ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Η ρωσική διαστημική οδύσσεια
© Sputnik/Ramil Sitdikov
ΘΕΜΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Η ρωσική διαστημική οδύσσεια

Στη Ρωσία, η Ημέρα του Κοσμοναύτη γιορτάζεται στις 12 Απριλίου. Ήταν τότε που, το 1961, τέθηκε σε τροχιά το πρώτο στον κόσμο διαστημόπλοιο-δορυφόρος «Βαστόκ» με άνθρωπο επιβάτη.
Ο δρόμος προς το διάστημα: από το «Μπαϊκανούρ» στο «Βαστότσνι»
Ορισμένοι ιδιαίτερα ένθερμοι θαυμαστές του διαστήματος και του κατορθώματος του Γιούρι Γκαγκάριν επινόησαν έναν πρωτότυπο τρόπο εορτασμού της Ημέρας του Κοσμοναύτη. Προτείνουν στις 12 Απριλίου να κυκλοφορούν οι άνθρωποι με λυτά κορδόνια. Αυτή η σκέψη γεννήθηκε με αφορμή μια διάσημη ιστορία. Όταν ο Γιούρι Γκαγκάριν έγινε δεκτός με επευφημίες στο αεροδρόμιο του Βνούκοβο, μετά την επιστροφή του στη Γη, περπατούσε πάνω στο κόκκινο χαλί που είχε στρωθεί προς τιμήν του προς τον ηγέτη της χώρας, Νικίτα Χρουστσόφ, και το συγκεντρωμένο πλήθος με λυτά κορδόνια. Αυτό το στιγμιότυπο μεταδόθηκε στην τηλεόραση, κι έτσι τα λυτά κορδόνια έκαναν την εικόνα του Γκαγκάριν ακόμη πιο ελκυστική και οικεία στους απλούς ανθρώπους. Σε αυτήν την ασυνήθιστη γιορτή αφιερώνονται διάφορα δρώμενα. Στις 12 Απριλίου 2013, οι κάτοικοι του Ομσκ διοργάνωσαν μια θεματική συγκέντρωση-αστραπή (flash mob). Οι καλλιτέχνες της πόλης συγκεντρώθηκαν στο διοικητικό κτίριο του Ομσκ κι έπειτα, έχοντας λύσει τα κορδόνια από τις μπότες τους, διέσχισαν την οδό που φέρει το όνομα του πρώτου κοσμοναύτη. 

Η Ημέρα του Κοσμοναύτη θα γιορταστεί με λαμπρότητα και το 2016. Δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη κάποιο δρώμενο με λυτά κορδόνια, αλλά παρ' όλα αυτά πρόκειται να διοργανωθούν πολλές άλλες εκδηλώσεις. Προς τιμήν των 55 ετών από την πρώτη πτήση του ανθρώπου στο διάστημα, σε όλη Μόσχα θα αναρτηθούν πάνω από 150 θεματικά πλακάτ και πινακίδες. Την ημέρα της γιορτής, στις 12 Απριλίου, θα εγκαινιαστεί στη ρωσική πρωτεύουσα το θεματικό τρένο «Διαστημικό». «Φέτος, για τους εορτασμούς της Ημέρας του Κοσμοναύτη, θα τοποθετηθούν 50 θεματικά πλακάτ σε στάσεις λεωφορείων της πρωτεύουσας. Η φωτογραφία του πρώτου κοσμοναύτη θα εμφανιστεί σε εκατοντάδες πινακίδες διαστάσεων 3Χ6, καθώς και σε 40 γιγαντοοθόνες κατά μήκος των δρόμων της πρωτεύουσας», όπως αναφέρουν από το αρμόδιο τμήμα ΜΜΕ και διαφήμισης.

Η Ημέρα του Κοσμοναύτη κατοχυρώθηκε με διάταγμα από τις 9 Απριλίου 1962. Ο Γκερμάν Τιτόφ, δεύτερος πιλότος-κοσμοναύτης της ΕΣΣΔ, πρότεινε την καθιέρωση της γιορτής, απευθύνοντας το αίτημά του στην κεντρική επιτροπή του ΚΚΣΕ.

Η πρώτη πτήση ανθρώπου στο διάστημα

Στις 12 Απριλίου 1961, οι Σεργκέι Καραλιόφ, Ανατόλι Κυριλόφ και Λεονίντ Βασκρεσένσκι διηύθυναν την εκτόξευση του πρώτου διαστημοπλοίου στον κόσμο. Στο πόστο του πρώτου πιλότου επελέγη ο ταγματάρχης Γιούρι Γκαγκάριν. Η πολυεπίπεδη εκτόξευση έγινε με επιτυχία. Μετά την αύξηση της ταχύτητας και το διαχωρισμό από το τελευταίο επίπεδο του αναλώσιμου συστήματος εκτόξευσης, το διαστημικό όχημα ξεκίνησε την ελεύθερη πτήση του σε τροχιά γύρω από τη Γη.

