ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Το παραδοσιακό πιάτο της  25ης Μαρτίου
© ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΒΑΣΙΛΗΣ ΨΩΜΑΣ
ΘΕΜΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Το παραδοσιακό πιάτο της 25ης Μαρτίου

Η Εκκλησία επιτρέπει την 25η Μαρτίου την κατανάλωση ψαριού, δηλαδή την κατάλυση της νηστείας, εφ' όσον ο Μάρτης αποτελεί τον κατά κανόνα εναρκτήριο μήνα της Σαρακοστής. Από τη στιγμή που επρόκειτο για μια απόφαση που προέκυψε μέσα από αλλεπάλληλες εκκλησιαστικές συνόδους, έπρεπε να υπάρξει μέριμνα το ψάρι να βρίσκεται σε αφθονία σε όλα τα γεωγραφικά σημεία της χώρας. Κάτι τέτοιο όμως ήταν δύσκολο να επιτευχθεί στον ορεινό χώρο.

© ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΒΛΑΧΟΣ

Έτσι, η λύση δόθηκε με την καθιέρωση του μπακαλιάρου-σκορδαλιά ως παραδοσιακού πιάτου της 25ης Μαρτίου. «Ο μπακαλιάρος ήταν το ψάρι του φτωχού. Καταναλωνόταν σε πολύ μεγάλες ποσότητες στην ηπειρωτική —και προπάντων την ορεινή- Ελλάδα, φτάνοντας στα νοικοκυριά μέσω των εμπορικών οδών της Ευρώπης. Μάλιστα, οι Άγγλοι έμποροι αντήλλασσαν τον μπακαλιάρο με τον οποίον προμήθευαν τους Έλληνες, με σταφίδες. Η δυνατότητα να διατηρείται επέτρεπε την προμήθειά του σε μεγάλες ποσότητες και την πώλησή του σε όλες τις περιοχές. Στα νησιά, ο μπακαλιάρος δεν καταναλώνεται σε τόσο μεγάλο βαθμό, εφ' όσον οι κάτοικοί τους μπορούσαν να βρουν φρέσκα ψάρια. Συνεπώς, ο μπακαλιάρος, ο οποίος επικράτησε να σερβίρεται τηγανητός με σκορδαλιά, εξελίχθηκε στο αρτύσιμο φαγητό της ορεινής Ελλάδας, εξυπηρετώντας την καθιερωμένη ψαροφαγία και την ‘'κατάλυση'' της νηστείας», διευκρινίζει στο www.greece-russia2016.gr, η Δρ. Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη, τέως διευθύντρια, επιστημονική συνεργάτιδα του Κέντρου Έρευνας της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών.

© ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΒΑΣΙΛΗΣ ΨΩΜΑΣ

Από πλευράς λαϊκού εορτασμού, η 25η Μαρτίου σχετίζεται με την έξοδο προς τη φύση. Από τότε και έως την ημέρα του Αγίου Γεωργίου (23/04), οι ποιμένες επιχειρούν τη μετοικεσία τους με συγκεκριμένη πορεία από τις πεδινές περιοχές στα ελληνικά βουνά, όπου θα περάσουν τους μήνες του καλοκαιριού. Μιας και η γιορτή βρίσκεται εντός του κύκλου της άνοιξης, στις 25 Μαρτίου, οι μελισσοκόμοι έβγαζαν κατ' έθιμο στην ύπαιθρο τα μελίσσια τους, τα οποία διατηρούσαν φυλαγμένα το υπόλοιπο διάστημα του χρόνου στις πεδιάδες.

Επιπλέον, σε ημερομηνίες μεγάλων γιορτών, όπως της 25ης Μαρτίου, και μέχρι τα τέλη Απριλίου, τα παιδιά έβγαιναν στους δρόμους και χτυπούσαν με μεταλλικά αντικείμενα ζωύφια και ερπετά, εφαρμόζοντας έτσι έναν οικολογικό τρόπο αντιμετώπισης των ενοχλητικών και επιζήμιων για την αγροτική παραγωγή οργανισμών. Μάλιστα, κυριαρχούσε η άποψη πως ειδικά τις ημέρες των σημαντικών γιορτών και επετείων οι… «εισβολείς» ήταν πιο εύκολο να καταπολεμηθούν.