ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Αρχέγονες τέχνες, “μνημεία” πολιτισμού
ΘΕΜΑ: ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Αρχέγονες τέχνες, “μνημεία” πολιτισμού

Αντιστέκονται πεισματικά στην "εισβολή" της τεχνολογίας και παραμένουν "φάρος" κληρονομιάς για την Κρήτη: Παραδοσιακά επαγγέλματα που δεν χάθηκαν στο πέρασμα του χρόνου, αλλά παραμένουν ζωντανά και γίνονται πόλος έλξης τουριστών.

Αγγειοπλάστες πλάθουν τον πηλό ακριβώς όπως το έκαναν κι οι Μινωΐτες χιλιάδες χρόνια πριν στο Θραψανό, στο Κεντρί και στις Μαργαρίτες. Ξυλουργοί δίνουν στο ξύλο της μουριάς το σχήμα της λύρας και του λαούτου στους Βώρους, το Ζαρό, το Ρέθυμνο, τη Νεάπολη και την Κριτσά, συνεχίζοντας την παράδοση αιώνων στην κατασκευή, αλλά και την εξέλιξη των παραδοσιακών μουσικών οργάνων. Τσαγκάρηδες στις μεγάλες πόλεις και σε χωριά όπως τα Ανώγεια, φτιάχνουν με φροντίδα τα δερμάτινα Κρητικά στιβάνια, τα παραδοσιακά ανθεκτικά παπούτσια των Κρητικών.Μαχαιροποιοί στα Χανιά και στο Ηράκλειο μετατρέπουν το ατσάλι στο διάσημο κρητικό μαχαίρι, τον αχώριστο σύντροφο κάθε Κρητικού, χαράσσοντας πάνω στις λεπίδες του παραστάσεις ή μαντινάδες.

Παραδοσιακά επαγγέλματα με ρίζες που χάνονται στα βάθη των αιώνων "εξιστορούν" τα "βιώματα" της Κρήτης, αναδεικνύουν με ιδιαίτερο τρόπο την πλούσια κληρονομιά της και, επιπλέον, αποτελούν και πόλο έλξης τουριστών απ' όλο τον κόσμο.

Γυναικείοι συνεταιρισμοί σε όλα τα μεγάλα χωριά υφαίνουν ακόμη στον αργαλειό κεντήματα, που παραπέμπουν στα χρόνια του Μίνωα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το σαρίκι, το μαντήλι με τα κρόσσια που μοιάζουν με δάκρυα, συμβολίζουν τη θλίψη και το θρήνο για τη σκλαβιά που βίωνε η Κρήτη. Το μαύρο φοριέται ως ένδειξη πένθους για τις κακουχίες που πέρασαν οι πρόγονοι, ενώ το λευκό ως ένδειξη χαράς σε γάμους, εορτές, γεννήσεις και βαφτίσεις.

Ξυλογλύπτες και μαρμαροτεχνίτες δίνουν ζωή στους κορμούς και στην πέτρα, σμιλεύοντας τα υλικά της κρητικής γης με περίτεχνο τρόπο και δημιουργώντας κυρίως εξαιρετικά έργα εκκλησιαστικής τέχνης.

Η δεξιότητα των Κρητικών στην χειροτεχνία αποδεικνύεται, άλλωστε και από τα "απομεινάρια" του μινωϊκού πολιτισμού, δηλαδή απ΄ό,τι κατάφερε να φέρει στο φως και να περισώσει η αρχαιολογική σκαπάνη.

Όπως μαρτυρούν τα αρχαία ευρήματα, η κεραμική τέχνη έχει μακραίωνη ιστορία. Μοναδικής κομψότητας και τεχνικής κεραμικά πιθάρια κοσμούνται με αναπαραστάσεις από τη φύση, αποδεικνύοντας την καλλιτεχνική ικανότητα των Μινωιτών. Η αρχαία αυτή τέχνη διατηρήθηκε και αναπτύχθηκε στο πέρασμα του χρόνου και σήμερα σε διάφορα μέρη, όπως το Θραψανό (Ηράκλειο), τεχνίτες ακολουθούν την παράδοση των προγόνων τους, δημιουργώντας χρηστικά και διακοσμητικά αντικείμενα ιδιαίτερης αξίας.