Η πρώτη πτήση του κοσμοναύτη διήρκεσε 1 ώρα και 48 λεπτά. Έχοντας ολοκληρώσει μια πλήρη περιστροφή γύρω από τη Γη, το διαστημόπλοιο προσγειώθηκε κοντά στο Σαράτοφ. Κι ενώ απείχε μόλις μερικά χιλιόμετρα από τη γη, ο Γκαγκάριν εκτινάχθηκε και προσγειώθηκε λίγο μακρύτερα από το όχημα.

Μέσα στα χρόνια που πέρασαν από την ημέρα της πρώτης πτήσης του Γιούρι Γκαγκάριν, στο διάστημα πήγαν περίπου 500 άνθρωποι από περισσότερες από 40 χώρες του κόσμου. Σε μερικές δεκαετίες, η εθνική τεχνολογία και ανάπτυξη του διαστήματος πέρασε από την εκτόξευση του πρώτου δορυφόρου στην κατασκευή διαστημικών σταθμών.

Σε αυτό το χρονικό διάστημα, εξετέλεσε την αποστολή του και το διαστημόπλοιο «Βαστόκ-2» με επιβαίνοντα τον κοσμοναύτη Γκερμάν Τιτόφ. Η πτήση του διήρκεσε πάνω από ένα εικοσιτετράωρο. Το επόμενο βήμα στην ανάπτυξη της εθνικής τεχνολογίας και ανάπτυξης του διαστήματος συντελέστηκε το 1964 με τη δημιουργία του διαστημοπλοίου με πολλές θέσεις «Βασχότ». Το πλήρωμα αυτού του διαστημοπλοιου βρισκόταν μέσα στο όχημα χωρίς τις διαστημικές στολές.

Το 1965, ο Αλεξέι Λεόνοφ μαζί με τον Πάβελ Μπελιάγιεφ ολοκλήρωσε μια πτήση στο διάστημα από το πόστο του δεύτερου πιλότου, στο διαστημόπλοιο «Βασχότ-2». Σε αυτήν την πτήση, ο Λεόνοφ εκτέλεσε την πρώτη στην ιστορία έξοδο προς το ανοιχτό διάστημα, διάρκειας 12 λεπτών και 9 δευτερολέπτων. Κατά την έξοδό του, επέδειξε εξαιρετικό κουράγιο, ιδιαίτερα στην κατάσταση της αστάθειας, όταν η φουσκωμένη διαστημική στολή εμπόδιζε την επιστροφή του στο διαστημόπλοιο. Ο Λεόνε κατόρθωσε να μπει από την πύλη, αιμορραγώντας από την υπερβολική πίεση της διαστημικής στολής. Για να το πετύχει αυτό, σκαρφάλωσε στην καταπακτή του οχήματος όχι με τα πόδια αλλά με το κεφάλι προς τα εμπρός, κατά παράβαση των οδηγιών.

Το 1975, οργανώθηκε η κοινή πειραματική πτήση των διαστημοπλοίων «Σαγιούζ» και «Απόλλων», η οποία έθεσε τις βάσεις για την ανάπτυξη της διεθνούς συνεργασίας στον τομέα της έρευνας και της αξιοποίησης του χώρου του διαστήματος για ειρηνικούς σκοπούς.

Ακολούθησε άλλη μια στιγμή ορόσημο στην προσπάθεια εξερεύνησης του διαστήματος. Το Φεβρουάριο του 1986 τέθηκε σε τροχιά ο διαστημικός σταθμός «Μιρ». Κατά τη διαδικασία εκμετάλλευσης του σταθμού, αναπτύχθηκε μια εξειδικευμένη τεχνολογία ιατρικής και βιολογικής ενίσχυσης των μακρόχρονων πτήσεων του ανθρώπου στο διάστημα και επετεύχθησαν απόλυτα ειρηνικά ρεκόρ διάρκειας της αδιάκοπης παραμονής του ανθρώπου υπό τις συνθήκες μιας διαστημικής πτήσης. Ο Βλαντίμιρ Τιτόφ άντεξε 366 ημέρες και ο Βαλέρι Παλιακόφ 438.

Γιουρτσίχιν: Η αστροναυτική έχει μεγαλύτερη ζήτηση από το παρελθόν
Σήμερα, ένας από τους κύριους στόχους της ρωσικής τεχνολογίας και ανάπτυξης του διαστήματος είναι η εκτόξευση του κοσμοδρομίου Βαστότσνι. Η κατασκευή του ξεκίνησε στην περιφέρεια Αμούρσκαγια, το 2012. Θα αποτελέσει το πρώτο εθνικό κοσμοδρόμιο για τους πολίτες και θα επιτρέψει την ενίσχυση της ανεξάρτητης πρόσβασης της Ρωσίας στο χώρο του διαστήματος. Η πρώτη εκτόξευση του κοσμοδρομίου ήταν προγραμματισμένη για τις 25 Δεκεμβρίου 2015, αλλά αργότερα αποφασίστηκε να μετατεθεί για το 2016 λόγω της απόκλισης της κατασκευής από τα σχέδια. Σύμφωνα με τελευταία στοιχεία, η πρώτη στην ιστορία εκτόξευση από το κοσμοδρόμιο Βαστότσνι πρόκειται να λάβει χώρα στις 27 Απριλίου 2016.

