ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Οι σιδηρές «κυρίες» του μετρό της Μόσχας : «Όλγα», «Κάτια», «Τατιάνα» κι «Ελιζαμπέτα»
© mos.ru
ΘΕΜΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Οι σιδηρές «κυρίες» του μετρό της Μόσχας : «Όλγα», «Κάτια», «Τατιάνα» κι «Ελιζαμπέτα»

Από τότε που άρχισε να κατασκευάζεται το μετρό, δηλαδή από τη δεκαετία του 1930, όλες οι εργασίες γίνονταν με χειρωνακτικά μέσα. Οι εργάτες χρησιμοποιούσαν την αξίνα, το φτυάρι και τα βαγονέτα. Σήμερα οι εργάτες του μετρό χρησιμοποιούν τις πιο προηγμένες τεχνολογίες. Είναι τα ειδικά μηχανήματα διάνοιξης ή οι ασπίδες κοπής.

Η κατασκευή των σηράγγων ήταν πάντα μια εξαιρετικά περίπλοκη δουλειά για τους μηχανικούς. Όσοι εργάζονται στη διάνοιξη σηράγγων, βρίσκονται αντιμέτωποι με σκληρά πετρώματα, μαλακά υποστρώματα εδάφους ή ακόμη και αμμώδη και υδροφόρα υποστρώματα που μπορούν να πλημμυρίσουν μέσα σε λίγα λεπτά τις διανοιγόμενες σήραγγες.

© mos.ru

Η «λονδρέζικη» και η «μοσχοβίτικη» μέθοδος διάνοιξης σηράγγων

Η ασπίδα κοπής που ανακάλυψε στις αρχές του 19ου αιώνα ο Άγγλος μηχανικός Μαρκ Μπρουνέλ (Marc Isambard Brunel) διευκόλυνε τις υπόγειες κατασκευές. Λέγεται ότι ο Μπρουνέλ όταν υπηρετούσε τη θητεία του στο Πολεμικό Ναυτικό, είδε πως η προπέλα του πλοίου που ήταν καλυμμένη από ένα σκληρό στρώμα οστρακοειδών, όταν χτυπούσε πάνω σ' ένα ξύλο, σχημάτισε στην επιφάνεια της ένα λεπτό στρώμα ασβεστίου. Λαμβάνοντας το ως βάση για την εν λόγω αρχή, κατοχύρωσε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας την ασπίδα κοπής, η οποία προωθείται υπόγεια με γρύλους.

Ο Ρώσος τσάρος Αλέξανδρος ο Α' όταν έμαθε ότι υπήρχε τέτοιο μηχάνημα το οποίο μπορεί να κάνει πιο εύκολη τη διάνοιξη σηράγγων, ζήτησε από τον Βρετανό μηχανικό να σχεδιάσει μία σήραγγα που θα περνούσε κάτω από τον ποταμό Νέβα στην Αγία Πετρούπολη. Ωστόσο ο Μαρκ Μπρούνελ δεν μπόρεσε τελικά να εργασθεί στη Ρωσία, καθώς ο αυτοκράτορας αποφάσισε να κατασκευάσει στο ίδιο σημείο γέφυρα.

Το 1825 με την ασπίδα κοπής ξεκίνησε η διάνοιξη σήραγγας κάτω από τον Τάμεση. Συνολικά 36 ανθρακωρύχοι, ο καθένας από τους οποίους δούλευε σ' έναν ξεχωριστό πυρήνα, έβγαζαν ταυτόχρονα το χώμα. Μετά την πρώτη εκσκαφή ωθούσαν την ασπίδα κοπής λίγα εκατοστά προς τα εμπρός. Το έργο της διάνοιξης εμπόδιζε το νερό που διαρκώς έμπαινε στη σήραγγα, καθώς ο Τάμεσης βρίσκονταν μερικά μέτρα από το σημείο της διάνοιξης.

