ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ιστορία της ρωσικής ναυτικής φανέλας
© Sputnik/Vitaliy Ankov
ΘΕΜΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Ιστορία της ρωσικής ναυτικής φανέλας

Κάποτε η ριγέ φανέλα ήταν αποκλειστικά και μόνο ρούχο για τους ναυτικούς, ενώ σήμερα μπορείς να την δεις ακόμα και στην πασαρέλα.

Η 19η Αυγούστου είναι μία σημαντική ημερομηνία όχι μόνο για τους ρώσους ναυτικούς και στρατιωτικούς, αλλά για όλους όσους έλκονται από το ''πνεύμα'' της θάλασσας, της ελευθερίας και του ηρωισμού. Αυτή η ημέρα (η 19η Αυγούστου) πέρα από το γεγονός ότι πέρασε στην Ιστορία χάρη στις σπουδαίες νίκες, εξακολουθεί να είναι σημαντική για όλους όσους εκτελώντας το υπηρεσιακό τους καθήκον φορούν στολή. Ετσι λοιπόν, η 19η Αυγούστου θεωρείται η ημέρα "γέννησης" της ρωσικής ριγέ φανέλας.

© Sputnik/Vitaliy Ankov

Αυτή τη ριγέ φανέλα σαν μέρος της στρατιωτικής στολής τη φοράει το στρατιωτικό προσωπικό πολλών χωρών, όμως μόνο στη Ρωσία έγινε ένα ξεχωριστό σύμβολο και σήμα κατατεθέν των "αληθινών" ανδρών.

Ωστόσο, η ριγέ φανέλα δεν έκανε την εμφάνισή της πρώτα στη Ρωσία, —εικάζεται οτι πρώτοι την φόρεσαν γάλλοι ψαράδες τον 18ο αιώνα. Ηταν πολλή πρακτική για τη θάλασσα, καθώς διατηρούσε ζεστό το σώμα, δεν περιόριζε τις κινήσεις των ψαράδων και, επίσης, στέγνωνε γρήγορα. Από την αρχή ήταν ριγέ, ώστε οι ψαράδες να ξεχωρίζουν από μακρυά ανάμεσα στα ανοιχτόχρωμα πανιά, τον ουρανό και τα σκοτεινά νερά της θάλασσας.

Υπήρχε επίσης η πρόληψη οτι η ριγέ φανέλα τρόμαζε τα κακά πνεύματα της θάλασσας: φορώντας τες οι ναυτικοί έμοιαζαν νεκροί, από τους οποίους είχαν απομείνει μόνο οι σκελετοί και έτσι δεν προσήλκυαν την προσοχή των κακών πνευμάτων. Οπως και να 'χει, η ριγέ φανέλα γρήγορα έγινε δημοφιλής σε όλο τον Παλαιό Κόσμο.

Συχνά οι ναύτες τις έπλεκαν οι ίδιοι με βελονάκι, ήταν μία διαδικασία που τους ηρεμούσε και τους βοηθούσε να περνάει πιό γρήγορα η ώρα της βάρδιάς τους. Έτσι δημιουργήθηκε μία μεγάλη ποικιλία από διαφορετικά κοψίματα, χρώματα και ρίγες. Ως εκ τούτου, για μεγάλο χρονικό διάστημα η ριγέ φανέλα δεν θεωρείτο κανονικό ρούχο και όσοι το φορούσαν τιμωρούντο.

Τα πράγματα άλλαξαν στα μέσα του 19ου αιώνα, όταν ήλθε στη μόδα η ολλανδική ναυτική στολή, που περιελάμβανε κοντό σακάκι, φαρδύ παντελόνι και ζακέτα με κόψιμο στο στήθος, με την οποία η ριγέ φανέλα ταίριαξε ιδανικά-κι έτσι έγινε μέρος της ναυτικής στολής.

Στη Ρωσία άρχισαν να φοράνε ριγέ φανέλα την εποχή των στρατιωτικών μεταρρυθμίσεων, στα μέσα του 19ου αιώνα, όταν αντί για στενό παντελόνι, με τα άβολα σκληρά κολάρα, οι ρώσοι ναύτες άρχισαν να φοράνε κατάσαρκα άνετα φανελένια ολλανδικά πουκάμισα με λαιμόκοψη.

© Sputnik/V.Galaktionov

Στις 19 Αυγούστου 1874 ο πρίγκιπας Κονσταντίν Νικολάγιεβιτς Ρομανόφ υπέγραψε διάταγμα για την εισαγωγή ενός νέου είδους στολής, την οποία ενέκρινε ο αυτοκράτορας Αλέξανδρος ο Δεύτερος. Από τότε η ημέρα εκείνη θεωρείται ημέρα γέννησης της ριγέ φανέλας.

Αρχικά οι μπλε και λευκές κάθετες ρίγες της φανέλας ταίριαζαν με τα χρώματα της σημαίας του Αγίου Ανδρέα- έμβλημα του ρωσικού ναυτικού στόλου. Επίσης, οι λευκές ρίγες ήταν τέσσερις φορές μεγαλύτερες από τις μπλέ, και μόνο το 1912 έγιναν ίδιες στο φάρδος. Τότε δε, άλλαξε και το υλικό της φανέλας, πλέον φτιαχνόταν από βαμβάκι και μαλλί.