Στα μελλοντικά σχέδια συγκαταλέγεται και η κατάκτηση άλλων πλανητών. Το κρατικό διαστημικό κέντρο έρευνας και παραγωγής Μ. Β. Χρούνιτσεβα προετοίμασε και απέστειλε προς αξιολόγηση το προσχέδιο του συστήματος εκτόξευσης βαριάς κατηγορίας «Ανγκάρα Α5Β», το οποίο πρέπει να μεταφέρει το διαστημόπλοιο στην τροχιά της Σελήνης μέσα στο δεύτερο εξάμηνο του 2020, όπως γράφει η εφημερίδα «Ιζβέστιγια». Το Roscosmos σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει το «Ανγκάρα» σε αποστολή στη Σελήνη. Γι' αυτό το σκοπό, η διαδικασία που θα ακολουθηθεί θα περιλαμβάνει τέσσερα στάδια εκτόξευσης. Αρχικά, το «Ανγκάρα Α5Β» θα απογειωθεί με μια σεληνάκατο προσγείωσης και το διαστημικό ρυμουλκό της. Η δεύτερη εκτόξευση στην τροχιά θα γίνει από ένα ακόμη διαστημικό ρυμουλκό, το οποίο προσδένεται στη σεληνάκατο προσγείωσης μετά την κατεύθυνσή τους προς τη σεληνιακή τροχιά. Η τρίτη εκτόξευση στην τροχιά πραγματοποιείται από το βασικό διαστημόπλοιο με το πλήρωμα και η τελευταία, η τέταρτη, από ένα ακόμη διαστημικό ρυμουλκό το οποίο προσδένεται στο μεταφορικό όχημα.

Το 2016 η Ρωσία και όλος ο κόσμος θα γιορτάσουν τα 55 χρόνια της πρώτης πτήσης του ανθρώπου στο Διάστημα. Στη φωτoγραφία: Η κατασκευή του κοσμοδρομίου «Βαστότσνιι» στην περιοχή Αμούρ
Κι όσο για την κατάκτηση του Άρη, αυτή βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Η Ρωσία και η ΕΕ έχουν αρχίσει να κατακτούν μαζί το διάστημα. Η κοινή αποστολή ExoMars-2016 μπορεί να επιβεβαιώσει ή να διαψεύσει την ύπαρξη μεθανίου στην ατμόσφαιρα του Κόκκινου Πλανήτη. Αυτές οι έρευνες θα βοηθήσουν να απαντηθεί το αιώνιο ερώτημα: υπάρχει ή όχι ζωή στον Άρη; Στις 15 Μαρτίου, το Κέντρο Ελέγχου Πτήσεων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος επικοινώνησε με το διαστημικό σταθμό για την αναζήτηση ζωής στον Άρη ExoMars-2016. Πρόκειται για ένα μεγάλης ιστορικής σημασίας γεγονός. Μια μέρα πριν, το όχημα εκτόξευσης Proton M με τον πρώτο στην ιστορία της σύμπραξης ΕΕ και Ρωσίας σταθμό για την αναζήτηση ζωής στον Άρη ExoMars-2016 εκκίνησε με επιτυχία από το Μπαϊκονούρ.

Παρ' όλο που το 2016 συμπληρώνονται 55 χρόνια από την ημέρα της πρώτης πτήσης του ανθρώπου στο διάστημα, το ενδιαφέρον για τους άλλους πλανήτες και το επάγγελμα του κοσμοναύτη δε δείχνει να εξασθενεί. Οι κοινωνιολόγοι αναφέρουν πως ένας στους δύο Ρώσους ονειρεύεται να συμμετάσχει σε μια διαστημική πτήση. «Αν υπήρχε μια τέτοια δυνατότητα, δε θα το σκεφτόμουν ούτε για ένα δευτερόλεπτο», «Είναι ό, τι καλύτερο μπορεί να συμβεί σε έναν άνθρωπο για ολόκληρη τη ζωή του», ήταν μερικά από τα σχόλια μέσω των οποίων εξέφρασε την επιθυμία του να συμμετάσχει σε κάποια διαστημική πτήση το 50% των ερωτηθέντων μιας πανρωσικής έρευνας. Απ' ό, τι φαίνεται, το Roscosmos δε θα εμφανίσει ελλείψεις στο στελεχιακό δυναμικό του.

Το υλικό είναι παραγωγή της συντακτικής ομάδας του www.greece-russia2016.gr