ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Γιουρτσίχιν: Η αστροναυτική έχει μεγαλύτερη ζήτηση από το παρελθόν
© Sputnik/Vladimir Astapkovich
ΘΕΜΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Γιουρτσίχιν: Η αστροναυτική έχει μεγαλύτερη ζήτηση από το παρελθόν

Ο Ρώσος κοσμοναύτης, ελληνικής καταγωγής, Φιοντόρ Γιουρτσίχιν μίλησε για την προσωπική του εμπειρία εξόδου στο διάστημα και για το μέλλον των διαστημικών ταξιδιών στη ραδιοφωνική εκπομπή του Δημήτρη Λιάτσου στο Sputnik Express.

Φιόντορ Νικολάεβιτς, έχουν περάσει 55 χρόνια από τότε που ο πρώτος άνθρωπος πήγε στο διάστημα. Ήσασταν τότε, όπως λέτε, μικρό αγόρι. Πως τα βλέπετε εσείς ο έμπειρος κοσμοναύτης, Ήρωας της Ρωσίας, αυτά τα 55 χρόνια, που έχουν περάσει από τότε, που ο άνθρωπος ταξίδεψε στο διάστημα;

Ίσως στην αρχή πρέπει να μιλήσουμε για το έργο των επιστημόνων της Σοβιετικής Ένωσης  και των απλών ανθρώπων. Για φανταστείτε: η χώρα μετά το τεράστιο πόλεμο, μέσα στα ερείπια, που έχει χάσει σύμφωνα με διάφορα στοιχεία από 20 έως 30 εκατ. ανθρώπους,  ξαφνικά ήταν η πρώτη που έστειλε το πρώτο δορυφόρο και μετά το πρώτο άνθρωπο στο διάστημα. Αυτό ήταν ένα σοκ για όλο τον κόσμο. Είναι ο ηρωισμός του τεράστιου αριθμού ανθρώπων, που ονομαζόταν τότε Σοβιετική Ένωση, του σοβιετικού λαού, που συνέβαλε στο θρίαμβο όχι μόνο μιας χώρας, αλλά στο θρίαμβο της ανθρωπότητας, ένα άλμα στο διάστημα. Έρχονται στο νου μου τα λόγια όλων των τότε κορυφαίων σχεδιαστών, των μεγάλων σχεδιαστών, και βεβαίως το όνομα του Σεργκέι Πάβλοβιτς Κορολιόφ, διότι το δημιούργησε η ιδιοφυΐα του.

Η ρωσική διαστημική οδύσσεια

Η ιδιοφυΐα αυτού του ανθρώπου έγκειται  στο γεγονός ότι δημιούργησε πύραυλο, διάφορες τροποποιήσεις του οποίου "έβγαλαν" τον πρώτο δορυφόρο και τον πρώτο άνθρωπο στο διάστημα, πραγματοποίησαν πτήσεις στη Σελήνη, στην Αφροδίτη, στον Άρη. Αυτός ο πύραυλος που έχει τροποποιηθεί πολλές φορές, συνεχίζει να υπάρχει και μέχρι σήμερα. Γι' αυτό μπορούμε να πούμε ότι το δημιούργημα της ιδιοφυΐας ζει για αιώνες, κι αυτός ο πύραυλος θα ζει για αιώνες, το ξέρω σίγουρα. Βέβαια δεν είναι αυτό που δημιούργησε ο Κορολιόφ, αλλά η βασική ιδέα, το σχέδιο ανά βήματα — όλα αυτά δημιούργησαν οι συνάδελφοι του Κορολιόφ και ο ίδιος προσωπικά.

Την ημέρα αυτή, αναμφισβήτητα, θα θυμηθούμε τον Γιούρι Γκαγκάριν — για μένα είναι ο ήρωας νούμερο ένα όλων των εποχών. Όταν ήμουν μικρό αγόρι ονειρευόμουν να γίνω σαν κι' αυτόν. Για μας ο Γκαγκάριν είναι στο επίπεδο της λέξης «πρωταθλητής», πρώτος.

