ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Οι λεμβομαχίες στη λίμνη Παμβώτιδα
© ΑΠΕ-ΜΠΕ
ΘΕΜΑ: ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

Οι λεμβομαχίες στη λίμνη Παμβώτιδα

της ανταποκρίτριας μας Μ. Τζώρα

Λεμβομαχίες, άγνωστα στο ευρύ κοινό ιστορικά γεγονότα, σελίδες της τοπικής και της ευρύτερης Ελληνικής ιστορίας, αναδεικνύονται μέσα από την ιδιαίτερη θεματική έκθεση «Παμβώτις», η οποία φιλοξενείται στους χώρους του Ιστορικού Αρχείου Ηπείρου.

«Η Παμβώτις, γενέθλιος χώρος του λεκανοπεδίου, έκφραση της ανεμπόδιστης διαλεκτικής, η λίμνη με τα καΐκια της και το Νησί είναι συνδεδεμένη με τις έμμετρες αφηγήσεις λεμβομαχιών, καϊκομαχιών και κωπιομαχιών που επισημαίνουν κρίσιμες στιγμές της ιστορίας» υπογραμμίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η κ. Μάρθα Παπαδοπούλου διευθύντρια των Ιστορικών Αρχείων Ηπείρου και παραθέτει τα ιστορικά γεγονότα.

Στο Χρονικό των Ιωαννίνων, μνημονεύεται, κατά το 2ο μισό του 14ου αιώνα, το 1379, η ναυμαχία στη λίμνη μεταξύ των Μαλακασίων, που βρίσκονταν εγκατεστημένοι στα ορεινά της Θεσσαλίας, όπου ζούσαν κατά πατριαρχικές ομάδες και Γιαννιωτών. Οι Μαλακάσιοι που ήταν Αρβανίτες και 200 περίπου Αλβανοί, μη μπορώντας να λυγίσουν την ισχυρή άμυνα της δυτικής πλευράς του κάστρου, αποφάσισαν να επιτεθούν σε αυτό, από ανατολικά και φυσικά από τη λίμνη. Χωρίς να έχουν πολλή πείρα με το νερό ξεκίνησαν από το Πέραμα, με τη βοήθεια του Νικηφόρου του «καϊκτσή», αποβιβάστηκαν τη νύχτα στο Νησί, το κατέλαβαν και από εκεί, μέσα σε βάρκες, εξαπέλυσαν σφοδρή επίθεση, η οποία κράτησε τρία ημερονύκτια. Οι πολεμιστές του ηγεμόνα του κάστρου Θωμά Πρελούμπουβιτς, αμύνονταν από τα τείχη σθεναρά, τελικά όμως, ανέλαβαν οι ίδιοι οι Γιαννιώτες, οι καστρινοί. Οι Γιαννιώτες έκαναν δεήσεις στον Αρχάγγελο Μιχαήλ να σώσει την πόλη. Με την πείρα που διέθεταν στις βάρκες, αντεπιτέθηκαν και με μονόξυλα πολέμησαν σώμα με σώμα και έπνιξαν τους περισσότερους από τους επιτιθέμενους

Η δεύτερη ναυτική επιχείρηση στην Λίμνη, έγινε το 1389 στα χρόνια του τελευταίου Σέρβου ηγεμόνα Ιζαού της περιοχής.

Όταν ο Αρβανίτης φύλαρχος, ο Ιωάννης Σπάτας, ο οποίος το 1374 κατέλαβε την 'Αρτα και την έκανε πρωτεύουσα του κρατιδίου του, κινήθηκε με δυο μεγάλα ξύλινα καράβια, εναντίον του Ιζαού. Σύμφωνα με το «Χρονικό των Τόκκων», έγιναν 4 απόπειρες να καταλάβει την ηπειρώτικη πόλη, χωρίς αποτέλεσμα.

Η τρίτη λεμβομαχία- κωπιομαχία, έγινε το 1821 επί Χουρσίτ Μεχμέτ Πασά, κατά τη διαμάχη του Αλή Πασά των Ιωαννίνων με την Υψηλή Πύλη, σύμφωνα με το έμμετρο κείμενο των 4.205 στίχων της ιστορίας του Βεζύρ Αλή Πασά Τεπενελή, ηγεμόνα της Ηπείρου, «συνετεθέν υπό του λογιοτάτου Κωνσταντίνου Διαμάντου Τζουκαλά, Ιωαννίτου, το 1823».

Πριν από 195 χρόνια, τον Απρίλιο του 1821, ο Χουρσίτ Μεχμέτ κλήθηκε να εκστρατεύσει στα Ιωάννινα κατά του επαναστάτη Αλή Πασά, μεταφέροντας Υδραίικα καράβια από το Ιόνιο στον Λούρο ποταμό, τον πλωτό δρόμο της εποχής, με κατεύθυνση το Κάστρο των Ρωγών, ο οικισμός που κατά τον Μεσαίωνα έδινε καταφύγιο και βοήθεια —«αρωγή»- στους πληθυσμούς των παραλίων κατά τη διάρκεια εχθρικών επιδρομών, κυρίως από Σλάβους και Βουλγάρους. Εκεί, στους σωζόμενους έως σήμερα ογκόλιθους έδεσε τα καράβια που εξαγόρασε από τους Υδραίους και στη συνέχεια τα έριξε στην Παμβώτιδα, προκειμένου να πολιορκήσει από στεριά και λίμνη- τον Αλή πασά, ο οποίος ήταν οχυρωμένος στο Κάστρο. Παρά τις επιτυχίες, όπως η κατάληψη του χωριού Στρούνι, του Νησιού και του ισχυρού προμαχώνα Λιθαρίτσια, ο Χουρσίτ δεν κατάφερε να υποτάξει τον Αλή.

Η έκθεση «Παμβώτις», λειτουργεί καθημερινά στο επιβλητικό λιθόκτιστο κτήριο του Ιστορικού Αρχείου μέσα στο Κάστρο των Ιωαννίνων. Το κτήριο είχε κατασκευάσει το 1818 ο Αλή-Πασάς, ήταν το Σουφαρί Σαράι, δηλαδή η σχολή του ιππικού.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