ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
«Διαμάντια» της ρωσικής τέχνης στην Πινακοθήκη Τρετιακόφ
© Sputnik/Vladimir Vyatkin
ΘΕΜΑ: ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

«Διαμάντια» της ρωσικής τέχνης στην Πινακοθήκη Τρετιακόφ

Όσοι επισκέπτονται τη Μόσχα και βρίσκουν μια ευκαιρία να δουν από κοντά τον πλούτο της πινακοθήκης Τρετιακόφ, «ανακαλύπτουν» την ιστορία της ρωσικής τέχνης από τον 11ο αιώνα μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Η πινακοθήκη, αποτελεί ένα από τα βασικά αξιοθέατα της ρωσικής πρωτεύουσας.

Την Πινακοθήκη Τρετιακόφ αξίζει να την επισκεφτούν όχι μόνο οι λάτρεις της τέχνης, αλλά και όλοι εκείνοι που ενδιαφέρονται για την πολιτιστική κληρονομιά της Ρωσίας. Το μουσείο, το οποίο ιδρύθηκε από τον Πάβελ Τρετιακόφ το 1865, διαθέτει μια από τις πιο μεγάλες συλλογές έργων ρωσικής τέχνης στον κόσμο. Μέσα στην πινακοθήκη βρίσκονται ταξινομημένα έργα καλλιτεχνών με αφετηρία το 10ο αιώνα, στα οποία παρουσιάζονται όλες οι κατευθύνσεις της ρωσικής ζωγραφικής —από τις θρησκευτικές εικόνες μέχρι την πρωτοποριακή τέχνη (αβαν-γκαρντ), και ακόμη σκίτσα, γλυπτική και αρχαίες χειροτεχνίες.

© Sputnik/Sergey Pyatakov

Ο ιδρυτής του μουσείου —ο συλλέκτης Πάβελ Τρετιακόφ- προερχόταν από οικογένεια εμπόρων. Αγόρασε τους πρώτους του πίνακες Ρώσων καλλιτεχνών στα μέσα του 19ου αιώνα και έκτοτε η συλλογή του διαρκώς μεγάλωνε. Σύμφωνα με την ιδέα του ιδρυτή του, το μουσείο έπρεπε να περιλαμβάνει μόνο έργα Ρώσων καλλιτεχνών, έργα που θα μπορούσαν να «μετουσιώσουν» τη ρωσική ψυχή.

Αρχικά, η πινακοθήκη στεγαζόταν άναρχα απλωμένη στο σπίτι της οικογένειας του Τρετιακόφ, στην οδό Λαβρουσίνσκι. Αυτό το κτίριο μέχρι σήμερα αποτελεί το βασικό κορμό του μουσείου. Με την πάροδο του χρόνου μονίμως επεκτεινόταν και ανακατασκευαζόταν για τις ανάγκες των εκθέσεων. Στις αρχές του 20ου αιώνα δημιουργήθηκε η διάσημη εμφάνισή του —με την πρόσοψη φτιαγμένη σε ρωσικό στιλ σύμφωνα με το σχέδιο του καλλιτέχνη Βίκτορ Βασνέτσοφ.

Από τη στιγμή της ίδρυσης της πινακοθήκης, ο Πάβελ Τρετιακόφ αποφάσισε να την παραχωρήσει στην πόλη του και ήδη από το 1861 συμφώνησε τους όρους αυτής της παραχώρησης, ξοδεύοντας μεγάλα χρηματικά ποσά για το περιεχόμενο του μουσείου. Το 1893 η πινακοθήκη άνοιξε επισήμως για το κοινό.

Ορόσημο στην ιστορία της Πινακοθήκης Τρετιακόφ ήταν ο διορισμός- το 1913 στο πόστο του διαχειριστή- του καλλιτέχνη, αρχιτέκτονα, ιστορικού και θεωρητικού της τέχνης Ίγκορ Γκραμπάρ. Υπό τη διεύθυνσή του συντελέστηκε μια μεταρρύθμιση, η οποία μετέτρεψε την Πινακοθήκη Τρετιακόφ σε μουσείο ευρωπαϊκού επιπέδου με κάθε έκθεση διαρθρωμένη βάσει χρονολογικών κανόνων.