Παλιότερα, τα εργαστήρια αγγειοπλαστικής άνθιζαν στο Λασίθι, παρασκευάζοντας σκεύη καθημερινής χρήσης, καθώς επίσης, και σκεύη αποθήκευσης. Σήμερα στο Κεντρί συνεχίζεται η τέχνη της αγγειοπλαστικής, κατασκευάζοντας κεραμικά με όμοιο τρόπο με τους Μινωίτες.

Μάλιστα ορισμένες τεχνικές τις εξασκούν κατά παράδοση ολόκληρα χωριά, όπως το χωριό Νουλισμένη (Λασίθι) στηρίζοντας έτσι και την οικονομία τους. Στο χωριό Μαργαρίτες Μυλοποτάμου η αγγειοπλαστική αποτελεί τη βασική απασχόληση πολλών κατοίκων που εκτός από παραδοσιακά διακοσμητικά αντικείμενα παράγουν και χρηστικά.

Επίσης, το χωριό Αλφά έχει παράδοση στη λιθοξοϊα λόγω της καταπληκτικής υπόλευκης, σχετικά μαλακής πέτρας που εξορύσσεται από την περιοχή και η οποία χρησιμοποιείται σε δομικές, αλλά κυρίως σε διακοσμητικές λύσεις της αρχιτεκτονικής.

Ένας άλλος τομέας της χειροτεχνίας είναι η λαϊκή υφαντική και η κεντητική τέχνη. Τα ξομπλιαστά και πλουμιστά υφαντά της Κρήτης γίνονται με τη χρήση μαλλιού, λιναριού, βαμβακιού και μεταξιού στους παραδοσιακούς αργαλειούς που διαθέτουν τα περισσότερα σπίτια στα ορεινά χωριά. Τα διακοσμητικά μοτίβα εκτός, από τα διάφορα γεωμετρικά σχήματα, δανείζονται εικόνες από τη φύση αλλά και από ανθρώπινες δραστηριότητες.

Τα μάλλινα κιλίμια, οι πατανίες, τα πολύχρωμα σακίδια (οι λεγόμενες «βούργιες»), τα βαμβακερά ή λινά σεντόνια, οι πετσέτες και τα μεταξωτά φορέματα αλλά και τα είδη ρουχισμού είναι από τα συνηθέστερα προϊόντα της κρητικής υφαντικής τέχνης. Σημαντικά κέντρα υφαντικής υπήρξαν τα Σφακιά, τα χωριά: Ανώγεια, Κρουσώνας, Ζαρός του Ψηλορείτη, η Κριτσά και η Βιάννος στο όρος Δίκτη και τα ορεινά σητειακά χωριά.

Αν και σήμερα η υφαντική τέχνη έχει περιοριστεί σημαντικά σε ορεινές περιοχές του Ψηλορείτη (Κρουσώνας, Γέργερη, Ζαρός) και της Δίκτης (Βιάννος), οι γυναίκες, μεγαλύτερης συνήθως ηλικίας, εξακολουθούν να δημιουργούν μοναδικά κρητικά υφαντά ακολουθώντας την παράδοση αιώνων. Στα ορεινά χωριά του Μυλοπόταμου, τα Ανώγεια, τα Ζωνιανά και τα Λιβάδια, αλλά και σ΄ ολόκληρο το Ρέθυμνο, ανθίζει η παραδοσιακή υφαντική, η κεντητική και η πλεκτική που αποτελούν τη βασική απασχόληση των γυναικών στον ελεύθερο χρόνο τους.

Πηγή: www.incrediblecrete.gr