωσης και το ρομποτικό όχημα Mars Rover. Κατά την πραγματοποίηση του δεύτερου σταδίου της αποστολής ExoMars, ίσως για πρώτη φορά, θα καταστεί δυνατό να γίνει γεώτρηση στο έδαφος του Άρη σε βάθος δύο μέτρων.

© Sputnik/Alexander Kovalev

Βασικός στόχος της αποστολής είναι να δώσει απάντηση στο αιώνιο ερώτημα: υπάρχει ή όχι ζωή στον Άρη; Ίχνη μεθανίου θα αναζητηθούν στην ατμόσφαιρα του Κόκκινου Πλανήτη. Αυτό θα μπορούσε να επιβεβαιώσει την ύπαρξη ζωής στον πλανήτη στο παρόν ή στο παρελθόν. Οι επιστήμονες είναι σίγουροι ότι το μεθάνιο αποσυντίθεται υπό την επιρροή της υπεριώδους ακτινοβολίας και ότι μπορεί να διατηρηθεί κατά προσέγγιση 300-600 χρόνια, δηλαδή για πολύ μικρό χρονικό διάστημα στις κλίμακες του γεωλογικού χρόνου. Αυτό σημαίνει ότι το αέριο, το οποίο υπάρχει στον Άρη αυτή τη στιγμή δε θα μπορούσε να έχει παραχθεί  πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια, όταν διαμορφώθηκαν οι πλανήτες του Ηλιακού συστήματος.

Είναι γνωστό ότι πάνω από το 90% του μεθανίου πάνω στη Γη παράγεται από ζωντανούς οργανισμούς. Πρόσφατα, τέτοιου είδους αέριο κατεγράφη σε περιοχές του Άρη συνδεδεμένες με το βόρειο ημισφαίριό του. Πέρα από τα παραπάνω, οι ειδικοί διαθέτουν κι άλλες λογικές εξηγήσεις για την παρουσία μεθανίου. Είναι πιθανόν ότι το μεθάνιο στον Άρη έχει γεωλογική προέλευση και ότι μπορεί να σχηματιστεί συνεπεία της οξείδωσης του σιδήρου, όπως συμβαίνει στη Γη δίπλα σε θερμές πηγές ή κοντά σε ενεργά ηφαίστεια.

Αλλά η σύμπραξη Ρωσίας και ΕΕ στο διάστημα δεν περιορίζεται μόνο στον Άρη. Η συμφωνία συνεργασίας, η οποία υπεγράφη ανάμεσα στη Roscosmos και την  Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA), στις 12 Μαρτίου 2013, προβλέπει ακόμη μελλοντικές κοινές δράσεις στον τομέα των ερευνών στο Δία και τη Σελήνη.

Το υλικό είναι παραγωγή της συντακτικής ομάδας του www.greece-russia2016.gr