Η ριγέ φανέλα δεν έγινε αμέσως καθημερινό ρούχο: τον πρώτο καιρό την φορούσαν αποκλειστικά αυτοί που συμμετείχαν σε μακρινές πεζοπορίες, οι οποίοι φυσικά ένοιωθαν περήφανοι και την πρόσεχαν. Κατά τον 19ο αιώνα οι χαμηλές κοινωνικές τάξεις μπορούσαν να την φοράνε μόνο τις αργίες, τις επίσημες γιορτές, καθώς και κατά την αποστράτευσή τους. Μ' αυτόν τον τρόπο, η ριγέ φανέλα σε σύντομο χρονικό διάστημα μετατράπηκε από ένα άνετο ρούχο σπιτιού, σε ένα είδος επίσημης στολής. Ωστόσο, οι ναυτικοί ήθελαν να την φοράνε κάθε μέρα.

Η ριγέ φανέλα έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής και ρομαντικό σύμβολο της θάλασσας, της ζωής στη θάλασσα, του θάρρους και της τόλμης, χάρις στους επαναστάτες ναυτικούς που την φορούσαν κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο (1917-1922/23) και στους πεζοναύτες του Β'Παγκοσμίου Πολέμου (σ.σ. Μεγάλου Πατριωτικού Πολέμου), παρομοιάζοντάς την με την ψυχή της θάλασσας.

© Sputnik/A.Bazhenov

Κατά τη διάρκεια της σοβιετικής περιόδου, εκτός από τις κλασικές ριγέ φανέλες έκαναν την εμφάνισή τους νέα χρώματα. Το 1969, όταν δημιουργήθηκε η στολή για την αεροπορία, ριγέ φανέλες άρχισαν να φοράνε και οι αλεξιπτωτιστές, αντικαταστάθηκαν μόνο οι ρίγες από σκούρο μπλε, σε ανοικτό γαλάζιο.

Αργότερα, στη δεκαετία του 1990, οι φανέλες με ρίγες διαφόρων χρωμάτων σχεδιάστηκαν και για άλλα στρατιωτικά σώματα: μαύρες για τους πεζοναύτες, πράσινες για τους συνοριοφύλακες, βυσσινί για τις ειδικές δυνάμεις του υπουργείου Εσωτερικών, σκούρο μπλε για τις ειδικές δυνάμεις της ФСБ (Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ασφάλειας) και την προεδρική φρουρά και πορτοκαλί για την МЧС (υπουργείο Πολιτικής Αμυνας).

Στην πραγματικότητα η φανέλα για λίγο καιρό αποτέλεσε κομμάτι στρατιωτικής στολής: ήδη από τις αρχές του 20ου αιώνα αυτό το ρούχο άρχισαν να το φοράνε και πολίτες οι οποίοι έτσι και αλλιώς είχαν σχέση με την θάλασσα.

© Sputnik/Nikolay Hiznyak

Αργότερα η φανέλα αυτή τράβηξε την προσοχή της γαλλίδας σχεδιάστριας, Κοκό Σανέλ, η οποία το 1917 δημιούργησε την δική της «θαλασσινή» συλλογή και μετά και η ίδια αξιοποίησε τις ρίγες στην προσωπική της γκαρνταρόμπα. Με τον τρόπο αυτό η ριγέ φανέλα έγινε δημοφιλής και στις γυναίκες.

Στη Ρωσία η μόδα των ναυτικών πουκάμισων εμφανίσθηκε μετά την επανάσταση, την εποχή της χειραφέτησης των γυναικών. Συχνά τότε οι γυναίκες εμφανίζονταν με κόκκινα προλεταριακά μαντήλια και ξεφτισμένες φανέλες. Για να ακολουθήσουν την μόδα, αρκετές κυρίες φορούσαν περήφανα ριγέ φανέλες. Ανάμεσα σε αυτές και η ρωσίδα ποιήτρια Μαρίνα
Τσβετάγιεβα.

Αργότερα, την περίοδο των μεγάλων κατασκευαστικών έργων και των δημοφιλών extreme sports, ριγέ φανέλες φόρεσαν και οι κοπέλες που δεν ήθελαν να υστερούν από τους άνδρες.

Στα μέσα του 20ου αιώνα τη ριγέ φανέλα ανακάλυψαν οι "μπήτνικς", οι οποίοι την έκαναν σύμβολο των ελεύθερων διανοούμενων. Σε αυτούς προστέθηκαν αργότερα και προσωπικότητες όπως οι Τζέιμς Ντιν, Όντρεϊ Χέπμπορν, Μπριζίτ Μπαρντό, Μέριλιν Μονρόε και Αντι Γουόρχολ.

© Sputnik/Sergey Ermokhin

Ετσι, οι ριγέ φανέλες μπήκαν για τα καλά στην κατηγορία του μοντέρνου καθημερινού ρούχου, σημαντική όμως ώθηση σε αυτό έδωσαν γνωστοί μόδιστροι, μεταξύ των οποίων ο γάλλος Ζαν Πολ Γκοτιέ, ο οποίος είναι λάτρης του θαλάσσιου ριγέ στυλ. Η μόδα της ριγέ φανέλας διαρκεί μέχρι τις μέρες μας: φοριέται με σκισμένα τζιν και αθλητικά, αλλά και με αυστηρά παντελόνια και λουστρίνια.

Το υλικό είναι παραγωγή της συντακτικής ομάδας του www.greece-russia2016.gr