ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ
Ο Μαραθώνιος στην Ελλάδα:Ένα αγώνισμα με ιστορικές ρίζες και με σπουδαίο μέλλον
ΘΕΜΑ: ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ

Ο Μαραθώνιος στην Ελλάδα:Ένα αγώνισμα με ιστορικές ρίζες και με σπουδαίο μέλλον

Χρήστος Μουρδουκούτας

Η Ελλάδα και η Αθήνα ειδικότερα δικαίως θεωρείται η γενέτειρα του Μαραθώνιου που έχει αγκαλιαστεί από μεγάλα στρώματα του πληθυσμού, αφού όλα ξεκίνησαν από εδώ, πριν από 2.500 χρόνια (490 π.Χ.)

Ο Μαραθώνιος είναι ένα από τα παλαιότερα αγωνίσματα των Ολυμπιακών Αγώνων που στο πέρασμα των χρόνων εξελίχθηκε στα πιο δημοφιλή σε όλο τον κόσμο, με εκατομμύρια αθλητές και φανατικούς φίλους που με τη συμμετοχή τους σε εγχώριες και διεθνείς διοργανώσεις, μπορούμε να μιλάμε στις μέρες μας για την μεγάλη άνθιση του δρομικού κινήματος.

Η Ελλάδα και η Αθήνα ειδικότερα δικαίως θεωρείται η γενέτειρα του αγωνίσματος κι έχει αγκαλιαστεί από μεγάλα στρώματα του πληθυσμού, αφού όλα ξεκίνησαν από εδώ, πριν από 2.500 χρόνια (490 π.Χ.) και σε ανάμνηση της διαδρομής που κάλυψε ο οπλίτης που εστάλη από το πεδίο της μάχης στο Μαραθώνα, για να αναγγείλει στην Αθήνα τη νίκη των Ελλήνων κατά των Περσών.

Η ιδέα για την καθιέρωσή του ανήκει στον γάλλο φιλόλογο Μισέλ Μπρεάλ (1832-1915), ο οποίος έπεισε τον φίλο του Πιερ ντε Κουμπερντέν να το συμπεριλάβει στο πρόγραμμα των Α΄ Σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων που έγιναν το 1896 στην Αθήνα, αφού μέχρι τότε δεν υπήρχε ως αγώνισμα (ούτε στην αρχαιότητα).

© ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο πρώτος Μαραθώνιος δρόμος έγινε στις 10 Μαρτίου 1896 κατά τη διάρκεια των Α' Πανελληνίων Αγώνων Στίβου και ήταν αγώνας πρόκρισης για τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας. Νικητής ήταν ο Χαρίλαος Βασιλάκος με 3 ώρες και 18 λεπτά, ενώ ο μετέπειτα νικητής των Ολυμπιακών Αγώνων, ο θρυλικός Σπύρος Λούης, τερμάτισε πέμπτος. Ο 23χρονος νερουλάς από το Μαρούσι πήρε τη ρεβάνς λίγες ημέρες αργότερα, στις29 Μαρτίου, όταν κέρδισε τον πρώτο Μαραθώνιο των Ολυμπιακών Αγώνων με 2 ώρες, 58 λεπτά και 50 δευτερόλεπτα.

Η νίκη του Λούη του χάρισε μεγάλη φήμη στο εσωτερικό της χώρας, ενώ εκτός από το στεφάνι ελιάς οι διοργανωτές είχαν θεσπίσει και ένα κύπελλο το οποίο είχε φιλοτεχνήσει ο Μισέλ Μπρεάλ. Το κύπελλο που έμεινε στα χέρια της οικογένειας για 112 χρόνια, δόθηκε σε δημοπρασία το 2012 στον οίκο «Christie's» στο Λονδίνο και μετά από αγώνα πολλών φορέων της χώρας, αγοράστηκε τελικά από τον Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος έναντι 655.454 ευρώ. Σήμερα φιλοξενείται στο Μουσείο της Ακρόπολις στην Αθήνα.

Η διαδρομή του Μαραθωνίου δεν ήταν από την αρχή σταθερή. Οι μαραθωνοδρόμοι στην Αθήνα έτρεξαν γύρω στα 40 χιλιόμετρα, όπως και στους επόμενους αγώνες. Από το 1924 η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή καθιέρωσε την απόσταση στα 42.195μ. Σήμερα, την κορυφαία επίδοση σε μαραθώνιο δρόμο κατέχει στους άνδρες ο Κενυάτης Ντένις Κιπρούτο Κιμέτο με 2 ώρες 2 λεπτά 57 δευτερόλεπτα από τις 28 Σεπτεμβρίου 2014 στο Βερολίνο και στις γυναίκες η Βρετανίδα Πόλα Ράντκλιφ με 2:15:25 από τις 13 Απριλίου 2003 στο Λονδίνο.

Τα αντίστοιχα ελληνικά ρεκόρ κατέχουν ο Σπύρος Ανδριόπουλος με 2:12.04 από το 1988 και η Μαρία Πολύζου με 2:33.40 από το 1988. Την καλύτερη επίδοση στην ιδιαίτερα δύσκολη κλασική διαδρομή (Τύμβος Μαραθώνα — Παναθηναϊκό Στάδιο) κατέχει ο Ιταλός Στέφανο Μπαλντίνι με 2:10:55 από τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004, ενώ στους ίδιους αγώνες σημειώθηκε και η κορυφαία γυναικεία επίδοση από τη γιαπωνέζα Μιζούκι Νογκούτσι με 2:26:20.

© ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μέχρι το 1955 οι διεθνείς αγώνες μαραθωνίου στην κλασική διαδρομή ήταν ελάχιστοι. Τότε ο ΣΕΓΑΣ αποφάσισε να καθιερώσει διεθνή αγώνα κάθε δύο χρόνια. Η προσπάθεια αυτή κράτησε περίπου 20 χρόνια, αλλά από τα μέσα της δεκαετίας του ΄70 ο Διεθνής Μαραθώνιος Αθηνών έχασε την απήχησή του.

Από το 1967 ο αγώνας συνδυάστηκε με την «Ολυμπιακή Ημέρα, ενώ το 1972 με πρόταση Φιλανδών δρομέων άρχισε να διεξάγεται (το Φθινόπωρο) λαϊκός αγώνας. Το 1983 μετονομάσθηκε σε «μαραθώνιο Ειρήνης» και αφιερώθηκε στη μνήμη του Βαλκανιονίκη, βουλευτή της ΕΔΑ και ειρηνιστή Γρηγόρη Λαμπράκη.

Πολλές φορές έγινε στη διαδρομή το Πανελλήνιο πρωτάθλημα και πέντε πολύ σπουδαίοι αγώνες που έγραψαν ιστορία. Το 1969 και 1982 οι «κούρσες» του Ευρωπαϊκού πρωταθλήματος, το 1995 το 6ο Παγκόσμιο Κύπελλο και το 1997 ο μαραθώνιος ανδρών-γυναικών του Παγκόσμιου πρωταθλήματος στίβου («Αθήνα 97») και το 2004 οι Μαραθώνιοι ανδρών και γυναικών των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας.

Ο μαραθώνιος της Αθήνας τα τελευταία χρόνια έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις με τη συμμετοχή χιλιάδων δρομέων, που η διοργάνωσή τους απαιτεί ταυτόχρονα πολλές υποχρεώσεις για την άρτια διεξαγωγή του. Τα μέτρα ασφαλείας είναι πλέον αυξημένα κυρίως μετά το τραγικό συμβάν την 15η Απριλίου 2013 στη Βοστώνη, όταν σε βομβιστική επίθεση σκοτώθηκαν 3 άνθρωποι και τραυματίστηκαν άλλοι 264.

Το κόστος διοργάνωσης του τελευταίου αγώνα της Αθήνας τον Νοέμβριο του 2015 ανήλθε στο 1.650.000 ευρώ με τον αριθμό των δρομέων σε όλα τα αγωνίσματα (μαραθώνιος, 5 χλμ, 3χλμ) να ξεπερνά τους 40.000. Ταυτόχρονα είναι απαραίτητη η συνεισφορά εκατοντάδων φορέων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, με επικεφαλής την Περιφέρεια Αττικής και τους Δήμους Αθηναίων και Μαραθώνα, καθώς και περισσότερους από 2.500 εθελοντές. Πάντως υπάρχουν και κάποια κέρδη για την ομοσπονδία στίβου που διοργανώνει τον αγώνα, ενώ διαθέτει και ένα μεγάλο ποσό (500.000 ευρώ) για την κάλυψη του κοινωνικού της προγράμματος.

Η μεγάλη δύναμη του μαραθωνίου της Αθήνας είναι ακριβώς η ιστορική διαδρομή του αγώνα, την οποία όλοι οι σπουδαίοι δρομείς του πλανήτη θέλουν να τρέξουν τουλάχιστον μια φορά στην καριέρα τους. Ταυτόχρονα όμως η διαδρομή είναι και η μεγάλη αδυναμία του αγώνα λόγω της δυσκολίας της (υψομετρικές διαφορές) που δεν προσφέρεται για πολύ υψηλές επιδόσεις και την επίτευξη ρεκόρ, που φέρνουν χρήματα στους επαγγελματίες δρομείς.

Χαρακτηριστικό της δύσκολης ιστορικής διαδρομής είναι, ότι πολύ γνωστοί αθλητές μεγάλων αποστάσεων δεν κατάφεραν να τερματίσουν καν, όπως συνέβη το 2004 με μεγάλα ονόματα του αγωνίσματος και μεταξύ των οποίων η Πόλα Ράντκλιφ που υποχρεώθηκε να εγκαταλείψει και ενώ προερχόταν από μια καλή χρονιά και το παγκόσμιο ρεκόρ του 2013.

Πάντως, εκκρεμεί εδώ και χρόνια αίτημα της ελληνικής ομοσπονδίας στίβου στην IAAF, να θεωρείται ως παγκόσμιο ρεκόρ στο Μαραθώνιο, μόνο η επίδοση που επιτυγχάνεται στην αυθεντική διαδρομή. Η σύνδεση του Μαραθωνίου δρόμου με την Αθήνα έχει αναγνωριστεί και από την AIMS, την διεθνή ένωση αγώνων δρόμου μεγάλων αποστάσεων, που έχει τα γραφεία της στην ελληνική πρωτεύουσα όπου δραστηριοποιείται και διοργανώνει διεθνή συνέδρια και αποφασίζει για κρίσιμα θέματα του δρομικού κινήματος.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