ΚΟΙΝΩΝΙΑ
ΓΚΟΥΜ:Από τους ξύλινους δίσκους στο εμπορικό κέντρο
© Sputnik/ Vladimir Astapkovich
ΘΕΜΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΓΚΟΥΜ: Από τους ξύλινους δίσκους στο εμπορικό κέντρο

Η ιστορία του ΓΚΟΥΜ, μιας αγοράς όπου κάποτε οι μικροπωλητές πωλούσαν στα γρήγορα την πραμάτεια τους μέσα σε ξύλινους δίσκους και αργότερα έγινε ένα από τα μεγαλύτερα εμπορικά κέντρα στη Ρωσία.

Το σημείο στο οποίο βρίσκεται σήμερα το ΓΚΟΥΜ, προσήλκυε ανέκαθεν τους εμπόρους. Η οδός Βέτοσνι, όπως λέγονταν τότε ο δρόμος, ήταν ένα από τα κύρια εμπορικά σημεία στη Μόσχα.

Τον 17ο αιώνα, σχεδόν όλο το λιανεμπόριο και το χονδρεμπόριο γίνονταν στα καταστήματα των εμπόρων στην Κόκκινη Πλατεία. Εξωτερικά τα καταστήματα που ήταν "παρατεταγμένα" στη σειρά δεν διέφεραν μεταξύ τους. Ήταν μικρά και ξύλινα, χωρίς ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ύφος, ενώ το υλικό κατασκευής τους ήταν και η κύρια αιτία που προκαλούσε προβλήματα, με καταστροφικές συνέπειες. Το χειμώνα με το δριμύ ψύχος, οι έμποροι στην προσπάθειά τους να ζεσταθούν, χρησιμοποιούσαν αυτοσχέδιες σόμπες και άλλες χειροποίητες "κατασκευές" οι οποίες δεν ανταποκρίνονταν σε κανένα πρότυπο πυρασφάλειας, με αποτέλεσμα να προκαλούνται πυρκαγιές. Εξαιτίας αυτών, οι έμποροι ήταν υποχρεωμένοι να κατασκευάζουν εκ νέου ή να αποκαθιστούν τα ξύλινα καταστήματά τους, αρκετές φορές.

© Sputnik/Ekaterina Chesnokova

Όλα αυτά θα αλλάξουν το 1815 όταν ξεκίνησε η ανέγερση του κτιρίου που θα στέγαζε τα καταστήματα των εμπόρων που ήταν το ένα δίπλα στο άλλο. Το σχέδιο του κτηρίου ανήκει στον διάσημο αρχιτέκτονα Μποβέ, ο οποίος είχε, επίσης, σχεδιάσει το Ιπποδρόμιο της Μόσχας, το θέατρο Μπολσόι και άλλα γνωστά κτήρια.

Για αρκετές δεκαετίες τα νέα αυτά εμπορικά καταστήματα που βρίσκονταν στη σειρά, βρίσκονταν στο επίκεντρο του αγοραστικού ενδιαφέροντος.  Στη συνέχεια, όμως, ως κατασκευές άρχισαν να υφίστανται φθορές. Οι  ιδιοκτήτες δεν ήθελαν να ξοδέψουν χρήματα για να τα επισκευάσουν, με αποτέλεσμα το κτήριο, σταδιακά, να καταρρέει: Πότε έπεφταν οι σοβάδες πάνω στους πελάτες και πότε άνοιγαν τρύπες στο πάτωμα.  Μάλιστα, ένα χαρακτηριστικό περιστατικό είναι αυτό με μία νεαρή Μοσχοβίτισα η οποία την ώρα που δοκίμαζε το βελούδινο φόρεμα της, βρέθηκε στον κάτω όροφο επειδή υποχώρησε το σάπιο πάτωμα. Φορώντας το φόρεμα που δεν πρόφθασε να πληρώσει και με το πόδι σπασμένο  διακομίστηκε στο νοσοκομείο. Ο ιδιοκτήτης του καταστήματος δεν ζήτησε από την πελάτισσα να του πληρώσει το φόρεμα.

Η κατάσταση αυτή με τις φθορές δεν μπορούσε να συνεχισθεί, κι έτσι, το 1888 προκηρύχθηκε  διαγωνισμός για την κατασκευή ενός νέου  κτιρίου, που θα στέγαζε τα εμπορικά καταστήματα. Το παλιό κτίριο, κατεδαφίστηκε  γρήγορα, αλλά η κατασκευή του νέου κτηρίου διήρκεσε αρκετά χρόνια.

© Valeriy Shustov

Τα εγκαίνια του νέου κτιρίου έγιναν στις 2 Δεκεμβρίου του 1893 και είχαν εορταστικό χαρακτήρα. Το νέο κτίριο δεν ήταν απλά ένας εμπορικός χώρος, αλλά και ένας χώρος κοσμικός, στον οποίο τριγυρνούσαν  κομψές κυρίες και ευγενικοί κύριοι, ενώ τον επισκέπτονταν ολόκληρες οικογένειες κάνοντας μια "εκδρομή"  για να δουν το κτήριο και τα είδη προς πώληση. Οι καθρέφτες και τα ακριβά πολυτελή έπιπλα του κτηρίου, εντυπωσίαζαν τους επισκέπτες.