Παρόλες τις δυσκολίες η κατασκευή ολοκληρώθηκε με τρόπο θριαμβευτικό. Την πρώτη κιόλα μέρα μετά τα εγκαίνια, πέρασαν κάτω από τον Τάμεση μέσω της σήραγγας 15.000 άνθρωποι. Από τότε δικαιολογημένα η Βρετανία θεωρείται ο πιονέρος στη διάνοιξη σηράγγων με την ασπίδα κοπής, ενώ η μέθοδος αυτή διάνοιξης ονομάσθηκε «λονδρέζικη».

Στη Μόσχα μια τέτοια ασπίδα κοπής χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1934, όταν κατασκευάζονταν η πρώτη γραμμή μετρό μεταξύ της πλατείας Θεάτρου και της οδού Λουμπλιάνκα. Το μηχάνημα το αγόρασαν από τους Άγγλους. Ως σύμβουλος επίβλεψης του έργου κλήθηκε ο Αμερικανός μηχανικός Τζώρτας Μόργκαν, ο οποίος δήλωσε ότι η ασπίδα κοπής δεν μπορεί να διανύσει περισσότερα από 75 εκατοστά το εικοσιτετράωρο. Παρά τους ισχυρισμούς του Μόργκαν οι Μοσχοβίτες μηχανικοί κατάφεραν να αυξήσουν την ταχύτητα της ασπίδας περισσότερο από πέντε φορές. Έτσι μπορούσε μέσα σ' ένα εικοσιτετράωρο να διανύσει περισσότερα από τεσσεράμισι μέτρα.

© mos.ru

Τα γερμανικά Herrenknecht, τα καναδικά LOVAT και τα αμερικανικά Robbins

Σήμερα η ταχύτητα διάνοιξης σηράγγων είναι κατά δέκα φορές μεγαλύτερη. Τις διανοίγουν υπερσύγχρονα μηχανήματα, όπως είναι οι γερμανικές ασπίδες Herrenknecht, οι καναδικές LOVAT και οι αμερικανικές Robbins. Το μήκος τους μπορεί να φθάνει τα 150 μέτρα και το βάρος τους να αρχίζει από τους 150 τόνους. Γι' αυτό και στους χώρους διάνοιξης τοποθετούνται τμηματικά. Συναρμολογούνται επί τόπου σ΄ ένα ειδικά προετοιμασμένο φρεάτιο ή χώρο συναρμολόγησης, που έχει σχεδόν τις διαστάσεις ενός γηπέδου ποδοσφαίρου 60 επί 70 μέτρα. Η υπόγεια πορεία του ολοκληρώνεται επίσης σ' έναν χώρο παρομοίων διαστάσεων, όπου αποσυναρμολογείται για να χρησιμοποιηθεί για τη διάνοιξη μιας νέας σήραγγας.

Μία από τις πλέον δύσκολες επιχειρήσεις συναρμολόγησης της ασπίδας κοπής ήταν αυτή που έγινε κατά την κατασκευή του σταθμού του μετρό «Ντελαβόι Τσέντρ». Εξαιτίας της έλλειψης χώρου, ήταν αδύνατον να εξοπλισθεί ο επίγειος χώρος συναρμολόγησης της ασπίδας μήκους 93 μέτρων. Το μηχάνημα συναρμολογήθηκε μέσα σ ένα χώρο πλάτους 20 μέτρων και μήκους οκτώ μέτρων, κατεβάζοντας υπογείως τον έναν τροχό μετά τον άλλον.

© mos.ru

Η απόκλιση δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 8 χιλιοστά!

Οι ασπίδες δεν σκάβουν μόνο υπόγειες σήραγγες, αλλά τις ενισχύουν, αφήνοντας πίσω τους μια έτοιμη σήραγγα. Τα τόξα που σχηματίζονται από σωλήνες χυτοσίδηρου ζυγίζουν 2,5 τόνους. Ο τελικός δακτύλιος της σήραγγας αποτελείται από έξι σωλήνες. Αφότου η σήραγγα είναι έτοιμη, οι εργάτες τοποθετούν τις ράγες και ολοκληρώνουν τα δίκτυα μηχανικής.