Αυτή την αντίληψη είχα ακόμα στο σχολείο: ο Γιούρι Γκαγκάριν είναι ο άνθρωπος που πραγματοποίησε τον άθλο και πήγε πρώτος στο διάστημα, πρώτος απ' όλη την ανθρωπότητα άνοιξε το δρόμο στο διάστημα. Ήδη, στα νιάτα μου, όταν ήμουν φοιτητής, αντιλήφθηκα κάτι άλλο: το κατόρθωμα του Γιούρι Γκαγκάριν, του πολίτη της χώρας του, είναι δυσανάλογα μεγαλύτερο, κατά τη γνώμη μου, από το κατόρθωμα του Γιούρι Γκαγκάριν, του πιλότου της πολεμικής αεροπορίας, ο οποίος έκανε την πρώτη πτήση. Να φανταστείτε, έχει ''πέσει'' πάνω του η παγκόσμια φήμη. Με τι αξιοπρέπεια και τι γοητευτικό χαμόγελο (υπάρχει και τέτοιος όρος «το χαμόγελο του Γκαγκάριν») κουβαλούσε αυτό το βάρος στους ώμους του — το βάρος του ανθρώπου τον οποίον αγαπά όλη η ανθρωπότητα. Γι αυτό ο Γιούρι

Γκαγκάριν πέτυχε δύο άθλους — τον άθλο του επαγγελματία του πιλότου της πολεμικής αεροπορίας, που πήγε πρώτος στο διάσημα, και τον άθλο του πολίτη, δηλαδή η δόξα δεν τον χάλασε. Και για μένα είναι ο άνθρωπος που μου χάρισε πρώτα το όνειρο, και μετά μου χάρισε το επάγγελμα.

Μετά τη πτήση αυτή τουλάχιστον δυο γενιές των σοβιετικών μικρών παιδιών 5-6 χρονών έβγαιναν έξω να παίξουν και έλεγαν: «Πετά-πετά ο πράσινος πύραυλος, και μέσα του είναι ο Γκαγκάριν  — απλό σοβιετικό  παλικάρι». Κατά πόσο η δική σας και η επόμενη γενιά έχει μεγαλώσει σε αυτό το πνεύμα;

Ασφαλώς, πρώτα απ όλα υπήρχε το πνεύμα της ρομαντικής, της ηρωικής πράξης. Όλα αυτά προσέλκυσαν τα βλέμματα πολλών νέων ανθρώπων σε αυτό το επάγγελμα. Λένε ότι το επάγγελμα του κοσμοναύτη ταυτίζεται με το όνομα του Γκαγκάριν. 

Σήμερα το επάγγελμα του κοσμοναύτη δεν είναι πλέον τόσο δημοφιλές ανάμεσα στα νέα παιδιά και έχει χάσει τη ρομαντική αύρα.

Η πρώτη πτήση ανθρώπου στο διάστημα

Στην πραγματικότητα το επάγγελμα του κοσμοναύτη σήμερα είναι πιο αναγκαίο για την ανθρωπότητα από ποτέ. Απλά το ότι έχει χάσει την ρομαντική του αύρα, και ίσως και την δημοσιότητα, σημαίνει ότι το επάγγελμα αυτό γίνεται πλέον συνηθισμένο.  Επιφέρει καρπούς σε μορφή πειραμάτων και αποτελεσμάτων αυτών. Τους καρπούς για την ανθρωπότητα σε μορφή νέων τεχνολογιών — για παράδειγμα τα τηγάνια τεφλόν (αντικολλητικά σκεύη), που έχουμε όλοι μας. Είναι οι τεχνολογίες που έρχονται από το διάστημα στον απλό άνθρωπο. Πάρτε για παράδειγμα τηλεπικοινωνίες, που υπάρχουν γύρω μας, την τηλεόραση, την κινητή τηλεφωνία. Ακόμη και διατραπεζικές συναλλαγές, άμεση μεταφορά χρημάτων από τη μία ήπειρο στην άλλη πραγματοποιείται σήμερα, χάρη στη δορυφορική επικοινωνία.

