ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Οι μοναχοί του Αγίου Όρους είναι οι φύλακες της πίστης, της ειρήνης και του χρόνου
© Sputnik/Sergey Pyatakov
ΘΕΜΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Οι μοναχοί του Αγίου Όρους είναι οι φύλακες της πίστης, της ειρήνης και του χρόνου

Όταν επισκέπτεσαι το Άγιον Όρος, νιώθεις ότι εισέρχεσαι σε έναν άλλον κόσμο: Η εντύπωση που σου προκαλεί είναι ανεξίτηλη και μένει για πάντα "χαραγμένη" στη μνήμη σου. Βρίσκεσαι σε έναν άλλον κόσμο, που ζει μακριά από τα εγκόσμια, σε μια άλλη ''διάσταση'' στο χώρο και το χρόνο, αλλά που είναι στενά συνδεδεμένος με την εποχή μας. Είναι ένα τμήμα του Βυζαντίου, που διαφυλάσσει από το τότε μέχρι σήμερα όλες τις παραδόσεις, έχοντας ως κύριο πλούτο του, τον άνθρωπο.

Οι μοναχοί

«Που θα τα δημοσιεύσεις; Στο διαδίκτυο;. Τότε δεν μπορείς να φωτογραφίσεις τους μοναχούς! Μόνο από μακριά, ώστε να μη φαίνονται τα πρόσωπα τους. Δεν θέλουν την δημοσιότητα», είναι η απάντηση που μας δίνει ο μοναχός Αρσένιος από την Μονή Βατοπεδίου, όταν του ζητάμε άδεια να κάνουμε ρεπορτάζ, καθώς αντικαθιστά τον Ηγούμενο της Μονής, αρχιμανδρίτη Εφραίμ που λείπει.

Η Μονή Βατοπεδίου, είναι μια από τις πλέον γνωστές μονές στη Ρωσία, χάρη σ' ένα ιερό χριστιανικό κειμήλιο, την Αγία Ζώνη της Θεοτόκου, η οποία είχε μεταφερθεί για προσκύνημα στην Ρωσία το 2011, με πρωτοβουλία του Αρχιμανδρίτη Εφραίμ. Τη Μονή επισκέπτονται δεκάδες προσκυνητές για να προσκυνήσουν την Αγία Ζώνη, ενώ οι μοναχοί μπορούν να επιτρέψουν το προσκύνημα της σε μεμονωμένους προσκυνητές που αποφάσισαν να μπουν στη Μονή Βατοπεδίου, ενώ πήγαιναν να επισκεφθούν άλλη μονή.

© Sputnik/Sergey Pyatakov

Οι μοναχοί του Αγίου Όρους, δεν έχουν καμία σχέση με την αντίληψη που έχει συνήθως ο κόσμος για αυτούς, που θωρεί ότι είναι άνθρωποι κλειστοί και απόμακροι. Αντιθέτως, όλοι τους είναι πολύ ανοιχτοί άνθρωποι, άνθρωποι που γνωρίζουν πολλά και πολύ ενδιαφέροντες συζητητές, έτοιμοι να ακούσουν τον καθένα.

Η ημέρα του μοναχού είναι πλήρως προγραμματισμένη, κανείς δεν χάνει τον χρόνο του. Υπάρχει και χρόνος ανάπαυσης. Οι μοναχοί, παρότι διάγουν ένα ασκητικό τρόπο ζωής, γνωρίζουν καλά τι συμβαίνει έξω από τη μονή τους, αλλά και έξω από τη επικράτεια του Αγίου Όρους, έχουν άποψη για τα «τρέχοντα γεγονότα της εποχής μας» και δεν την κρύβουν.

Οι επισκέψεις υψηλών προσκεκλημένων, δεν διαταράσσουν την μοναστική ζωή, παρότι έχουν αρχίσει οι απαιτούμενες προετοιμασίες εν όψει της επίσκεψής του προέδρου της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν και του προκαθήμενου της Ρωσικής Ορθοδόξου Εκκλησίας Πατριάρχη Κύριλλου. Στη μονή Βατοπεδίου, που είναι το κέντρο της μοναστικής ζωής της Ορθοδοξίας, το ενδιαφέρον για την επίσκεψη του πολιτικού και θρησκευτικού ηγέτη της μεγαλύτερης ορθοδόξου χώρας είναι μεγάλο. Όλοι ρωτούν: «Πότε θα έρθουν; Ποιο είναι το πρόγραμμα; Πότε θα έρθουν στο Άγιο Όρος;».