© Sputnik/

Στη σοβιετική εποχή η πινακοθήκη Τρετιακόφ εξακολούθησε ενεργά να αναπτύσσει τη συλλογή της και να αυξάνεται σε νέα τετραγωνικά μέτρα. Από το 1985 ως το 1995 έγινε μια μεγάλης κλίμακας ανακαίνιση των παλιών τμημάτων της πινακοθήκης, μετά την οποία τα κτίρια, τα οποία βρίσκονταν στην περιοχή του Ζαμοσκβορέτς, απέκτησαν τη σύγχρονή τους μορφή.

Σήμερα, η Πινακοθήκη Τρετιακόφ δεν είναι μόνο μουσειακός εκθεσιακός χώρος, αλλά και κέντρο μελέτης της τέχνης. Η άποψη των υπαλλήλων και των ειδικών που εργάζονται σε αυτήν λαμβάνονται σοβαρά υπ' όψη σε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ οι εμπειρογνώμονες και οι συντηρητές της θεωρούνται από τους πιο επαγγελματίες στο σύγχρονο καλλιτεχνικό κόσμο. Κάθε χρόνο από τις αίθουσες της Πινακοθήκης Τρετιακόφ περνούν πάνω από 1,5 εκατ. επισκέπτες. 

Πλέον, η συλλογή του μουσείου αριθμεί περί τις 170 χιλιάδες έργα ρωσικής τέχνης, ενώ η αύξηση του αριθμού των εκθεμάτων και των χώρων φύλαξής τους συνεχίζεται. Από τις αρχές του 21ου αιώνα, έχει διαμορφωθεί ένα τμήμα αφιερωμένο στα νεότερα καλλιτεχνικά ρεύματα, στο οποίο συγκεντρώνονται έργα σύγχρονης τέχνης. Όσο για τη βιβλιοθήκη, πρόκειται για ένα ακόμη δείγμα της περιουσίας της Τρετιακόφ: η συλλογή των βιβλίων περιλαμβάνει πάνω από 200 χιλιάδες τίτλους.

Η πιο πλούσια καλλιτεχνική συλλογή είναι εκείνη του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, η οποία πραγματικά συγκεντρώνει τα καλύτερα δείγματα του χρυσού αιώνα της ρωσικής ζωγραφικής. Ο Πάβελ Τρετιακόφ ήταν ίσως ο κύριος αγοραστής έργων περιπλανώμενων ζωγράφων από την πρώτη του κιόλας έκθεση. Οι πίνακες των Βασίλι Περόφ, Ιβάν Κραμσκόι, Βασίλι Πολένοφ, Νικολάι Γκε, Αρχίπ Κουίντζι, Βίκτορ Βασνέτσοφ, Βασίλι Σούρικοφ, και Ιλια Ρέπιν, οι οποίοι αποκτήθηκαν επίσης από τον ίδιο τον ιδρυτή της πινακοθήκης, αποτελούν την περηφάνια του μουσείου.

© Sputnik/Alexey Filippov

Πολύ όμορφα παρουσιάζεται όμως και η τέχνη των ζωγράφων που δεν ανήκουν στο ρεύμα των «περιπλανωμένων». Τα έργα των Μιχαήλ Νέστεροφ, Βαλεντίνα Σερόβα, Ισαάκ Λεβιτάν, Κονσταντίν Κορόβιν, και ακόμη των Αλεξάντρ Μπενουά, Μιχαήλ Βρούμπελ και Νικολάι Ρέριχ κατείχαν περίοπτη θέση ανάμεσα στα εκθέματα.

Μετά την επανάσταση του 1917 η συλλογή του μουσείου μεγάλωσε και σ' αυτήν προστέθηκαν και έργα σύγχρονων καλλιτεχνών. Οι καμβάδες τους αντιπροσωπεύουν την εξέλιξη της σοβιετικής τέχνης, των επισήμων ρευμάτων της και της ανεπίσημης αβάν-γκαρντ.

Εκτός από τη ζωγραφική, στην πινακοθήκη παρουσιάζεται και ένα μεγάλο σύνολο ρωσικών σκίτσων, γλυπτικής, ενώ υπάρχει ένα πολύτιμο αρχείο χειρογράφων, καθώς και μια πλούσια συλλογή αρχαίας ρωσικής τέχνης, θρησκευτικών εικόνων —μια από τις καλύτερες στον κόσμο. Στην αρχή, την επιμέλεια της συλλογής αυτής είχε ο ίδιος ο Τρετιακόφ. Μετά το θάνατό του, η συλλογή περιελάμβανε περίπου 60 αντικείμενα και αυτή τη στιγμή αριθμεί πάνω από 4.000.

Το υλικό είναι παραγωγή της συντακτικής ομάδας του www.greece-russia2016.gr