Ο άνθρωπος το αντιμετωπίζει κάθε μέρα. Δηλαδή η αστροναυτική σήμερα έχει μεγαλύτερη ζήτηση από χθες. Γι αυτό και η αστροναυτική σήμερα μετατοπίζεται  σε συνηθισμένη σφαίρα.

Ο Σεργκέι Κορολιόφ ονειρευόταν ότι κάποτε στο διάστημα θα στέλνουν με εισιτήρια κοινωνικού τουρισμού. Ίσως πραγματικά κάποτε θα ανοίξουν σημεία πώλησης εισιτηρίων για υποτροχιακές πτήσεις από τη μία ήπειρο στην άλλη: τότε δεν θα πετάμε πολλές ώρες, απλά θα επιβιβαζόμαστε στο αεροπλάνο στη Μόσχα και σε διάστημα 40 έως 50 λεπτών θα προσγειωνόμαστε στην Αυστραλία. Πολύ πιθανόν  θα είναι ένα συνηθισμένο ταξίδι.

Στην ουσία είναι ο εκμηδενισμός της απόστασης.

Εκμηδενισμός της απόστασης μεταξύ των ανθρώπων. Ξέρετε να πάτε για Σαββατοκύριακο κάπου στην Ανταρκτική, ή στην Αυστραλία, ή στη Νότια Αμερική και γρήγορα να επιστρέψετε.

Η αστροναυτική, όπως είπατε,έδινε πολλά σε χώρες, που είχαν αναπτύξει τα διαστημικά προγράμματα. Τουλάχιστον τώρα οι περισσότερες πτήσεις στο διάστημα πραγματοποιούνται με τη βοήθεια των ρωσικών πυραύλων. Για πόσο ακόμα θα συνεχίζεται αυτή η κατάσταση;

Η αστροναυτική βιομηχανία των ΗΠΑ δεν γνωρίζει "εφυσηχασμό": δημιουργούν δικά τους διαστημικά σκάφη. Η Κίνα εκσυγχρονίζει αυτά που ήδη έχει. Οπότε είναι ένα αναγκαστικό διάλειμμα στα προγράμματα διαφόρων χωρών. Πρέπει να πούμε ειλικρινά ότι και η Ρωσία δεν παραμένει αδρανής — είναι σε εξέλιξη ένα νέο επανδρωμένο διαστημόπλοιο μεταφορών, το διαστημόπλοιο του μέλλοντος. Ελπίζουμε ότι θα είναι εξίσου αξιόπιστο και περιζήτητο, όπως και  το «Σογιούζ».

Το «Σογιούζ» τότε δημιουργήθηκε με ορίζοντα "ζωής" 10-15 ετών, ενώ  μας εξυπηρετεί πιστά για διάστημα άνω των 40 ετών, αποτελώντας το πιο αξιόπιστο πρόγραμμα μεταφοράς ανθρώπων και εξοπλισμού, το οποίο έχει εκσυγχρονιστεί και κατ' αυτόν τον τρόπο έχει διατηρήσει τη "νεότητά" του. Ταυτόχρονα όμως διατήρησε την αξιοπιστία εκείνου του σκάφους που δημιούργησαν οι γονείς μας.

Φιόντορ Νικολάεβιτς, ως άνθρωπος που περπατάει στη γη, επιπλέον είμαι και δημοσιογράφος, πείτε μου, είναι αλήθεια ότι οι Αμερικάνοι σε λίγο, το 2017, αν δεν κάνω λάθος, θα στείλουν τέσσερις άντρες και τέσσερις γυναίκες στον Άρη; Δεν μπορώ να καταλάβω, είναι δυνατόν να γίνει σήμερα.