Οι νέες τεχνολογίες

Επί εκατοντάδες χρόνια στη Μονή Βατοπεδίου, όπως και στις άλλες μονές, έχει επικρατήσει ένας μετρημένος τρόπος ζωής, αλλά είναι εμφανής η επίδραση της εποχή μας. Έχουν τη δική τους πυροσβεστική και την δική τους αστυνομία «για κάθε ενδεχόμενο». Οι μοναχοί, ένα χρειαστεί επικοινωνούν μεταξύ τους με «γουόκι- τόκι». Πολλοί έχουν σύγχρονα μέσα επικοινωνίας, κινητά τηλέφωνα, smartphones, χρησιμοποιούν το διαδίκτυο και το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο.

© Sputnik/Sergey Pyatakov

«Σημασία έχει πως τα χρησιμοποιείς. Σημασία έχει να μην τα χρησιμοποιείς για κακό. Έχουμε κάποιους περιορισμούς, δεν μπορούμε να χρησιμοποιούμε τα κινητά στην εκκλησία, στην τράπεζα», μου λέει ένας μοναχός. Υπάρχουν δηλαδή ώρες στις οποίες ο μοναχός δεν απαντά στο τηλέφωνο.

Η τράπεζα

Τα σύγχρονα μέσα επικοινωνίας συνυπάρχουν με τα μαρμάρινα πεταλόσχημα τραπέζια, τα οποία κατά την παράδοση προέρχονται από τη Μονή του Στουδίου της Κωνσταντινουπόλεως και μεταφέρθηκαν στη Μονή Βατοπεδίου μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης.

Οι τοιχογραφίες έχουν γίνει στα τέλη του 18ου αιώνα «στις 24 Δεκεμβρίου του 1876» όπως μπορεί να διακρίνει κανείς σε μία από αυτές.

Στην μονή κατά την διάρκεια της Σαρακοστής, υπάρχει μόνο μία τράπεζα ημερησίως, ενώ τον υπόλοιπο χρόνο υπάρχουν συνήθως δύο, η μία μετά τον Όρθρο και η άλλη μετά τον Εσπερινό. Οι μοναχοί δεν επιτρέπεται να συζητούν και να κάνουν θόρυβο όταν κάθονται στην τράπεζα, τρώνε αφού προσευχηθούν και δεν επιτρέπεται να φάνε πριν ολοκληρώσουν την προσευχή τους.

© Sputnik/Yuriy Kaver

Η μοναστηριακή διατροφή δεν περιλαμβάνει το κρέας, αλλά το ψάρι, εφόσον δεν είναι ημέρες νηστείας, δεν απαγορεύεται. Στο τραπέζι υπάρχει οπωσδήποτε νερό, μηλόξυδο, και οίνος ο οποίος επιτρέπεται σε μέτριες ποσότητες. Ως φαγητό προσφέρουν, ψωμί, πατάτες, ρύζι, κρεμμύδι, φέτα, οπωροκηπευτικά και φρούτα εποχής, αγγούρι, πορτοκάλια, μούσμουλα, ακτινίδια, ενώ στις εορτές προσφέρεται γλυκό και επιδόρπιο. Παρότι το φαγητό είναι «φτωχικό», δεν σημαίνει ότι οι μοναχοί και οι προσκυνητές διακατέχονται από ένα αίσθημα πείνας.

Οι προσκυνητές βοηθούν τους μοναχούς να στρώσουν τα τραπέζια και αφ' ότου γευματίσουν να τα μαζέψουν.

Οι προσκυνητές

Καθημερινά την Μονή Βατοπεδίου επισκέπτονται δεκάδες προσκυνητές. Πολλοί έχουν επισκεφθεί αρκετές φορές το Άγιο Όρος, καθώς είναι έντονές οι εντυπώσεις που τους προκαλεί. Στους προσκυνητές που φθάνουν τους προσφέρουν φαγητό καθώς φθάνουν πεινασμένοι μετά το ταξίδι τους.

Οι μοναχοί ξεναγούν τους προσκυνητές στη Μονή, τους αφηγούνται την ιστορία της. Μεταξύ των προσκυνητών είναι πολλοί έλληνες, ρουμάνοι, μολδαβοί και ρώσοι. Παρότι η Μονή είναι ελληνική, έχει και ρώσους μοναχούς και ρουμάνους.

Οι προσκυνητές μένουν σε κελιά, τα οποία ελάχιστα διαφέρουν, από τα δωμάτια ενός συνηθισμένου μη ακριβού ξενοδοχείου.

Η Βιβλιοθήκη

Στη Μονή υπάρχουν περισσότερα από 1500 χειρόγραφα και μερικές χιλιάδες παλαιά βιβλία. Ανάμεσα τους βρίσκεται και η «Γεωγραφία» του Πτολεμαίου Κλαύδιου του 11ου αιώνα. Στους προσκυνητές δείχνουν τα φωτοαντιγραφικά του αντίτυπα, όπως και τα βιβλία του βυζαντινού αυτοκράτορα Ιωάννη ΣΤ' Κατακουζηνού.