Η προώθηση της ασπίδας κοπής γίνεται με γρύλους. Η συνήθης απόσταση μεταξύ των σταθμών είναι 2-2,5 χιλιόμετρα. Ο συρμός του μετρό διανύει την απόσταση αυτή σε τρία λεπτά, ενώ το μηχάνημα διάνοιξης διανύει το εικοσιτετράωρο 12 μέτρα. Οι κατασκευαστές θεωρούν ότι αν το μηχάνημα διάνοιξης διανύσει 350 μέτρα τον μήνα, τότε είναι ένας καλός δείκτης.

Η υπόγεια πορεία του μηχανήματος διάνοιξης διασφαλίζεται μ ένα πολύ ευαίσθητο σύστημα ηλεκτρονικής διεύθυνσης. Με το σύστημα αυτό ο χειριστής της ασπίδας, διορθώνει τις συντεταγμένες της πορείας, και όπως λένε οι ειδικοί, η ασπίδα κοπής μπορεί να παρεκκλίνει από τις δεδομένες παραμέτρους μάξιμουμ κατά 8 χιλιοστά. Τα μηχανήματα δουλεύουν επί εικοσιτετραώρου βάσεως και δεν σταματούν ούτε λεπτό. Το εικοσιτετράωρο σε μια ασπίδα κοπής εργάζονται 30 άτομα.

© mos.ru

Οι κυρίες των έργων του μετρό είναι η «Όλγκα», η «Τατιάνα», η «Κάτια» και η «Ελιζαμπέτα»

Όλες οι ασπίδες κοπής έχουν γυναικεία ονόματα. Είναι μια παράδοση που ήρθε από τον Καναδά. Ο Ρίτσαρντ Λόβατ, ιδρυτής της παγκοσμίως γνωστής καναδικής εταιρείας, η οποία κατασκευάζει τις ασπίδες κοπής LOVAT, αποφάσισε ότι όλα τα μηχανήματα της εταιρείας θα έχουν γυναικεία ονόματα, προς τιμήν της προστάτιδας των υπόγειων κατασκευαστικών εργασιών, που είναι η Αγία Βαρβάρα. Γι' αυτό και το μετρό στην πρωτεύουσα δεν το χτίζουν κάποια άψυχα μηχανήματα, αλλά η «Κάτια» η «Πολίνα», η «Ελιζαμπέτα», η «Σβετλάνα» και άλλες σιδηρές «κυρίες».

Η ‘Ολγκα «και η «Τατιάνα» αυτή τη στιγμή δουλεύουν στη γραμμή Καλινίνσκο-Σόλντσεφσκαγια, όπου με τη βοήθεια τους κατασκευάστηκαν η αριστερή και δεξιά σήραγγα μεταξύ των σταθμών «Οτσάκοβο» και «Μιτσούρινσκι προσπέκτ», στο μεγαλύτερο τμήμα της κίτρινης γραμμής του μετρό. Παρά τις δύσκολες γεωλογικές συνθήκες και το υπερβολικά υγρό έδαφος, το τμήμα μήκους 2,8 χιλιομέτρων παραδόθηκε αρκετούς μήνες νωρίτερα από την προγραμματισμένη προθεσμία παράδοσης. Για την «Όλγκα» δεν ήταν η πρώτη υπόγεια διαδρομή στο νοτιοδυτικό τμήμα της πρωτεύουσας. Παλαιότερα είχε συμμετάσχει στην κατασκευή δύο σηράγγων στην επέκταση της γραμμής Σοκολνίτσεσκαγια, προς την κατεύθυνση του «Σαλιάρεβα», ενώ πριν από αυτό είχε συμβάλει στη διάνοιξη της σήραγγας μεταξύ των σταθμών «Σολντσεβο» και «Μπαρόβσκογιε Σοσσέ».

Πηγή: mos.ru