Το 2016 η Ρωσία και όλος ο κόσμος θα γιορτάσουν τα 55 χρόνια της πρώτης πτήσης του ανθρώπου στο Διάστημα. Στη φωτoγραφία: Η κατασκευή του κοσμοδρομίου «Βαστότσνιι» στην περιοχή Αμούρ

Μπορώ να σας πω με ακρίβεια ότι το 2017 κανένας δεν θα πάει στον Άρη. Είναι σίγουρο. Δεν είναι έτοιμη σήμερα  η ανθρωπότητα, οποιοδήποτε κράτος, ακόμη και τόσο δυνατό όσο οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής ή Ρωσία, από μόνο του να δημιουργήσει ένα τέτοιο έργο. Υπάρχουν όνειρα για αυτό, και επιπλέον διεξάγονται μελέτες σε αυτή τη κατεύθυνση.

Το διαστημόπλοιο το οποίο εμείς στέλνουμε στη τροχιά της Γης από μόνο του ζυγίζει επτά τόνους. Είναι τρεις άνθρωποι μέσα του. Αυτό "δένει" στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Για να πάει προς τον Άρη, ο σταθμός μαζί με τον άνθρωπο πρέπει να έχει τις διαστάσεις του ΔΔΣ (Διεθνής Διαστημικού Σταθμού). Με το ίδιο βάρος, και το ίδιο μέγεθος. Φαντάζεστε τι κοστίζει αυτό; Τον σταθμό αναπτύσσουν 16 χώρες, που παίρνουν μέρος σε αυτό το πρόγραμμα, εμείς δουλεύουμε με αυτό το σταθμό. Πρακτικά, η πρώτη εκτόξευση του τμήματος της πρώτης μονάδας του σταθμού πραγματοποιήθηκε το 1998. Σήμερα έχουμε το 2016, και αποφασίστηκε η παράταση των διεργασιών στο σταθμό μέχρι και το 2024. Και εσείς ετοιμαστήκατε για τον Άρη το 2017! Το κάθε τμήμα κατασκευαζόταν μερικά χρόνια. Χρειάζεται τεράστιος αριθμός δοκιμών. Μπορείτε να μου πείτε σε ποιο εργοστάσιο κατασκευάστηκαν αυτές οι μονάδες;

Όχι, δεν είμαι έτοιμος. Είναι, κατά τη γνώμη μου, κάποιο πληροφοριακό κόλπο.

Μπορεί. Εάν είναι κόλπα με σκοπό να μιλήσουμε και μόνο, εγώ είμαι εναντίον τους. Δεν ξέρω καν πώς να το ονομάσω.

Δεν είναι η σφαίρα όπου μπορείς να λες πράγματα που δεν "στέκουν".

Εάν αυτό γίνεται με σκοπό να προσελκύσουν την προσοχή στο πρόβλημα, τότε αυτό μπορεί να δικαιολογηθεί. Αλλά θα το ξαναπώ, η αποστολή στον Άρη για τον άνθρωπο είναι ένα πολύ δύσκολο πρόγραμμα. Οι επιστήμονες εργάζονται πάνω σε αυτό. Μπορώ να σας πω για τα προγράμματα που διεξάγει το Ινστιτούτο Ιατρικών και Βιολογικών Προβλημάτων.

Κριτήρια επιλογής για τους υποψήφιους κοσμοναύτες

«Μαρς-500» είναι το πρόγραμμα, μέσα στο οποίο ένα υποτιθέμενο πλήρωμα εκτελεί την αποστολή στον Άρη, βρίσκοντας στο κλειστό χώρο στη Γη. Ερευνούμε τις ψυχολογικές πτυχές, φυσιολογικές. Αυτοί τρώνε κονσερβοποιημένο φαγητό και διάφορα συμπυκνώματα, δουλεύουν σε αντίξοες συνθήκες επικοινωνίας, με τη μόνη διαφορά — η έλξη της βαρύτητας. Κατά τα άλλα υπάρχουν πάρα πολλές πτυχές που μοιάζουν με αυτή τη αποστολή. Το Ινστιτούτο των Ιατρικών και Βιολογικών προβλημάτων, το επαναλαμβάνω, σε συνεργασία με τα προγράμματα του «Ροσκόσμος» διεξάγει τέτοιες έρευνες.