Στην βιβλιοθήκη δεν έχουν πρόσβαση όλοι οι μοναχοί, καθώς απαιτείται ειδική άδεια από την διεύθυνση της Μονής, για να μπορέσει να δει τα βιβλία και τα χειρόγραφα. Είναι δύσκολο να διαβάσει κανείς πολλά βιβλία του 12ου και του 13ου αιώνα. «Με την καλλιγραφία υπήρχαν την εποχή εκείνη αρκετά προβλήματα, και μόνο αργότερα άρχισαν να δίνουν προσοχή σ αυτό το ζήτημα και να γράφουν πιο προσεκτικά. Πρέπει κανείς να μάθει να διαβάζει αυτά τα χειρόγραφα», λέει ο μοναχός που έχει την ευθύνη της βιβλιοθήκης και του μουσείου της Μονής.

Στην Μονή φυλάσσεται και το αρχείο της Μονής, που περιλαμβάνει γραπτές μαρτυρίες για τη μοναστική ζωή στη Μονή από ιδρύσεως της. Ο μοναχός, από το τμήμα εκδόσεων της μονής, μας λέει ότι ενδέχεται να εκδοθεί η μεγάλη Ιστορία της Μονής Βατοπεδίου, επισημαίνοντας μας ότι στις αρχές του 20ου αιώνα ένας εκ των μοναχών είχε γράψει την Ιστορία της μονής αλλά παρότι ήθελε να την εκδώσει δεν τα κατάφερε.

© Sputnik/Yuriy Kaver

Το εκδοτικό τμήμα της Μονής εξέδωσε τα άπαντα του Μάξιμου του Γραικού. Τα χειρόγραφα του, που φυλάσσονται στα ρωσικά αρχεία, τα μεταφράζουν από την παλαιοσλαβική γλώσσα στην ελληνική. «Δεν έχουν εκδοθεί όλα τα έργα του Μάξιμου του Γραικού στην Ρωσία. Έχουμε βρει μερικά άγνωστα έργα του. Θα μεταφρασθούν από την παλαιοσλαβική στην ρωσική γλώσσα και για πρώτη φορά θα εκδοθούν στην ρωσική γλώσσα», μας λέει ο μοναχός.

Στην Μονή Βατοπεδίου γράφουν πολλά. «Όμως μερικές φορές διαβάζεις κάποια πράγματα που δεν ξέρεις ποιος τα έχει γράψει», μας λέει.

Η Σχολή

Στις Καρυές του Αγίου Όρους υπάρχει η Αθωνιάδα Σχολή. Ιδρύθηκε με πρωτοβουλία της Μονής Βατοπεδίου και στεγάζεται στην βατοπεδική Σκήτη του Αγίου Ανδρέα.

Η επίσημη ονομασία της είναι Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Ακαδημία, αλλά φοιτούν σ' αυτή μαθητές κάτοχοι απολυτηρίου Δημοτικού. Αυτή τη στιγμή φοιτούν στην Σχολή περίπου 50 μαθητές, που δεν προέρχονται μόνο από την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και από άλλες χώρες. Υπάρχουν και μερικοί μαθητές από την Ρωσία. Τώρα είναι περίοδος διακοπών και οι περισσότεροι μαθητές έχουν επιστρέψει στα σπίτια τους.

Όλα τα μαθήματα διδάσκονται στην ελληνική γλώσσα. Εκτός από τα καθιερωμένα σχολικά μαθήματα, οι μαθητές διδάσκονται, θεολογία, βυζαντινή μουσική, αγιογραφία, τα παιδιά παίζουν βόλεϊ και μπάσκετ, μας λέει ένας μαθητής. «Σε μας οι μισοί μαθητές ονειρεύονται να γίνουν μοναχοί» συμπληρώνει.

Ενιαία πίστη

Στην Θεσσαλονίκη, επέστρεψα μαζί με έναν ιταλό ονόματι Μιχάλης. Στο Άγιο Όρος πήγε για να βαπτισθεί και να γίνει Ορθόδοξος. Έμεινε στην Μονή μια εβδομάδα. Όταν βαπτίσθηκε πήρε το όνομα Μιχάλης.

«Τώρα υπάρχει μια θρησκεία, η Ορθοδοξία» μου λέει ο Μιχάλης, ο οποίος με διαβεβαιώνει ότι θα ξανάρθει οπωσδήποτε στο Άγιο Όρος.

Γκενάντι Μέλνικ

Πηγή: www.ria.ru