ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Η εθνική επέτειος της 25ης Μαρτίου
© ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΛΕΣΙΔΗΣ
ΘΕΜΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Η εθνική επέτειος της 25ης Μαρτίου

«Ελευθερία ή θάνατος»: Με αυτό το σύνθημα ξεκινά στις 25 Μαρτίου 1821 η έναρξη του Αγώνα Απελευθέρωσης της Ελλάδος από την Οθωμανική αυτοκρατορία, που θα γράψει στο βιβλίο της Ιστορίας πολλές από τις ένδοξες και σημαντικές σελίδες που οδήγησαν στην ίδρυση του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.

Η 25η Μαρτίου, ημέρα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, αποτελεί έναν ιδιαίτερο σταθμό της Ιστορίας του Νεώτερου Ελληνισμού που οδήγησε στην ίδρυση ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, ενέπνευσε τις επόμενες γενεές των Ελλήνων και σε καιρούς δοκιμασίας τις εμψύχωσε για υπομονή και αντίσταση.

Το παραδοσιακό πιάτο της  25ης Μαρτίου

Στο πλαίσιο της ελληνικής λαϊκής παράδοσης, η ημέρα της 25ης Μαρτίου παραπέμπει σε ένα διττό συμβολισμό. Αφενός, συνιστά την εθνική επέτειο της Επανάστασης του 1821, αφετέρου εκείνη τη μέρα τελείται η εκκλησιαστική θεομητορική γιορτή του Ευαγγελισμού, προς ανάμνηση στους πιστούς της είδησης του μελλούμενου ερχομού στον κόσμο του Κυρίου, όπως αυτή αναγγέλθηκε στη Μαριάμ από τον Αρχάγγελο Γαβριήλ την κατ' εξοχήν αναζωογονητική περίοδο της άνοιξης.

«Η επανάσταση δεν ξεκινά ακριβώς στις 25 Μαρτίου. Ωστόσο, η ημέρα αυτή επελέγη ώστε ο εορτασμός του επαναστατικού γεγονότος να συμπίπτει με την επίσημη έλευση της άνοιξης, λίγες μόλις μέρες μετά την εαρινή ισημερία, καθώς και με την ημερομηνία εορτασμού του Ευαγγελισμού. Άρα, ένα ήδη χαρμόσυνο γεγονός —το μήνυμα της επικείμενης γέννησης του Χριστού- συμπληρώνεται συμβολικά από την εξίσου χαρμόσυνη έναρξη της ελληνικής επανάστασης, η οποία σηματοδοτεί την προμηνυόμενη αναγέννηση του έθνους», εξηγεί στο www.greece-russia2016.gr, η Δρ Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη, τέως Διευθύντρια, επιστημονική συνεργάτιδα του Κέντρου Έρευνας της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών.

Η εξέλιξη της παραδοσιακής φορεσιάς στην Ελλάδα

Αναμφίβολα η 25η Μαρτίου 1821 δεν ήταν μόνο μια ηρωική στιγμή. Ήταν, σε μεγάλο βαθμό, αποτέλεσμα ενός άλλου, σημαντικού αγώνα που προηγήθηκε για αιώνες, και στηρίχθηκε πάνω από όλα στην Παιδεία. Γιατί ήταν μέγας αγώνας για το υπόδουλο Έθνος να διατηρήσει τη Γλώσσα, τις παραδόσεις του, την Εθνική του συνείδηση, τη Θρησκεία του, μέσα από τις προσπάθειες μεγάλων Δασκάλων του Γένους και εκπροσώπων του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, μεταξύ των οποίων ο Αδαμάντιος Κοραής, ο Νεόφυτος Δούκας και ο Άνθιμος Γαζής.

Τις παραμονές της γιορτής, στις 24 Μαρτίου, διοργανώνονται εθιμοτυπικές σχολικές γιορτές με θεατρικές παραστάσεις και απαγγελίες ποιημάτων στο πνεύμα της εθνικής επετείου με τη συμμετοχή των μαθητών. «Ήδη από τον 19ο αιώνα αλλά και κατά τη διάρκεια του 20ου, ανάλογα με την έξαρση των εθνικών θεμάτων, γράφονται και παίζονται στα σχολεία πολλά ιστορικά θεατρικά έργα για τη ζωή και τα κατορθώματα των ηρώων του 1821, όπως του Κολοκοτρώνη, του Καραϊσκάκη, του Παπαφλέσσα και άλλων, πρακτική που ατονεί κατά διαστήματα, ωστόσο εξακολουθεί να ισχύει ως σήμερα στα ελληνικά σχολεία. Αλλά και τα θέατρα ανεβάζουν συχνά κατά την περίοδο του Μαρτίου έργα σχετικά με την επανάσταση και ο κινηματογράφος καταπιάνεται με έργα όπως ο Παπαφλέσσας, η Μπουμπουλίνα, η Μαντώ Μαυρογένους κ.ά. ηρωικά πρόσωπα που συγκινούν τον ελληνικό λαό», υπογραμμίζει η Δρ Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη.

© ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΒΑΣΙΛΗΣ ΨΩΜΑΣ

Καθ' ότι γιορτάσιμη και για την Εκκλησία, η ημέρα της 25ης Μαρτίου ανοίγει με την τέλεση του όρθρου και της Θείας Λειτουργίας του Ευαγγελισμού στους ιερούς ναούς ανά την Ελλάδα. Στη συνέχεια, σειρά έχει η μεγάλη στρατιωτική παρέλαση στην Αθήνα και οι μαθητικές παρελάσεις σε όλες τις μεγάλες και μικρές ελληνικές πόλεις και τα νησιά. Εναρμονίζοντας τις συμβολικές αφορμές της απαρχής του επαναστατικού αγώνα των Ελλήνων και του ευφρόσυνου αγγέλματος της προσεχούς γέννησης του Χριστού, με φόντο το γραφικό τοπίο και το ζωογόνο κλίμα της άνοιξης, η 25η Μαρτίου έχει εξελιχθεί, από το 1838 οπότε καθιερώνεται ως εθνική γιορτή, σε μια πανελλαδική αργία με εθνικό και θρησκευτικό πρόσημο.

Η 25η Μαρτίου καθιερώθηκε ως ημέρα εθνικής εορτής και αργίας το 1838. Συγκεκριμένα, ο εορτασμός «εἰς τὸ διηνεκὲς» της Επανάστασης την 25η Μαρτίου καθιερώθηκε το 1838 με το Βασιλικό Διάταγμα 980 / 15(27)-3-1838 της Κυβέρνησης του βασιλέως Όθωνος. Το 1838 έγινε ο πρώτος επίσημος εορτασμός της «25ης Μαρτίου 1821» στην Αθήνα, στον ναό της Αγίας Ειρήνης. Ο Μητροπολιτικός Ναός των Αθηνών θεμελιώθηκε την 25 Δεκεμβρίου 1842 και αφιερώθηκε στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου για να τιμηθεί η 25η Μαρτίου 1821.

Το υλικό είναι παραγωγή της συντακτικής ομάδας του www.greece-russia2016.gr