Παρόμοιες έρευνες διεξάγουν και οι Αμερικανοί, και άλλοι εταίροι μας. Στο επαγγελματικό κόσμο της εξερεύνησης του διαστήματος, σας διαβεβαιώ, όλοι έχουν την σαφή αντίληψη ότι η αποστολή στον Άρη — δεν είναι υπόθεση μιας χώρας, είναι υπόθεση ολόκληρης ομάδας διαφόρων χωρών.

Γι αυτό επιστρέφοντας στο θέμα, έχουμε το διεθνή διαστημικό πρόγραμμα, το Διεθνής Διαστημικό Σταθμό. Δεκαέξι διαφορετικές χώρες, 16 διαφορετικοί εταίροι, είναι ένα λαμπρό παράδειγμα το πώς άνθρωποι με διαφορετικό υπόβαθρο (νοοτροπία, απόψεις, γλώσσες, κουλτούρα) μπορούν να εργαστούν μαζί για το καλό της ανθρωπότητας, και να έχουν ένα θετικό αποτέλεσμα.

Φιόντορ Νικολάεβιτς, άλλη ερώτηση. Η πολιτική κατάσταση στον κόσμο σήμερα είναι πολύ δύσκολη, και οι σχέσεις μεταξύ της Ρωσίας και της Αμερικής δεν είναι οι καλύτερες. Επηρεάζει αυτό σε κάποιο βαθμό το δικό σας τομέα;

Βεβαίως. Όπως σας είπα, αποφασίστηκε η παράταση του προγράμματος του Διεθνή Διαστημικού Σταθμού μέχρι το 2024. Και είναι η μακροπρόθεσμη προοπτική και μόνο από κοινού εκμετάλλευση. Να φανταστείτε ότι το καύσιμο μεταφέρεται στο Σταθμό μόνο από ρωσικά πλοία, ο αέρας σήμερα μεταφέρεται μόνο από ρωσικά πλοία, αρχίζουν να λειτουργούν νέα αμερικανικά φορτηγά πλοία, λειτουργούσε το ευρωπαϊκό φορτηγό πλοίο, τώρα λειτουργούν τα ιαπωνέζικα. Όσον αφορά την πολιτική, δυστυχώς, οποιαδήποτε απρόσεκτη κίνηση των πολιτικών, μάλλον, μπορεί να επηρεάσει ένα τέτοιο πρόγραμμα.    

Θα το επαναλάβω, ο Σταθμός είναι το ''σχολείο'' που μας δείχνει το πώς πολλές διαφορετικές χώρες μπορούν να δουλεύουν μαζί και να έχουν ένα τέλειο αποτέλεσμα. Εμείς οι κοσμοναύτες διαφόρων εθνικοτήτων μιλούσαμε για το ότι πρέπει να κατασκευαστεί ένας μεγάλος διαστημικός σταθμός, και να βάλουμε εκεί όλους τους πολιτικούς, για να δουν, πόσο καταπληκτικός είναι ο πλανήτης μας, και έως ότου δεν λάβουν μια ενιαία λύση, για το πώς να δουλεύουμε, να μην τους φέρουμε πίσω.

Είχαμε μια τέτοια ενδιαφέρουσα συζήτηση, και ένας Αμερικανός συνάδελφός μου, κοσμοναύτης και φίλος είπε: «Καλύτερα να τους αφήσουμε εκεί».

Να τους αφήσουμε εκεί. Μέχρι να καταλάβουν.

Ας θαυμάζουν τον πλανήτη μας, και εμείς θα τον φτιάξουμε τον πλανήτη.