Πολλά πράγματα που σήμερα θεωρούνται συνηθισμένα, είχαν εμφανισθεί ακριβώς εκείνη την περίοδο. Έτσι, στο νέο κτήριο για πρώτη φορά, οι έμποροι  άρχισαν να χρησιμοποιούν τα καρτελάκια πάνω στα οποία αναγράφονταν οι  τιμές των εμπορευμάτων. Μέχρι τότε, ζητούσαν ό,τι ήθελαν. Με τα καρτελάκια, τα πάντα ήταν ξεκάθαρα και ουδείς είχε τη δυνατότητα να "παζαρέψει".

Ένας από τους βασικούς κανόνες του νέου εμπορικού κέντρου έλεγε ότι «ο πελάτης έχει πάντα δίκιο». Μεταξύ των καινοτομιών του εμπορικού κέντρου, ήταν και η καθιέρωση το πρώτου βιβλίου παραπόνων και προτάσεων.

© Sputnik/

Ο "χρυσός αιώνας" του υποδειγματικού αυτού εμπορικού κέντρου της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, διήρκεσε αρκετές δεκαετίες. Τα δύσκολα χρόνια άρχισαν μετά την επανάσταση. Το κτήριο εθνικοποιήθηκε  και όλες οι εμπορικές συναλλαγές μέσα σε αυτό σταμάτησαν. Το κτήριο, που ήταν κάποτε  γεμάτο κόσμο, όπου οι έμποροι εξέθεταν προσεκτικά τα εμπορεύματα τους, γέμισε με γραφεία και τηλέφωνα. Εγκαταστάθηκαν  δημόσιοι υπάλληλοι.  Ο εμπορικός αυτός χώρος μετατράπηκε σε χώρο δημοσίων υπηρεσιών, που δεν μπορούσε να είναι φωταγωγημένος. Οι  φωταψίες κρίθηκαν  ακατάλληλες. Σε μερικά χρόνια οι δημόσιοι υπάλληλοι  έφυγαν από το κτήριο, καθώς αποφασίστηκε να ξαναγίνει  εμπορικό κέντρο. Τα είδη που πουλούσαν ήταν πολύ περιορισμένα (κυρίως πουλούσαν χαρτικά και είδη γραφείου). Παρόλα αυτά το εμπορικό κέντρο, απόκτησε την  πομπώδη ονομασία  Κρατικό Πολυκατάστημα, ή σε συντομογραφία ΓΚΟΥΜ.

Κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου, οι εγκαταστάσεις του ΓΚΟΥΜ χρησιμοποιήθηκαν και πάλι για τις ανάγκες του κράτους. Το Κρατικό Πολυκατάστημα (ΓΚΟΥΜ) έχει άμεση σχέση με ένα θρυλικό μήνυμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου (σ.σ. Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου). Πρόκειται για το μήνυμα  που διάβασε από το κτήριο αυτό, στις 9 Μαΐου 1945, ο εκφωνητής Λεβιτάν,  μέσω του οποίου όλοι έμαθαν για την άνευ όρων παράδοση της ναζιστικής Γερμανίας. Τότε άρχισε και η  ειρηνική ζωή.          

Στα πρώτα χρόνια μετά τον πόλεμο, οι αρχές δεν είχαν τον χρόνο να ασχοληθούν με το ΓΚΟΥΜ. Λίγους μήνες  αργότερα, μετά την κηδεία του Στάλιν, αποφάσισαν να επανεκκινήσουν την εμπορική δραστηριότητα. Το 1953 θεωρείται η χρονιά, της δεύτερης  ''γέννησης'' του ΓΚΟΥΜ. Όταν άνοιξε και πάλι το πολυκατάστημα, ο κόσμος που ήθελε να το επισκεφθεί είχε σχηματίσει μια τόσο μεγάλη ουρά που χρειάσθηκε να παρέμβει η αστυνομία. Την περίοδο Μπρέζνιεφ, είχαν μαζευτεί και πάλι ''γκρίζα σύννεφα'' πάνω από το ΓΚΟΥΜ, καθώς οι  αρχές ήθελαν να το κατεδαφίσουν με το πρόσχημα ότι βρίσκονταν πολύ κοντά στο μαυσωλείο (σ.σ. του Λένιν). Η σύζυγος όμως ενός από τους υψηλόβαθμου κομματικού αξιωματούχου, πρότεινε να γίνει ένα κατάστημα μόδας.

© Sputnik/Ekaterina Chesnokova

Το 1985 ολοκληρώθηκε η ανακατασκευή του κεντρικού κτιρίου και το 1987 εντάχθηκαν στο ΓΚΟΥΜ, όλα τα καταστήματα της πόλης, καθώς και το  παντοπωλείο «Ελίσεγιεφσκι». Το 1993 άνοιξε η κεντρική πόρτα του πολυκαταστήματος, κι έτσι η είσοδος σ' αυτό γίνεται και από την Κόκκινη Πλατεία.

Σήμερα στο ΓΚΟΥΜ μπορείς να αγοράσεις σχεδόν τα πάντα. Στο πολυκατάστημα αυτό, εκτός από τα πολυάριθμα εμπορικά περίπτερα, υπάρχουν υποκατάστημα τράπεζας, ανθοπωλείο, εστιατόρια, καφετέριες, κινηματογράφος, κιόσκια στα οποία πωλούν παγωτό και φαρμακείο. Επιπλέον, αποτελεί ένα πολύ γνωστό σημείο συνάντησης, καθώς συχνά οι άνθρωποι κανονίζουν να συναντηθούν στο περίφημο σιντριβάνι που βρίσκεται στο κέντρο του ΓΚΟΥΜ.