Ξέρεται ότι συχνά κάνω εκθέσεις φωτογραφίας, και όλες αυτές ονομάζονται «Το σπίτι μας — η Γη». Πραγματικά, αυτός ο πλανήτης είναι το σπίτι μας, και προς το παρόν δεν υπάρχει άλλο. Θα πάμε στον Άρη, ή δεν θα πάμε στον Άρη — άλλο σπίτι, σπίτι όμως,  δεν θα υπάρχει. Διότι όταν ο άνθρωπος θα πάει στον Άρη, αυτό θα είναι η δουλειά του, δεν θα είναι σπίτι. Το σπίτι είναι ο πλανήτης Γη.

Ήσασταν στο διάστημα όχι μία φορά, όχι δυο. Έχετε κάνει πολλές φωτογραφίες — το ξέρω, έχω πάει στην έκθεσή σας. Είναι υπέροχες φωτογραφίες. Πως φαίνεται από εκεί, από το διάστημα ο πλανήτης μας;

Ο Γιούρι Γκαγκάριν, ο πολίτης της Σοβιετικής Ένωσης και του πλανήτη Γη, όταν έκανε το κύκλο του πλανήτη, είδε το πόσο μικρός, πόσο εύθραυστος και πόσο όμορφος είναι. Δεν έχω να προσθέσω τίποτα, ο καθένας μας το βλέπει. Και ένα άλλο που έχω ακούσει από πολλούς κοσμοναύτες  είναι μια σημαντική σκέψη: ο καθένας μας πάει πάνω ως πατριώτης της χώρας του — αυτό είναι πολύ καλό, αλλά επιστρέφουμε από κει ως πατριώτες του πλανήτη μας. Και αυτό είναι επίσης πολύ καλό.

Είπατε για την έκθεση. Πηγαίνω συχνά στην Ελλάδα, και όταν βλέπουν τις φωτογραφίες μου, πάντα μου λένε: να κάνουμε έκθεση. Αλλά δυστυχώς όλα τελειώνουν στα λόγια. Και αυτό συνεχίζεται σχεδόν 15 χρόνια. Μάλλον είναι το πνεύμα του λαού μας.

Εγώ μέσα από την εκπομπή μου θα κάνω το εξής: για να ακουστεί και στην Θεσσαλονίκη, και σε όλη μας την Μακεδονία, ότι οι πατριώτες της χώρας τους πάνε στο διάστημα, ενώ επιστρέφουν ως πατριώτες του πλανήτη Γη. Σας συγχαίρω ειλικρινά και όλους τους κοσμοναύτες, που κάνουν μια χρήσιμη, ηρωική δουλειά. Διότι ίσως δεν είναι ίδιοι οι κίνδυνοι που υπήρχαν πριν από 50 χρόνια, και όμως είναι διάστημα.

Επιτρέψτε μου να συγχαρώ όλους τους συναδέλφους  με την επαγγελματική μας γιορτή και όλους τους ανθρώπους να συγχαρώ για αυτή τη καταπληκτική μέρα. Είναι η μέρα όταν ο άνθρωπος άνοιξε το δρόμο προς το διάστημα. Στις 12 Απριλίου ο Γιούρι Γκαγκάριν το έκανε.

Και σε όλους τους απλούς πολίτες θα ήθελα να πω και κάτι άλλο: ο καθένας μας είναι, επίσης, κοσμοναύτης, διότι όλοι εμείς βρισκόμαστε στο ίδιο ''πλοίο'', που ονομάζεται πλανήτης Γη, και μέσα σε ένα χρόνο κάνουμε έναν κύκλο γύρω από τον Ήλιο. Για να είναι αυτό αιώνιο, για να ζει ο καθένα μας σε αυτό το ''πλοίο'' άνετα, αναπαυτικά, πρέπει να προστατεύσουμε αυτό το πλοίο, να το διακοσμήσουμε, να πολλαπλασιάσουμε τα πλούτη του. Διότι σε αυτό το ''πλοίο'' θα ζήσουν τα παιδιά μας.

Ευχαριστώ. Σας συγχαίρω και πάλι.